قانون حمایت از مالکیت صنعتی
موارد زیر از مصادیق اختراع موضوع این قانون نیست یا از حیطه حمایت از اختراع، خارج است:
1- کشفیات، نظریههای علمی، روشهای ریاضی و آثار هنری
2- کاربرد جدید از فراوردهها یا فرایندهای شناختهشده
3- طرحها، قواعد و روشهای انجام فعالیتهای ذهنی و فعالیتهای اجتماعی، کسب و کار و بازیها
4- روشهای پیشگیری، تشخیص، جراحی و درمان در بیماریهای انسان و حیوان
تبصره - این بند شامل فراوردههای مورد استفاده در روشهای مذکور که منطبق بر تعریف اختراع است، نمیشود.
5 - گیاهان و جانوران و ریزسازواره(میکروارگانیسم)ها و اجزای آنها آنچنان که در طبیعت یافت میشوند، ارقام گیاهی و جانوری و اجزای ژنی (ژنتیکی) آنها، مشتقات زیستی طبیعی و همچنین فرایندهای اساساً زیستی طبیعی
تبصره 1- ریزسازواره(میکروارگانیسم)های دستورزیشده ژنی (ژنتیکی) و فرایندهای ریززیستمحیطی (میکروبیولوژیک) تولید و تکثیر آن که به واسطه مداخله مستقیم انسان در ترکیب ژنی (ژنتیکی) بهدست میآیند و خواصی دارند که در حالت عادی از گونههای طبیعی حاصل نمیشود و همچنین فرایندهای زیستی مبتنی بر طراحی و مداخله فنی و دارای شروط سهگانه اختراع از مصادیق این بند محسوب نمیشوند.
تبصره 2- «ارقام گیاهی دستورزیشده» مطابق قانون ثبت ارقام گیاهی و کنترل و گواهی بذر و نهال مصوب 1382/04/29 و «منابع دامی دستورزیشده» مطابق قانون نظام جامع دامپروری کشور مصوب 1388/05/07 به ثبت میرسند.
6 - اختراعی که بهرهبرداری از آن، خلاف موازین شرعی، نظم عمومی و یا اخلاق حسنه است.
7- اختراعی که بهرهبرداری از آن با حفظ حیات یا سلامت انسان مغایرت دارد یا موجب آسیب جدی به محیط زیست یا کاهش تنوع زیستی میگردد.
1- مخترع (شخص پدیدآورنده اختراع) یا قائممقام قانونی یا نماینده قانونی وی
2- شخصی که اختراع به سفارش او حاصل شدهاست یا قائممقام قانونی یا نماینده وی، با رعایت حقوق مخترع
تبصره1- اگر افرادی بهصورت مشترک اختراعی را پدید آورده باشند، حق تقاضای ثبت اختراع و حقوق ناشی از گواهینامه ثبت اختراع بهطور مشترک به آنان تعلق دارد.
تبصره2- کارکنان مرجع ثبت، حق تقاضای ثبت اختراع برای خود یا به نمایندگی از دیگری را ندارند.
تبصره 1- در صورتی که یکی از شرکا بخواهد سهم خود از اختراع ثبتشده را به دیگری منتقل کند، باید پیشنهاد فروش خود را به شرکای دیگر اعلام نماید؛ در صورت وجود پیشنهاد خرید، با مبلغ برابر بین خریدار و یکی از شرکا اولویت خرید تا مدت پانزده روز با آن شریک است و در صورتی که قیمت پیشنهادی خریدار، بالاتر از قیمت پیشنهادی شرکا باشد، اولویت خرید با میزان قیمت پیشنهادی خریدار تا مدت پنج روز با شرکای دیگر است.
تبصره 2- هریک از مالکان مشترک به تنهایی، یا همه آنها بهاتفاق میتوانند در مورد نقض حقوق موضوع این قانون، به مرجع صالح قضایی مراجعه کنند.
تبصره 3- در صورت مخالفت برخی از شرکا با بهرهبرداری از اختراع، شریک یا شرکای دیگر میتوانند الزام شرکای ممتنع را از مرجع صالح قضایی تقاضا نمایند و با پرداخت مابهازای عادله سهم آنها از منافع ناشی از بهرهبرداری، از اختراع استفاده نمایند.
تبصره - چنانچه اختراع در چهارچوب موضوع فعالیت قراردادی مخترع نباشد یا در مورد اختراع ناشی از اجرای قرارداد، تعیین تکلیف نشده باشد، حقوق مادی ناشی از اختراع، متعلق به پیمانکار یا مستخدم است، مگر آنکه اختراع با استفاده از دانش، اطلاعات، فناوری و یا ابزار و تجهیزات متعلق به کارفرما صورت گرفته باشد که در این صورت، حق ثبت اختراع و حقوق ناشی از گواهینامه آن متعلق به مخترع است و کارفرما نیز حق بهرهبرداری غیرانحصاری از اختراع را دارد.
تبصره - در صورتی که متقاضی ثبت اختراع، مدعی دو یا چند اظهارنامه پیشین باشد، تاریخ شروع حق تقدم از زمان تقدیم اولین اظهارنامه محاسبه میگردد.
1- جدید بودن: بدین معنا که اختراع در فن یا صنعت پیشین، وجود نداشته باشد.
2- دارا بودن گام ابتکاری: بدین معنا که اختراع برای دارنده مهارت متعارف در فن یا صنعت مربوط، معلوم و آشکار نباشد.
3- دارا بودن کاربرد صنعتی: بدین معنا که اختراع در رشتهای از صنعت، قابل ساخت یا استفاده باشد.
تبصره1- مراد از صنعت، مفهوم عام آن است و شامل مواردی نظیر صنایع دستی، کشاورزی، ماهیگیری و خدمات نیز میشود.
تبصره2- فن یا صنعت پیشین، یعنی هر آنچه قبل از تاریخ تقاضای ثبت یا در موارد مقتضی، قبل از تاریخ حق تقدم ناشی از اظهارنامه ثبت اختراع، در هر نقطه از جهان از طریق انتشار شفاهی، کتبی، استفاده عملی یا از هر طریق دیگر برای عموم، افشاء شده باشد.
تبصره3- چنانچه افشای اختراع ادعایی ظرف ششماه قبل از تاریخ تقاضا یا در موارد مقتضی، قبل از تاریخ حق تقدم صورت گرفته باشد، مانع ثبت توسط مخترع یا نماینده وی نیست.
تبصره4- مناط تشخیص گام ابتکاری، تاریخ تسلیم اظهارنامه یا در موارد مقتضی، تاریخ آغاز حق تقدم خواهد بود.
1- اطلاعات هویتی مخترع
2- اطلاعات هویتی مالک (دارنده حقوق مادی اعم از سفارشدهنده اختراع یا شخصی که حقوق مادی اختراع به وی منتقل شده است.)
3- توصیف اختراع
4- خلاصهای از توصیف اختراع
5 - ادعا یا ادعاهای اختراع
6 - نقشه یا نقشهها (در صورت وجود)
7- تعیین طبقه اختراع بر اساس طبقهبندی بینالمللی اختراعات
تبصره - تکمیل این بند اختیاری است.
8 - تعیین پیوستها
تبصره - هویت در این قانون برای اتباع ایرانی نام، نام خانوادگی و شماره ملی شخص حقیقی و نام و نوع و شناسه انحصاری شخص حقوقی و برای اتباع خارجی نام، نام خانوادگی و نشانی برای اشخاص حقیقی و نام و نشانی برای اشخاص حقوقی است.
1- مدرک هویت مالک و مخترع
2- درخواست کتبی مبنیبر عدم ذکر نام مخترع، در صورتی که او بخواهد نامش در گواهینامه اختراع درج نشود.
3- مدرک مربوط به حق تقدم که باید همزمان با تسلیم اظهارنامه یا حداکثر ظرف یکماه پس از آن تاریخ، تسلیم شود (در صورت درخواست حق تقدم).
4- رسید پرداخت هزینههای قانونی
5 - مدرک نمایندگی، در صورتی که نماینده اظهارنامه را تسلیم نماید.
تبصره - در خصوص منابع زیستی متعلق به سایر کشورها، در صورت رفتار متقابل، مجوز دسترسی از متقاضی درخواست میشود.
1- اعلام مبدا جغرافیایی منبع زیستی طبیعی مورد استفاده برای انجام اختراع و نحوه دسترسی به منابع
2- اعلام محل نگهداری و نحوه دسترسی در خصوص منابع زیستی فاقد مبدا جغرافیایی
3- گواهی تودیع نمونه ژنی (ژنتیکی) یا زیستی به مراکز نگهداری ذخایر ژنی (ژنتیکی) و زیستی در صورت عدم امکان توصیف آن، بنا به تشخیص مرجع ثبت
تبصره - مراکز ذیصلاح برای تودیع و صدور گواهی و شناسه تودیع برای مواد زیستی و ژنی (ژنتیکی) توسط مرجع ثبت اعلام میشود.
تبصره - هر یک از ادعاهای یک اختراع مبنای ارزیابی در مرجع ثبت و رسیدگی به دعاوی نقض در مرجع صالح قضایی خواهد بود.
1- تصویر هرگونه تصمیم، نامه یا اخطاریهای که متقاضی در رابطه با نتایج بررسیهای انجامشده در مورد اظهارنامههای تسلیمشده در خارج از کشور دریافت کرده است.
2- تصویر گواهینامه اختراعی که بر اساس اظهارنامههای تسلیمشده در خارج از کشور ثبت شده است (در صورت وجود).
3- تصویر هرگونه تصمیم نهایی مبنی بر رد اظهارنامه یا رد ثبت اختراع ادعاشده در اظهارنامههای تسلیمشده در خارج از کشور
4- تصویر هرگونه تصمیم نهایی مبنی بر بیاعتباری گواهینامه اختراع صادرشده بر اساس اظهارنامههای تسلیمشده در خارج از کشور
تبصره - متقاضی مذکور در صورتی میتواند اختراع مزبور را در ایران ثبت کند که بیش از دوازدهماه از تسلیم اولین اظهارنامه وی در خارج از کشور نگذشته باشد.
1- درخواست صریح یا ضمنی ثبت اختراع
2- خلاصه توصیف اختراع
3- مشخصاتی که شناخت هویت متقاضی یا نماینده قانونی وی و تماس با آنها را ممکن سازد.
چنانچه اظهارنامهای فاقد شرایط مقرر در بندهای مذکور باشد و یا ظرف مهلت یک ماه رد شود، مرجع ثبت مکلف است حسب مورد مراتب رد یا رفع نقص را به نحو مستدل و مستند، بهصورت کتبی به متقاضی یا نماینده قانونی وی ابلاغ کند. متقاضی میتواند ظرف یکماه پس از تاریخ ابلاغ، به تصمیم رفع نقص یا رد اظهارنامه اعتراض کند. اعتراض باید بهصورت کتبی در دو نسخه تنظیم و همراه با دلایل و مستندات و رسید مربوط به پرداخت هزینه رسیدگی، به مرجع ثبت تسلیم شود.
مرجع ثبت یک نسخه از اعتراضنامه را به «هیات رسیدگی به اختلافات ثبت مالکیت صنعتی» ارجاع و نسخه دوم آن را پس از ثبت، با قید تاریخ و شماره وصول، به معترض یا نماینده قانونی وی مسترد مینماید. هیات رسیدگی به اختلافات ثبت مالکیت صنعتی، با حضور نماینده رئیس مرجع ثبت (بهعنوان رئیس هیات) و دو کارشناس با تخصص مرتبط با موضوع ضمن دعوت از معترض تشکیل میشود و با اکثریت آراء، تصمیمگیری میکند. کارشناس رسیدگیکننده به پرونده، بدون داشتن حق رای در جلسات شرکت میکند. اعضای هیات مذکور باید دارای شرط وثاقت و امانت بوده و توسط رئیس مرجع ثبت انتخاب شوند.
رئیس هیات حداقل ده روز قبل از تشکیل جلسه، تاریخ، زمان و مکان تشکیل جلسه را حسب مورد به متقاضی ثبت یا به طرفین اختلاف یا به نماینده قانونی آنان ابلاغ میکند. این اشخاص میتوانند در جلسه حضور پیدا کنند و دفاعیات خود را مطرح نمایند. هیات پس از اعلام ختم رسیدگی ظرف حداکثر یکهفته تصمیم نهایی خود را بهصورت مستند و مستدل اعلام مینماید.
تبصره1- تصمیمهای نهایی هیاتِ رسیدگی به اختلافات ثبت مالکیت صنعتی ظرف یکماه از تاریخ ابلاغ، در مرجع صالح قضایی قابل اعتراض است.
تبصره2- کارشناس رسیدگیکننده به موضوع نمیتواند در مورد همان موضوع بهعنوان عضو هیات انتخاب شود.
تبصره3- در صورت رد اعتراض در هیات، هزینه رسیدگی به اعتراض، قابل استرداد نیست.
تبصره 4- هیات رسیدگی به اختلافات ثبت مالکیت صنعتی، به تشخیص رئیس مرجع ثبت میتواند به تعداد متعدد، شعبه و عضو علیالبدل داشته باشد.
تبصره5 - در صورت درخواست تمدید مهلت رفع نقص، مرجع ثبت پس از بررسی اوضاع و احوال، در این زمینه تصمیم مقتضی اتخاذ مینماید. درخواست تمدید مهلت، صرفاً برای یک بار و حداکثر به مدت سیروز ممکن است.
مرجع ثبت مکلف است پس از بررسی شکلی و قبل از بررسی ماهوی اختراع، واحد بودن اختراع را بررسی کند و در صورت تشخیص واحد نبودن اختراع، موضوع را بههمراه دلایل، بهطور کتبی به متقاضی ابلاغ نماید که اظهارنامه خود را به یک اختراع محدود کند. متقاضی میتواند دلایل و توضیحات خود را در اعتراض به نظر مرجع ثبت ظرف یکماه اعلام نماید. چنانچه مرجع ثبت مربوط نظر متقاضی را وارد نداند، یکی از اختراعات مطرحشده در اظهارنامه را بر اساس دسته ادعاهای مجزای موضوع تبصره (2) این ماده به انتخاب متقاضی بررسی میکند. در صورتی که متقاضی در مهلت مذکور پاسخ نداده یا انتخاب خود را بیان ننماید، تنها اختراع نخست مورد بررسی قرار میگیرد. متقاضی میتواند سایر اختراع یا اختراعات مشتقشده از اظهارنامه اولیه را در قالب اظهارنامههای جدید با تاریخ حق تقدم اختراع اولیه به مرجع ثبت تسلیم نماید، مشروط بر اینکه در اظهارنامه جدید همان متن توصیفنامه اولیه را ذکر کند. در اظهارنامه جدید امکان حذف نام مخترعانی که در این بخش از اختراع نقش نداشتهاند، وجود دارد.
تبصره1- ذکر نشدن ارتباط اجزاء در اختراع کلی، موجب بیاعتباری گواهینامه مربوط نمیشود.
تبصره2- بهمنظور سهولت در تشخیص وحدت اختراع از سوی مرجع ثبت، متقاضی مکلف است، ادعاهای خود را به ترتیب و منظم، دستهبندی و از یکدیگر مجزا نماید. چنانچه اظهارنامه، توامان حاوی ادعاهایی در خصوص فرایند و فراورده باشد، ادعاهای فرایند و فراورده نیز باید از یکدیگر تفکیک و دستهبندی شود، بهنحوی که هیچ وابستگی بین این دسته از ادعاها وجود نداشته باشد. این حکم در مورد ادعاهای مربوط به فرایند تولید آن محصول و فرایند استفاده از آن نیز جاری است. شیوه دستهبندی ادعاها و نحوه مرتب کردن آن در آییننامه اجرایی این قانون مشخص میشود.
تبصره1- در صورت استرداد یا رد اظهارنامه یا اعراض از آن، هزینههای پرداختشده مسترد نمیگردد.
تبصره2- چنانچه اظهارنامه مستردشده، مبنای اظهارنامههای تقسیمشده دیگری قرار گرفته باشد، استرداد تاثیری در اظهارنامههای بعدی نخواهد داشت، مشروط بر اینکه اظهارنامههای تقسیمی قبل از تاریخ استرداد، به مرجع ثبت ارائه شده باشد.
تبصره1- در صورت ضرورت به تشخیص مرجع ثبت، مهلت یک ساله مذکور در این ماده، حداکثر تا ششماه دیگر قابل افزایش است.
تبصره2- چنانچه ظرف مهلت مذکور در این ماده، مرجع ثبت پاسخ بررسی ماهوی را مشخص نکند، موضوع به درخواست متقاضی قابل رسیدگی در هیات موضوع ماده (23) این قانون است.
تبصره3- در صورت درخواست تمدید مهلت رفع نقص، مرجع ثبت پس از بررسی اوضاع و احوال، در این زمینه تصمیم مقتضی اتخاذ مینماید. درخواست تمدید مهلت، صرفاً برای یک بار و حداکثر به مدت سیروز ممکن است.
تبصره - مرجع ثبت مکلف است اظهارنامههایی که به هر دلیل رد شدهاند را نیز برای عموم منتشر و امکان دسترسی عمومی به سامانه برخط یا جویشگر (موتور جستجوی) اظهارنامههای ردشده را ایجاد کند.
متقاضی مکلف است ظرف بیستروز از تاریخ ابلاغ، پاسخ مکتوب خود به اعتراض وارد شده را به مرجع ثبت تسلیم نماید. چنانچه متقاضی نسبت به اعتراض سکوت کند یا بهصورت مکتوب آن را بپذیرد، درخواست او برای ثبت اختراع، مستردشده محسوب میشود و مرجع ثبت مراتب را به معترض ابلاغ میکند تا از طریق اظهارنامهای که همزمان با اعتراض تسلیم کرده است، نسبت به ثبت آن اقدام کند.
در صورتی که متقاضی، اعتراض را وارد نداند، مرجع ثبت مراتب را ظرف دهروز به معترض ابلاغ میکند و وی از تاریخ ابلاغ میتواند ظرف بیستروز اعتراض خود را به هیات موضوع ماده (23) این قانون تسلیم کند و رسید آن را به مرجع ثبت تحویل دهد. در این صورت رسیدگی به اظهارنامه ثبت اختراع تا تعیین تکلیف نهایی پرونده اعتراض متوقف میماند و در صورت عدم تسلیم رسید اعتراض، روند رسیدگی به اظهارنامه اولیه ادامه مییابد.
هیات مذکور مکلف است حداکثر ظرف سه ماه به اعتراض، رسیدگی و رای مقتضی صادر نماید. مدت مذکور حداکثر به مدت سه ماه فقط برای یکبار قابل تمدید است.
تبصره - مهلت پرداخت هزینه موضوع این ماده، حداکثر یکماه پس از اعلام پذیرش نهایی اظهارنامه به متقاضی است و تا ششماه با پرداخت جریمهای معادل نصف حقالثبت قابل تمدید است. در صورت عدم پرداخت هزینه مربوط در این مهلت، اظهارنامه بیاعتبار محسوب میشود.
1- ساخت
2- واردات
3- عرضه برای فروش
4- فروش و استفاده از فراورده
5 - ذخیره به قصد فروش یا عرضه برای فروش یا استفاده از فراورده
تبصره - بهرهبرداریهای مندرج در این ماده شامل ریزسازواره(میکروارگانیسم)های دستورزیشده موضوع گواهینامه اختراع که با قصد تجاریسازی از طریق تکثیر یا تولیدمثل بهدست آمده و واجد همان ویژگیهای مورد ادعا در گواهینامه هستند نیز میشود.
1- استفاده از فرایند
2- موارد مندرج در ماده (36) این قانون در خصوص فراوردههایی که بهطور مستقیم از طریق فرایند بهدست میآید بجز ارقام گیاهی یا دامی
تبصره - در خصوص فرایندهای زیستی موضوع گواهینامه اختراع که موجب تکثیر ریزسازواره (میکروارگانیسم) دستورزیشده مورد ادعا میشود، فراوردههایی که بهطور مستقیم از ریزسازواره (میکروارگانیسم) دستورزیشده تکثیرشده بهدست میآید، نیز مشمول این ماده است.
1- فروش مجدد فراوردههایی که توسط مالک اختراع یا با توافق او در بازار عرضه میشود.
2- واردات فراوردههایی که توسط مالک یا با توافق او در بازار عرضه شده است.
تبصره - مفاد بندهای (1) و (2) این ماده شامل فروش مجدد فراوردههایی که حاوی منبع ژنی (ژنتیکی) قابل تکثیر هستند و توسط مالک اختراع یا با توافق او در بازار ارائه شدهاند نیز میشود، مشروط بر آنکه ماده ژنی (ژنتیکی) بهدستآمده بهطور متوالی برای تکثیر یا رویش مجدد به کار گرفته نشود.
3- استفاده از وسایل موضوع اختراع در هواپیماها، وسائط نقلیه زمینی یا کشتیهای سایر کشورها که بهطور موقت یا بهطور تصادفی وارد حریم هوایی، مرزهای زمینی یا آبهای کشور میشوند.
4- بهرهبرداری از اختراع که با هدف استفاده در تحقیقات علمی یا آزمایشی یا با اهداف آموزشی و پژوهشی انجام میشود.
5 - بهرهبرداری توسط هر شخصی که بهصورت غیرمتقلبانه قبل از تقاضای ثبت اختراع یا در مواقعی که حق تقدم تقاضا شده است، قبل از تاریخ تقاضای حق تقدم همان اختراع، از اختراع استفاده می کرده یا اقدامات جدی و موثری جهت آمادهشدن برای استفاده از آن در ایران بهعمل آورده است، مشروط بر آنکه آن شخص اثبات نماید دانش اختراع را از طریق افشای اطلاعات در موعد مهلت ارفاقی مخترع که در آن اظهارنامه تسلیم شده است و یا در نتیجه نقض تعهدات خود نسبت به مالک اختراع یا نماینده وی بهدست نیاورده است. حقوق استفادهکننده قبلی تنها بههمراه شرکت یا کسبوکار یا بههمراه بخشی که در آن از اختراع استفاده میشده یا مقدمات استفاده از آن فراهم گردیده، قابل انتقال یا واگذاری است.
6 - استفاده شخصی از اختراع بدون مقاصد تجاری
7- اقدام مقدماتی برای استفاده تجاری از اختراع دارویی
8 - ساخت داروهای ترکیبی تکنسخهای
9 - تغییر شیوه کاربرد داروی ثبتشده بدون تغییر در ماهیت
1- اقتضای مصالح ملی و منافع عمومی: درمواردی که با نظر بالاترین مقام دستگاه اجرایی مربوط، مصالح ملی و منافع عمومی (مانند امنیت ملی، تغذیه، بهداشت یا توسعه سایر بخشهای اقتصاد کشور) اقتضاء کند که دستگاه اجرایی یا اشخاص ثالث معین از اختراع بهرهبرداری کنند.
2- اتخاذ رویههای ضدرقابتی: در صورتی که بهرهبرداری مالک اختراع یا اشخاص مجاز از طرف او، مغایر با رقابت آزاد باشد و بالاترین مقام دستگاه اجرایی مربوط، بهرهبرداری از اختراع را رافع مشکل تشخیص دهد.
3- کوتاهی بهرهبرداری اختراع در ایران: هنگامی که سه سال از تاریخ تسلیم اظهارنامه اختراع یا دو سال از تاریخ صدور گواهینامه اختراع گذشته و مخترع، بدون عذر موجه در ایران از آن بهرهبرداری نکرده یا به میزان کافی عرضه نکرده باشد. در محاسبه مهلت حمایت، مهلتی که طولانیتر است باید منظور گردد.
4- وجود اختراعات وابسته: در مواردی که اختراع موخّر که متضمن پیشرفت مهم فنی است و اهمیت اقتصادی قابلتوجهی دارد بدون استفاده از یک اختراع مقدم، قابل بهرهبرداری نباشد.
تبصره1- تصمیمهای هیات لازمالاجرا بوده و ظرف بیستروز قابل اعتراض در مرجع صالح قضایی میباشد.
تبصره2- پروانه بهرهبرداری اجباری اختراعات دفاعی را که سازمانهای دفاعی تقاضا کردهاند، توسط هیاتی به ریاست رئیس ستاد کل نیروهای مسلح یا نماینده وی و با عضویت نماینده وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و رئیس سازمان دفاعی متقاضی صادر میشود. تصمیمات این هیات، قابل اعتراض است. به این اعتراض در شعبه ویژه دیوان عدالت اداری که توسط رئیس قوه قضائیه تعیین میشود با دعوت از نماینده رئیس ستاد کل نیروهای مسلح رسیدگی میشود. در مواردی که در این قانون اتخاذ تصمیم به هیات موضوع این ماده واگذار شده است، درخصوص اختراعات دفاعی هیات موضوع این تبصره اتخاذ تصمیم مینماید و در مواردی که در این قانون نظر قاضی عضو هیات موضوع این ماده در اتخاذ تصمیم موثر است، درخصوص اختراعات دفاعی نظر رئیس ستاد کل نیروهای مسلح (یا نماینده وی در هیات) موثر خواهد بود.
1 - نظرات و دلایل متقاضی مبنی بر اقتضای مصالح ملی و منافع عمومی یا وجود رویه ضدّرقابتی و یا کوتاهی در به کار بردن اختراع در ایران
2- دلایل و مدارکی که بهموجب آن ثابت شود دستگاه اجرایی یا سایر اشخاص متقاضی، از مالک اختراع، درخواست بهرهبرداری نموده، ولی نتوانستهاند اجازه بهرهبرداری را در شرایط و مدت زمان متعارف تحصیل نمایند.
3- دلایل و مدارک مثبته در راستای توانایی استفاده متقاضی پروانه بهرهبرداری اجباری از اختراع
تبصره - درخواستهایی که از سوی دستگاههای اجرایی ارائه میشود، باید به امضای بالاترین مقام آن دستگاه رسیده باشد.
تبصره - در صورت اجرای این ماده، هزینه بهرهبرداری موضوع ماده (44) این قانون ظرف حداکثر دوماه پس از صدور پروانه بهرهبرداری اجباری به دارنده گواهینامه اختراع پرداخت میشود.
تبصره1- در صورت اعتراض به تصمیم هیات موضوع ماده (40) این قانون، تا قبل از نهایی شدن تصمیم مرجع صالح قضایی در این مورد، پروانه بهرهبرداری اجباری صادرشده معلق میماند.
تبصره2- انتقال پروانه بهرهبرداری اجباری از اختراع مقدم، فقط همراه با اختراع موخر و انتقال پروانه بهرهبرداری اجباری از اختراع موخّر فقط همراه با اختراع مقدم امکانپذیر است.
تبصره - مالک اختراع و دارنده پروانه بهرهبرداری اجباری میتوانند نسبت به میزان هزینه تعیینشده برای صدور پروانه بهرهبرداری اجباری، ظرف بیستروز از تاریخ ابلاغ تصمیم هیات موضوع ماده (40) این قانون، در مراجع صالح قضایی اعتراض کنند. این اعتراض، مانع از بهرهبرداری از پروانه بهرهبرداری اجباری نیست.
ماده53 - بهرهبرداری اجباری از اختراع، محدود به هدفی است که در پروانه بهرهبرداری اجباری آمده است و مشروط به پرداخت هزینه بهرهبرداری به مالک اختراع میباشد.
جنبههای معنوی حقوق ناشی از اختراع، شامل موارد زیر است:
1- ذکر نام پدیدآورنده اختراع بهعنوان مخترع: فرد یا افراد مخترع حق دارند که نام آنها بهعنوان مخترع، در گواهینامه اختراع ذکر شود، حتی اگر حقوق مادی ناشی از ثبت اختراع، متعلق به دیگری باشد. با وجود این، مخترع میتواند بهصورت کتبی، عدم ذکر نام خود را بهعنوان مخترع، از مرجع ثبت درخواست کند. در این صورت، نام او در گواهینامه اختراع درج نمیشود.
2- بهر همندی از تقدیر و جایزه: تقدیر، پاداش، جایزه نقدی و امتیازاتی که به هر نحو به اختراع بهعنوان دستاورد علمی تعلق میگیرد، متعلق به مخترع است؛ حتی اگر حقوق مادی ناشی از ثبت اختراع، متعلق به دیگری باشد.
تبصره1- در صورت سکوت قرارداد، اجازه بهرهبرداری به دیگری، مانع اعطای اجازه بهرهبرداری به اشخاص دیگر نخواهد بود.
تبصره2- در طول مدت قرارداد، انتقالگیرنده، حق واگذاری حقوق خود به غیر را ندارد مگر آنکه خلاف آن شرط شده باشد.
تبصره1- دفترخانه اسناد رسمی برای تنظیم قراردادهای انتقال حقوق ناشی از اختراع یا اعطای مجوز بهرهبرداری، پس از دریافت هزینه مربوط، باید نسبت به آخرین وضعیت اختراع یا اظهارنامه آن از مرجع ثبت استعلام و در صورت وجود یکی از موارد زیر از تنظیم قرارداد خودداری نماید:
1- درخواست، مربوط به اختراعی باشد که قبلاً بهصورت انحصاری واگذار شده است.
2- حقوق مادی ناشی از اختراع، توقیف شده باشد.
3- هزینه سالانه گواهینامه اختراع، پرداخت نشده یا مدت آن منقضی شده باشد.
تبصره2- در صورتی که انتقال مالکیت و یا واگذاری حقوق مربوط به اختراع در بازار اوراق بهادار یا بهابازار (بورس) کالا با رعایت قوانین و مقررات مربوط و با رعایت حکم تبصره (1) این ماده انجام گرفته باشد، رعایت تشریفات مذکور در این ماده الزامی نیست، لکن در این موارد پس از قطعی شدن معاملات، مراتب واگذاری و قرارداد تنظیمی باید جهت ثبت در دفاتر مربوط و انتشار مراتب آن، از سوی مرجع ذیربط در بازار مربوط، بهصورت الکترونیکی و برخط به مرجع ثبت اطلاع داده شود.
تبصره3- مرجع ثبت، مفاد قراردادهای انتقال و بهرهبرداری را بهصورت محرمانه، حفظ ولی نقل و انتقال و اجازه بهرهبرداری را ثبت و آگهی میکند.
1- انقضای مدت اعتبار گواهینامه
2- اعراض
3- عدم پرداخت هزینه سالانه یا دورهای
4- ابطال گواهینامه یا ابطال بخشهایی از ادعاهای مربوط
تبصره - زوال جزئی حق اختراع در این بند، محدود به همان ادعا یا ادعاها است.
تبصره1- اعراض مالک اختراع از حقوق خود نسبت به اختراع ثبتشده، مشروط به این است که حقوق مذکور از سوی مراجع قضایی توقیف نشده یا متعلّق حق غیر قرار نگرفته باشد.
تبصره2- در مورد موضوع بند (4) ماده (39) این قانون، دارنده پروانه بهرهبرداری اجباری از اختراع موخّر، نمیتواند بدون اجازه دارنده گواهینامه اختراع مقدم از حق اختراع اعراض نماید. در این حالت، مراتب اعراض باید بهصورت کتبی و همراه با رضایت ذینفع به مرجع ثبت اعلام گردد.
تبصره3- مرجع ثبت، درخواست مزبور را به ذینفعان ثبت اختراع، اعلام و پس از دریافت هزینه مربوط، آن را منتشر مینماید.
تبصره4- اعراض مالک اختراع از حقوق خود نسبت به اختراع ثبتشده، مانع طرح یا ادامه رسیدگی به دعوای ابطال گواهینامه اختراع نمیشود.
تبصره1- میزان اقساط سالانه یا دورهای اختراع در آییننامه اجرایی این قانون تعیین میشود و اقساط آتی اختراعاتی که پیش از تصویب این قانون و آییننامه اجرایی آن ثبت شدهاند، مطابق با تعرفههای جدید محاسبه میگردد.
تبصره2- دارنده اظهارنامه یا گواهینامه ثبت اختراع میتواند هزینه دوره پنج سال را یکجا پرداخت کند.
تبصره3- در صورتی که انتشار پیش از موعد مطابق ماده (27) این قانون صورت پذیرد و بنا به سایر دلایل، ثبت اختراع قبل از دوسال از تاریخ تسلیم اظهارنامه انجام شود، حقالثبت اولیه باید بهصورت یکجا و پیش از موعد پرداخت گردد.
تبصره4- مرجع ثبت مکلف است یک ماه قبل از سررسید پرداخت اقساط سالانه مذکور در این ماده، برای پرداخت هزینه تمدید اعتبار، بهنحو مقتضی، مراتب لزوم پرداخت هزینه را به اطلاع دارنده گواهینامه ثبت اختراع برساند.
1- گواهینامه برای یکی از موارد مذکور در ماده (4) این قانون صادر شده باشد.
2- محرز شود شرایط ماهوی اختراع در زمان تسلیم اظهارنامه وجود نداشته است.
3- افشای موثر مطابق ماده (17) این قانون انجام نشده باشد.
4- گواهینامه اختراع به شخصی اعطاء شده باشد که مستحق اعطای گواهینامه اختراع نبوده است.
5 - چهارسال از تاریخ تسلیم اظهارنامه اختراع و یا سه سال از تاریخ ثبت اختراع هرکدام که طولانیتر باشد گذشته و دارنده گواهینامه بدون عذرموجه، اقدام موثری جهت ساخت یا استفاده از آن در ایران انجام نداده باشد.
6 - دامنه حمایت، از طریق ت غییرغیرموجّه گواهینامه اختراع، توسعه یافته باشد.
تبصره1- درخصوص منابع و اجزای ژنی (ژنتیکی) و زیستی قابل ثبت در چهارچوب این قانون علاوه بر موارد مذکور، ارائه اطلاعات غیرواقعی در خصوص مبدا جغرافیایی یا محل نگهداری و یا نحوه دسترسی به منبع ژنی (ژنتیکی) مورد استفاده و همچنین عدم رعایت قوانین و مقررات مربوط به نحوه دسترسی به منابع ژنی (ژنتیکی) از موجبات ابطال گواهینامه اختراع است.
تبصره2- هر شخصی میتواند ابطال گواهینامه اختراع و یا ابطال یک ادعا یا بخشی از ادعاهای مربوط را از مرجع صالح قضایی درخواست نماید. در صورت ابطال، اثر آن از تاریخ تسلیم اظهارنامه است، بجز ابطال به دلیل بند (5) این ماده که در این صورت اثر ابطال از تاریخ صدور حکم قطعی میباشد.
تبصره3- در خصوص بند (6)، دادگاه تنها به ابطال آن بخش از گواهینامه که از تغییر غیرموجّه ناشی شده است حکم میدهد. در این مورد اثر ابطال از تاریخ تغییر است.
تبصره - انجام هریک از موارد مندرج در ماده (38) این قانون، نقض حق اختراع محسوب نمیشود.
تبصره - رسیدگی به درخواستهای مذکور در این ماده مطابق قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379/01/21 انجام میشود.
تبصره1- حمایت از نمونه اشیاء مصرفی، منحصر به فراوردهها بوده و شامل فرایندها نمیشود.
تبصره2- حمایت از نمونه اشیاء مصرفی، شامل فراوردههای مواد شیمیایی، مواد مرکب و چندسازه نمیباشد.
تبصره - مرجع ثبت مکلف است یک ماه قبل از انقضای اعتبار گواهینامه در این ماده، به نحو مقتضی مراتب لزوم پرداخت هزینه تمدید اعتبار را به اطلاع دارنده گواهینامه نمونه شیء مصرفی برساند.
تبصره1- در صورت تغییر درخواست ثبت از اختراع به نمونه شیء مصرفی، مابهالتفاوت هزینهها مسترد نمیشود.
تبصره2- متقاضی ثبت نمونه شیء مصرفی تا قبل از تصمیم مرجع ثبت نسبت به رد یا قبول اظهارنامه میتواند با پرداخت مابهالتفاوت هزینهها درخواست ثبت خود را بهعنوان اختراع تغییر دهد، مشروط بر آنکه شرایط ماهوی لازم برای ثبت اختراع را داشته باشد.
تبصره3- تقدیم همزمان اظهارنامه نمونه شیء مصرفی و اظهارنامه اختراع امکانپذیر است.
تبصره1- تمام مهلتهای مربوط به ثبت نمونه شیء مصرفی، نصف مواعد ذکرشده در مورد فرایند ثبت اختراعات است. مهلتهای دهروزه، مشمول این تبصره نمیشود.
تبصره2- مدت حق تقدم موضوع معاهده (کنوانسیون) پاریس برای حمایت از مالکیت صنعتی در خصوص نمونه شیء مصرفی دوازده ماه میباشد.
1- طرحهای حاوی نمادها یا نشانههای رسمی دولتی
2- روشها و اصول مربوط به طراحی صنعتی
3- طرحهای مغایر با موازین شرعی، نظم عمومی و یا اخلاق حسنه
4- تغییر در ابعاد کالاهای موجود
5 - طرحهایی که عین یا به طرز گمراه کنندهای حاوی یا شبیه علامت تجاری ثبتشده دیگری باشند.
6 - طرحی که صرفاً عملکرد فنی داشته باشد و شکل جدیدی را برای یک فراورده یا محصول ارائه ندهد.
7- قطعات وابسته در طرحهای مرکب (لوازم یدکی)
تبصره - آن بخش از طرح صنعتی که تنها راه دسترسی به یک نتیجه فنی محسوب میشود، مشمول حمایت این فصل از قانون نمیشود.
تبصره1- منظور از جدید بودن این است که از طریق انتشار بهطور محسوس و یا از طریق استفاده به هر نحو دیگر قبل از تاریخ تسلیم اظهارنامه یا حسب مورد قبل از حق تقدم اظهارنامه برای ثبت در هیچ نقطهای از جهان برای عموم افشاء نشده باشد.
تبصره2- منظور از اصیل بودن به این معنا است که بهطور مستقل بهوسیله طراح پدید آمده و روگرفت (کپی) یا تقلید از طرحهای موجود نباشد.
1- اطلاعات هویتی متقاضی یا نماینده او
2- اطلاعات هویتی طراح
3- عنوان طرح صنعتی و مشخصات نگاشتاری (گرافیکی) تشکیلدهنده آن
4- تعیین طبقه طرح صنعتی بر اساس طبقهبندی بینالمللی طرحهای صنعتی
5 - تاریخ، محل و شماره اظهارنامه یا گواهینامه طرح صنعتی در خارج از کشور (در صورت درخواست حق تقدم)
6 - اطلاعات مربوط به اظهارنامه اصلی (در صورت تکمیلی بودن طرح صنعتی)
7- تعیین نوع فراورده یا محصولی که ثبت طرح صنعتی برای آن درخواست شده است.
8 - تعیین پیوستها
1- مدرک هویت متقاضی و طراح
2- نمونه شکل یا تصویر نگاشتاری (گرافیکی) یا نمونه ترسیمشده از جوانب مختلف طرح مورد تقاضای حمایت
3- تسلیم نمونک (ماکت) یا نمونه واقعی طرح، در صورت درخواست مرجع ثبت
4- توصیف طرح و تعیین کالاهایی که طرح صنعتی بر روی آنها اجرا میشود.
5 - درخواست کتبی مبنی بر عدم ذکر نام طراح، در صورتی که او بخواهد نامش در اظهارنامه درج نشود.
6 - مدرک مربوط به حق تقدم که باید همزمان با تسلیم اظهارنامه یا حداکثر ظرف یک ماه از آن تاریخ تسلیم شود (در صورت درخواست حق تقدم).
7- رسید مربوط به پرداخت هزینههای قانونی
تبصره - در فرضی که اظهارنامه حاوی طرحهای صنعتی متعدد است، تصاویر یا اشکال یا نمونه اشیاء باید بهصورت جداگانه ارائه شود.
تبصره - اگر اظهارنامه فاقد شرایط فوق باشد، مرجع ثبت، اظهارنامه را رد کرده و در صورت دسترسی به اطلاعات تماس متقاضی یا نماینده وی، مراتب را به وی اعلام میکند.
تبصره - مرجع ثبت مکلف است اظهارنامههایی که به هر دلیل رد شدهاند را نیز برای عموم منتشر نماید.
تبصره - مرجع ثبت مکلف است یکماه قبل از انقضای اعتبار گواهینامه در این ماده، بهنحو مقتضی، مراتب لزوم پرداخت هزینه را به اطلاع دارنده گواهینامه طرح صنعتی برساند.
1- ساخت
2- فروش
3- واردات اقلام حاوی آن طرح صنعتی
تبصره - مالک طرح صنعتی ثبتشده میتواند علیه هر شخصی که بدون موافقت او موارد مندرج در این ماده را برای مقاصد تجاری انجام دهد یا مرتکبِ عملی شود که عرفاً نقض حقوق مالک را در آینده فراهم آورد، در مرجع صالح قضایی اقامه دعوا نماید.
تبصره - حق تقدم موضوع ماده (10) این قانون در مورد طرحهای صنعتی، ششماه از تاریخ ثبت اظهارنامه است.
2- علامت جمعی: هر نشان قابل رویتی است که برای تمایز محصولات یا خدمات گروهی از اشخاص از محصولات و خدمات سایر اشخاص به کار میرود و تحت نظارت مالک علامت جمعی ثبتشده توسط اعضاء استفاده میشود. مالک علامت جمعی میتواند صنف، تعاونی، اتحادیه و مانند آن باشد.
3- علامت تاییدی: هر نشانهای است که برای تایید کیفیت یا ویژگی محصولات یا خدمات یا شیوه تولید کالا یا اجرای خدمات به کار میرود و هر شخصی که تاییدیه دارنده علامت یا نماینده وی را بهدست آورد، میتواند از آن علامت برای کالاها یا خدمات خود استفاده کند.
4- نام تجاری: هر اسم یا عنوانی که معرّف و مشخصکننده شخص حقیقی یا حقوقی عرضهکننده کالا یا خدمت میباشد.
تبصره - تمام مواد مربوط به علامت تجاری مقرر در این قانون، در مورد علامت جمعی و علامت تاییدی نیز مجری است، مگر در مواردی که قانون ترتیب دیگری مشخص کرده باشد.
1- علامتی که کالاها یا خدمات یک شخص را از کالاها یا خدمات اشخاص دیگر متمایز نسازد.
2- علامتی که مفاد آن یا بهرهبرداری از آن، خلاف موازین شرعی، قانونی و یا نظم عمومی بوده یا موجب وهن مقدسات دینی گردد.
3- علامتی که موجب گمراهی عموم، بهویژه در مورد مبدا جغرافیایی کالاها یا خدمات یا خصوصیات آنها از قبیل نوع، کیفیت، کمیت و قیمت شود.
4- علامتی که عین علامت یا نام تجاری باشد که قبلاً برای همان کالاها یا خدمات در ایران معروف شده است.
5 - علامتی که عین، شبیه یا ترجمه علامت یا نام تجاری باشد که قبلاً برای همان کالاها یا خدمات یا برای کالاها یا خدمات مشابه در ایران معروف شده است، مشروط بر آنکه موجب گمراهی عموم شود.
6 - علامتی که شبیه یا ترجمه علامت یا نام تجاری باشد که قبلاً برای همان کالاها یا خدمات در ایران به ثبت رسیده یا ثبت آن تقاضا شده یا دارای حق تقدم است، مشروط بر آنکه موجب گمراهی عموم شود.
7- علامتی که عین، شبیه یا ترجمه علامت یا نام تجاری باشد که قبلاً برای کالاها یا خدمات دیگری در ایران معروف شده یا به ثبت رسیده یا ثبت آن تقاضا شده یا دارای حق تقدم است، مشروط بر آنکه موجب گمراهی گردد یا به منافع مالک علامت قبلی لطمه وارد سازد.
8 - علامتی که عین یا شبیه نشان نظامی، پرچم، یا سایر نشانهای مملکتی یا نام یا نام اختصاری یا حروف اول یک نام یا نشان رسمی متعلق به یک کشور، سازمان بینالدّولی یا سازمانهایی که تحت معاهده(کنوانسیون)های بینالمللی تاسیس شدهاند، بوده یا موارد مذکور یکی از اجزای آن علامت باشد، مگر آنکه مقام صلاحیتدار کشور مربوط یا سازمان ذیربط، اجازه ثبت آن را صادر کرده باشد؛
9- علامتی که عین یا بهطرز گمراهکنندهای شبیه علائم مربوط به دوران تاریخی یا آثار باستانی باشد.
10- علامتی که عین یا شبیه علائمی باشد که سازمانها و مراجع تاییدکننده، از قبیل سازمان ملی استاندارد ایران و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی برای تایید کالاها و خدمات صادر مینمایند.
11- علامتی که عین طرح صنعتی ثبتشده دیگری برای همان کالاها یا خدمات باشد.
تبصره - منظور از علائم معروف، علائم مذکور در ماده (6) مکرر معاهده (کنوانسیون) پاریس برای حمایت از مالکیت صنعتی بوده و تشخیص آن بر عهده مرجع ثبت است.
1- نمونه علامت
2- توصیف کامل علامت
3- فهرست کالاها یا خدماتی که ثبت علامت برای آنها درخواست شده و بر اساس طبقهبندی قابل اجرا یا طبقهبندی بینالمللی باشد.
تبصره1- در صورتی که ثبت علامت جمعی یا تاییدی، درخواست شده باشد، حسب مورد درج عنوان «علامت جمعی» یا «علامت تاییدی» در اظهارنامه الزامی است و باید نسخهای از دستورالعمل و شرایط استفاده از علامت جمعی یا تاییدی با آخرین تغییرات ارائه شود. بهعلاوه، در مورد علامت تاییدی باید گواهی مقام صلاحیتدار دائر بر تصدیق صلاحیت ثبت علامت تاییدی به پیوست اظهارنامه ارائه شود.
تبصره2- در دستورالعمل و شرایط استفاده از علامت جمعی یا تاییدی باید خصوصیات مشترک یا کیفیت کالاها و خدمات تولیدی در یک منطقه جغرافیایی معین یا مورد تایید حسب مورد برای علائم جمعی یا تاییدی که تحت آنها اشخاص میتوانند از علامت مذکور استفاده کنند و همچنین ضمانتاجراهای مربوط به عدم رعایت شرایط و دستورالعمل یادشده تعیین گردد. هرگونه تغییر در دستورالعمل و شرایط حاکم بر استفاده از علامت جمعی یا تاییدی باید بهصورت مکتوب توسط مالک آن علامت به مرجع ثبت اعلام شود. تغییرات مذکور قبل از ثبت، هیچگونه اثری ندارد و خلاصهای از تغییرات یادشده باید توسط مرجع ثبت آگهی شود.
1- مدرک مثبت هویت متقاضی یا متقاضیان
2- مدرک دال بر تعهد متقاضی به استفاده از علامت یا تعهد نامبرده به ارائه مدارک فعالیت در حوزه تولید، توزیع یا خدمات مطابق آییننامه اجرایی این قانون
3- مدرک مثبت حق تقدم که باید همزمان با تسلیم اظهارنامه یا حداکثر ظرف یکماه از آن تاریخ تسلیم شود (در صورت درخواست حق تقدم).
تبصره - در صورتی که متقاضی ظرف یکسال از تاریخ ثبت علامت از علامت استفاده نکند یا مدرک دال بر فعالیت خود را ارائه ندهد، گواهینامه ثبت علامت از تاریخ تقدیم اظهارنامه ملغی محسوب میشود.
تبصره - مرجع ثبت موظف است ظرف شش ماه از تاریخ لازمالاجراشدن این قانون، جویشگر (موتور جستجوگر) علائم تجاری را مبتنی بر پردازش تصویر که قابلیت ارائه گزارش میزان مشابهت علائم ثبت شده و علائم تقاضا شده را دارد، طراحی و اجرا نماید و برای تایید اظهارنامهها از نتایج جویشگر (موتور جستجوگر) استفاده کند و امکان دسترسی عموم به سامانه مذکور مبنی بر جستجوی اظهارنامههای ردشده را ایجاد کند.
تبصره - چنانچه شخصی حداقل یکسال قبل از ثبت شدن علامت، از آن علامت استفاده میکرده است، ثبت آن از سوی سایر اشخاص مانع استمرار استفاده از علامت برای استفادهکننده مقدم نیست.
تبصره1- مرجع ثبت موظف است امکان دسترسی عمومی به سامانه برخط یا جویشگر (موتور جستجوی) اظهارنامههای ردشده را ایجاد کند.
تبصره2- مهلت پرداخت هزینه موضوع این ماده، حداکثر یکماه پس از اعلام پذیرش نهایی اظهارنامه به متقاضی است. درصورت عدم پرداخت هزینه مربوط در این مهلت، اظهارنامه منتفی تلقی میگردد.
تبصره1- مهلت پنجساله در مورد درخواست ابطال علامتهایی که با علم به اینکه مالک از علامت یادشده استفاده کرده به ثبت رسیده است، رعایت نمیشود و درخواست ابطال این علائم را در هر زمانی میتوان ارائه کرد. همچنین مهلت مذکور در مورد بندهای (2)، (3)، (8)، (9) و (10) ماده (96) این قانون لازمالرعایه نیست.
تبصره2- هرگاه ثابت شود که مالک علامت جمعی، از آن به تنهایی و یا برخلاف دستورالعمل و شرایط استفاده از آن (موضوع تبصره (1) ماده (97) این قانون)، استفاده کرده یا بهگونهای از آن استفاده کرده و یا اجازه استفاده از آن را داده است که موجب فریب عموم نسبت به مبدا یا هر خصوصیت مشترک دیگر کالاها و خدمات مربوط گردد، علامت جمعی باطل میشود.
تبصره3- مفهوم ذینفع در این ماده، علاوه بر اشخاصی که مطابق مقررات آیین دادرسی مدنی ذینفع محسوب میشوند، شامل نهادهای حاکمیتی نظارتکننده بر کیفیت (کنترلکننده کیفیت) کالاها و خدمات و اتحادیههای صنفی است که در زمینه موضوع علامت تجاری فعالیت دارند.
تبصره1- چنانچه تمدید در مهلت مقرر درخواست نشود، تا شش ماه پس از انقضای مدت اعتبار با پرداخت جریمهای که میزان آن دو برابر حقالثبت میباشد، تمدید امکانپذیر است.
تبصره2- مرجع ثبت مکلف است یک ماه قبل از انقضای مدت اعتبار گواهینامه در این ماده، بهنحو مقتضی، مراتب لزوم پرداخت هزینه را به اطلاع دارنده گواهینامه ثبت علامت برساند.
تبصره1- مراجع کیفری میتوانند در موارد فوری و وجود ادله قابل قبول، با رعایت ماده (73) این قانون، راساً دستور جمعآوری و توقیف کالاهای دارای علامت تجاری متقلبانه را صادر نمایند.
تبصره2- حق تقدم موضوع ماده (10) این قانون در مورد علائم تجاری،
ششماه میباشد.
تبصره - ثبت نام تجاری مطابق آییننامه اجرایی این قانون میباشد.
اطلاعاتی از قبیل تمام اشکال و انواع اطلاعات مهندسی، اقتصادی، فنی، علمی، تجاری یا مالی از جمله الگوها، نقشهها، مجموعهها، برنامهها و قواعد (فرمولها)، طرحها و روشها، ابزارها، فنون (تکنیکها)، فرایندها، نرمافزارها، شناسهها، فهرستهای مشتریان، روشهای انجام کار تجارت، اسرار تولید، اختراعات و طرحهای صنعتی ثبتنشده و هرنوع اطلاعات دیگر با داشتن شرایط مذکور میتوانند سرّ تجاری تلقی شوند.
1- در صورتی که شخصی بدون نقض اسرار تجاری دیگران، بهطور مستقل و در نتیجه فعالیتهای خود، اطلاعات را کسب نماید.
2- هرگاه دستیابی به اطلاعات، در نتیجه مهندسی معکوس صورت گرفته باشد.
تبصره - شخصی که اطلاعات را به یکی از روشهای مذکور بهدست آورد، در صورت دارا بودن شرایط ماده (122) این قانون میتواند از حمایت قانونی مربوط به اسرار تجاری درمورد اطلاعات بهدستآمده برخوردار شود.
تبصره - هر شخصی که اسرار تجاری را به هر نحو در اختیار دیگری قرار میدهد، باید موضوع سرّ تجاری بودن آن را به طرف مقابل اطلاع دهد؛ در غیر این صورت نقض اطلاعات از سوی شخص ثالث مشمول نقض اسرار تجاری نمیباشد.
تبصره - در مواردی که موضوع رسیدگی دادگاه، سرّ تجاری بوده یا یکی از طرفین برای دفاع یا اثبات ادعای خود ناگزیر به ارائه اسرار تجاری باشند، دادگاه به شکل غیرعلنی برگزار میشود.
1- اظهار خلاف واقع علیه رقیب که موجب سلب یا کاهش یا آسیب به اعتماد نسبت به بنگاه اقتصادی، کالاها یا فعالیتهای صنعتی و تجاری او شود.
2- اقدامی که منجر به ایجاد تشابه کالاها و خدمات خود با کالاها و خدمات رقیب شود، بهشرطی که نوعاً موجب گمراهی مصرفکنندگان گردد.
3- تبلیغات نادرست یا گمراهکننده و هرگونه ارائه اطلاعات یا ایجاد تصور نادرستی که موجب گمراهی عموم در مورد ماهیت محصولات و کیفیت آنها از قبیل مواد تشکیلدهنده کالا، مدت اعتبار و منشا آنها، روش ساخت، میزان یا مقدار و دسترسی برای استفاده از محصولات شود.
4- تبلیغات مقایسهای گمراهکننده از سوی رقیب که باعث وارد کردن خدشه به شهرت و اعتبار کالاها، خدمات یا فعالیتهای اقتصادی رقیب گردد.
5 - تبلیغاتی که کالای اصلی و کالای تحت مجوز بهرهبرداری که کیفیت کالای اصلی را نداشته باشد را از هم متمایز ننماید.
6 - هرگونه تبانی برای افزایش یا کاهش قیمت کالا و خدمات که بهمنظور حذف رقبا، صورت گیرد.
تبصره - اعلام نظر کارشناسانه از سوی مرجع تخصصی در حدود صلاحیت قانونی در مورد کالاها یا خدمات از مصادیق رقابت غیرمنصفانه نیست.
1- هرگونه بهرهبرداری غیرمجاز که حسب مورد پس از ثبت اختراع، طرح صنعتی یا نمونه شیء مصرفی مطابق مقررات این قانون نقض حقوق مادی محسوب شود.
2- هرگونه بهرهبرداری و استفاده غیرمجاز از نام تجاری، علامت تجاری، علامت جمعی و یا علامت تاییدی برخلاف مقررات مندرج در این قانون بهنحوی که نوعاً باعث فریب عموم شود.
3- تحصیل یا افشای اسرار تجاری متعلق به غیر بدون رضایت او یا بر خلاف مواد (123) و (126) این قانون.
4- ارتکاب اقداماتی که بهموجب این قانون رقابت غیرمنصفانه محسوب میگردد.
تبصره1- ارتکاب رفتاری که طبق مقررات این قانون، نقض حقوق معنوی محسوب شود، مستوجب جزای نقدی درجه شش میباشد.
تبصره2- ارتکاب جرم موضوع بند (2) این ماده در فضای مجازی علاوه بر مجازات مقرر در این ماده مستوجب حبس درجه شش میباشد.
تبصره3- جرائم موضوع این ماده بجز بند (2) از جرائم قابل گذشت است و در صورت گذشت شاکی یا تقاضای ترک تعقیب او، از اموال توقیفی رفع توقیف میشود، مگر در مواردی که طرفین بهگونه دیگری مصالحه کرده باشند.
تبصره4- در صورت احراز عدم توانایی مرتکب به پرداخت جزای نقدی، مواد (529)، (530)، (531) و (533) قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392/12/04 مجری است.
تبصره5 - در کلیه جرائم موضوع این ماده بجز بند (2) در صورت وجود سایر شرایط مقرر قانونی جهت صدور قرار تعلیق تعقیب، قرار تعویق صدور حکم یا تعلیق مجازات، مقام قضایی میتواند علاوه بر دستورهای پیشبینیشده در مواد قانونی مربوط، مرتکب را به اجرای یک تا سه مورد از دستورهای زیر محکوم نماید:
الف - شرکت در کلاسها، همایشها یا دورههای آموزشی مالکیت فکری حداکثر به مدت دویست ساعت ظرف دوسال
ب - استخدام یک ساله حداکثر سه نفر که نام آنها بهعنوان مخترع یا طراح صنعتی در گواهینامه ثبت اختراع یا طرح صنعتی درج شده است ظرف ششماه
پ - تهیه یا تامین مالی تدوین نماهنگ یا برنامه تصویری آموزشی در جهت فرهنگسازی رعایت حقوق مالکیت فکری و فراهم آوردن زمینه پخش آن از طریق رسانه ملی ظرف یکسال
ت - فراهم کردن موجبات صادرات یکی از محصولات تولید داخل شرکتهای دانشبنیان ثبتشده ظرف ششماه تا یکسال
ث - درج مراتب عذرخواهی از شاکی در جرائد صنف مربوط، جرائد محلی یا کثیرالانتشار به هزینه خود بهویژه در موارد نقض حقوق معنوی موضوع این قانون، ظرف سهماه
ج - توقف ساخت، واردات، عرضه یا تبلیغ اقلام حاوی نقض علامت شاکی و مورد حمایت این قانون و تحویل داوطلبانه قالب تولیدی و اقلام مذکور به شاکی یا معدومسازی آنها در صورت ضرورت و عدم صدق اسراف حرام در حضور وی ظرف یکماه
چ - جمعآوری کلیه فراوردههای عرضهشده خود که حاوی نقض حقوق مورد حمایت این قانون است، از بازار و تحویل داوطلبانه فراوردههای مذکور به شاکی و یا مرجوع نمودن یا محو موارد مغایر با حقوق و در صورت عدم امکان، معدومسازی آنها در صورت ضرورت و عدم صدق اسراف حرام به هزینه خود ظرف دو ماه
تبصره6 - اگر مدعی نقض، طی اظهارنامه رسمی به شخص ناقض، اخطار دهد که فعالیت او مصداق نقض حقوق وی بوده و توقف فوری فعالیت نقضکننده را خواستار شود و با این وجود، شخص ناقض همچنان به فعالیت خود ادامه دهد، در صورت اثبات نقض، وی به پرداخت جریمهای معادل سهبرابر خسارات واردشده از تاریخ ابلاغ اظهارنامه رسمی تا صدور حکم، محکوم میشود. حکم این تبصره در مواردی که موضوع اختراع فرایند میباشد و یا دارنده اختراع موضوع اختراع را تولید نکرده و به فروش نرسانده باشد، جاری نمیباشد.
تبصره - در مواردی که مطابق قانون، علاوه بر شخص حقیقی، ارتکاب جرم متوجه شخص حقوقی نیز باشد، شاکی یا مدعی خصوصی میتواند خسارات واردشده را مطابق قواعد ضمان از شخص حقوقی مطالبه نماید یا به هر کدام بهنسبت تقصیر رجوع کند. شخص حقوقی میتواند جهت مطالبه خسارتی که برای تقصیر شخص حقیقی پرداخت کرده است به وی رجوع نماید.
تبصره - در مورد این ماده، چنانچه احراز شود که مرتکب با طرح ادعای واهی قصد اطاله دادرسی یا ایراد خسارات بیشتر به شاکی را دارد، در صورت محکومیت در مرجع کیفری، مجازات وی یک درجه تشدید میشود.
تبصره1- گواهینامه اختراع دفاعی با همکاری ستاد کل نیروهای مسلح و وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و مرجع ثبت صادر میشود. فرایند ثبت اختراع دفاعی و نحوه همکاری مراجع مذکور، بر اساس آییننامهای است که ظرف سهماه پس از لازمالاجرا شدن این قانون، با همکاری ستاد کل نیروهای مسلح و وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و مرجع ثبت تهیه میشود و بهتصویب هیات وزیران میرسد.
تبصره2- نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در امور مربوط به مالکیت صنعتی در سازمان جهانی مالکیت فکری و اتحادیههای مربوط به معاهده(کنوانسیون)های مرتبط با آن با مرجع ثبت است.
تبصره - مرجع ثبت موظف است، فهرست اختراعات ثبتشده را بهصورت ماهانه به کارگروه موضوع این ماده ارسال نماید.
تبصره1- اعتبار مورد نیاز اجرای این ماده، از محل درآمدهای حاصل از اجرای این قانون، در قوانین بودجه سنواتی پیشبینی میشود.
تبصره2- مرجع ثبت مکلف است با رعایت ضوابط «اعداد توافقشده بینالمللی برای شناسایی دادههای فهرستشده» (آی.اِن.آی.دی کُدس) و «استانداردهای وایپو» نمایه اختراعات ثبت شده را منتشر کند.
تبصره3- مرجع ثبت مکلف است امکان جستجوی بینالمللی اختراعات ثبتشده در ایران را با هدف حفظ دستاوردهای مخترعان ایرانی، فراهم کند.
هزینههای مربوط به فرایند ثبت اختراعات، طرحهای صنعتی، علائم تجاری، نمونه شیء مصرفی، علائم جمعی، علائم تاییدی و نامهای تجاری به شرح جدول زیر تعیین میشود:
عنوان هزینه فرایند ثبتی | میزان هزینه دریافتی از اشخاص حقیقی | |
در خصوص اختراع و طرح صنعتی برای هر طبقه | در خصوص علائم و نامهای تجاری برای هر طبقه | |
ثبت اظهارنامه و جستجو | 500/000 | 2/000/000 |
بررسی ماهوی | 3/000/000 | - |
صدور گواهینامه (حقالثبت) | 1/000/000 | 6/000/000 |
تمدید سالانه | 1/000/000 | 6/000/000 |
انتقال و ثبت مجوز بهرهبرداری | 500/000 | 1/000/000 |
بررسی اعتراض | 1/500/000 | 5/000/000 |
بررسی اعتراض | 500/000 | 500/000 |
1- هزینه فرایندهای ثبت اشخاص حقوقی پنج برابر هزینه اشخاص حقیقی است.
2- شرکتهای دانشبنیان مورد تایید معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری از پرداخت پنجاهدرصد (50%) هزینههای ثبت اختراع معافند.
3- هزینه فرایندهای ثبت نمونه اشیاء مصرفی نصف هزینههای ثبت اختراع است.
4- مبالغ مذکور در این جدول هر سهسال یکبار به تناسب نرخ تورم اعلامشده از سوی بانک مرکزی با پیشنهاد مرجع ثبت و تصویب رئیس قوه قضائیه تعدیل میشود.
تبصره 1- هزینه تمدید علائم تجاری ثبتشدهای که پس از تاریخ لازمالاجرا شدن این قانون تمدید میگردد، نیز بر اساس جدول هزینهها محاسبه میشود.
تبصره 2- مرجع ثبت مکلف است بدون دریافت هزینه نسبت به پاسخ به استعلامهای دستگاههای حاکمیتی و دولتی، محاکم، نیروی انتظامی و سایر دستگاههای قانونی ذیصلاح اقدام نماید. مرجع ثبت باید در صورتی که استعلام از طرف اشخاص حقیقی و حقوقی غیردولتی باشد هزینههای استعلام را منطبق بر جدول این ماده دریافت نماید.
تبصره 3- درآمدهای حاصل از اجرای این قانون پس از واریز به خزانه در قالب بودجههای سنواتی تا سقف پنجاه درصد (50%) صرف امور اجرایی، توسعه زیرساخت، نیروی انسانی، ترویج و توسعه فرهنگ مالکیت فکری میگردد.
ماده 142- نحوه اعتراض به اظهارنامه اختراعات، نمونه اشیاء مصرفی، طرحهای صنعتی، علائم تجاری، علائم جمعی، علائم تاییدی و نام تجاری ثبتشده و رسیدگی به آن، براساس مفاد این قانون است.
تبصره1- اختلافات ناشی از این قانون قابل ارجاع به داوری است مگر آنکه موضوع آن اختلاف در اصل اعتبار حقوق باشد.
تبصره2- قضات مجتمع ویژه مالکیت فکری باید دارای دانش حقوقی مرتبط با مالکیت فکری باشند.
تبصره3- تخصصی بودن دادسرا و دادگاههای موضوع این ماده مانع از ارجاع سایر پروندهها به این مراجع نیست.
تبصره4- تا زمان تشکیل مجتمع قضایی ویژه مالکیت فکری در تهران، ماده (59) قانون ثبت اختراعات، طرحهای صنعتی و علائم تجاری مصوب 1386/08/07 مجری است.
تبصره - مرجع ثبت موظف است گزارش سالانه عملکرد خود و نحوه هزینهکرد درآمدهای موضوع این ماده را به کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس شورای اسلامی ارائه کند.
تبصره - کارگزاران تخصصی ثبت اختراع نیاز به اخذ وکالتنامه محضری از متقاضیان نداشته و اعطای وکالت در برگههای مخصوصی که بهموجب آییننامه اجرایی این ماده تعیین میگردد، برای انجام امور ثبتی کفایت میکند.
تبصره1- هزینههای مربوط به تربیت و استخدام کارشناسان در مرجع ثبت، از محل درآمدهای موضوع ماده (140) این قانون تامین میگردد.
تبصره2- گزارش جستجو و بررسی ماهوی تهیهشده توسط مرجع ثبت بهعنوان پیوست ماده (27) این قانون باید برای عموم منتشر شود.
تبصره3- تمام اطلاعات و مستندات ارائهشده از طرف متقاضیان ثبت اختراع از جمله اظهارنامه، توصیفنامه و ادعانامه تا قبل از زمان انتشار مطابق این قانون نزد مرجع ثبت محرمانه تلقی شده و بجز موارد قانونی مربوط به استعلام دادگاهها، غیرقابل افشاء است.
تبصره4- پس از سهسال از تاریخ لازمالاجرا شدن این قانون، تمام بررسیها باید در مرجع ثبت انجام شود و انتقال اطلاعات و مستندات مذکور به خارج از مرجع ثبت، جهت بررسی ممنوع است.
1- بین کارشناس و متقاضی، قرابت نسبی یا سببی تا درجه سوم از هر طبقه ارثی وجود داشته باشد.
2- کارشناس یا همسر یا فرزند او حقوقبگیر متقاضی باشند.
3- کارشناس یا همسر یا فرزند او دارای نفع شخصی در موضوع مطرح شده باشند.