کنوانسیون 12 اکتبر 1929 ورشو مربوط به یکسان کردن برخی از مقررات حمل و نقل هوایی بین‌المللی

رئیس جمهوری آلمان - رئیس جمهوری فدرال اتریش - اعلیحضرت پادشاه بلژیک - رئیس جمهوری ممالک متحده برزیل - اعلیحضرت پادشاه‌بلغارستان رئیس دولت ملی جمهوری چین - اعلیحضرت پادشاه دانمارک و ایسلند - اعلیحضرت پادشاه مصر - اعلیحضرت پادشاه اسپانیا - رئیس دولت جمهوری استونی - رئیس جمهوری فنلاند - رئیس جمهوری فرانسه - اعلیحضرت پادشاه بریتانیای کبیر و ایرلند و سرزمینهای بریتانیائی ماوراء بحار -‌امپراطور هند - رئیس جمهوری یونان - والاحضرت نایب‌السلطنه‌مملکت پادشاهی مجارستان - اعلیحضرت پادشاه ایتالیا - اعلیحضرت امپراطور ژاپن - رئیس جمهوری لتونی - والاحضرت دوشس معظمه لوکزامبورگ - رئیس جمهوری ممالک متحده مکزیک - اعلیحضرت پادشاه نروژ -‌علیاحضرت ملکه هلند - رئیس جمهوری لهستان - اعلیحضرت پادشاه رومانی - اعلیحضرت پادشاه سوئد - شورای فدرال سوئیس - رئیس‌جمهوری چکسلواکی - کمیته مرکزی اجرایی اتحاد جماهیر شورای سوسیالیستی - رئیس جمهوری ممالک متحده ونزوئلا - اعلیحضرت پادشاه یوگسلاوی.
با اذعان به اینکه وضع مقررات یکسان در مورد شرایط حمل و نقل هوایی بین‌المللی از نظر اسناد مورد استفاده در این حمل و نقل و از نظر مسئولیت متصدی حمل و نقل حائز کمال سودمندیست بدین منظور نمایندگان تام الاختیار خود را تعیین کردند و مشارالیهم کنوانسیون ذیل را تهیه و امضا نمودند:
1 - این کنوانسیون در مورد هر نوع حمل و نقل بین‌المللی اشخاص و لوازم یا کالا که توسط هواپیما و در ازاء دریافت کرایه صورت گیرد و‌همچنین هر نوع حمل و نقل مجانی که توسط یک متصدی حمل و نقل هوایی انجام پذیرد - اجرا میشود.
2 - از لحاظ این کنوانسیون منظور از اصطلاح « حمل و نقل بین‌المللی » هر نوع حمل و نقلی است که در آن مبداء و مقصد حمل و نقل بنابر شرایطی که توسط طرفهای قرارداد حمل و نقل تعیین میشود (‌ولو اینکه انقطاعی در حمل و نقل واقع گردد یا تعویض وسیله نقلیه معمول شود یا نه) در سرزمین دو طرف متعاهد معظم واقع باشد و یا در صورتی که در سرزمین یک طرف متعاهد معظم باشد - در سرزمینی که تحت سلطه (‌حاکمیت) یا سیادت(سوزرنته) یا قیمومت یا اقتدار قدرت دیگری واقع است (‌حتی در صورتی که قدرت مزبور از متعاهدین کنوانسیون نباشد) - توقفی برای آن پیش‌بینی‌شده باشد.
3 - از لحاظ این کنوانسیون حمل و نقلی که متوالیاً توسط چند متصدی حمل و نقل از طریق هوایی صورت می‌گیرد - چنانچه طرفین آن را یک عمل واحد بدانند - به منزله حمل و نقل واحدی تلقی خواهد شد اعم از اینکه حمل و نقل مزبور طبق یک قرارداد واحد مورد توافق طرفین انجام شده باشد یا‌طبق چند قرارداد.
این حمل و نقل به علت اینکه یک یا چند قرارداد آن تماماً در سرزمینی که تحت حاکمیت (‌سلطه) یا سیادت (سوزرنته) یا قیمومت یا اقتدار یک طرف‌متعاهد معظم واحد انجام گیرد جنبه بین‌المللی خود را از دست نخواهد داد.
1 - این کنوانسیون در مورد حمل و نقل‌هائی که توسط دولت یا سایر اشخاص حقوق عمومی که تحت شرایط پیش‌بینی شده در ماده 1‌صورت گیرد قابل اجرا است.
2 - حمل و نقل‌هائی که طبق مقررات کنوانسیون‌های پستی بین‌المللی انجام میشود مشمول این کنوانسیون نیستند.
1 - متصدی حمل و نقل برای حمل مسافر بایستی بلیطی حاوی نکات ذیل صادر نماید:
الف - محل و تاریخ صدور.
ب - نقاط مبداء و مقصد
ج - توقفهای پیش‌بینی شده - به شرط آن که متصدی آنکه متصدی حمل و نقل در صورت لزوم مجاز باشد محل آن را تغییر دهد بدون آنکه اعمال این حق جنبه‌بین‌المللی حمل و نقل را نفی نماید.
د - نام و نشانی متصدی یا متصدیان حمل و نقل.
ه - شرحی مبنی بر اینکه حمل و نقل مزبور مشمول مقررات مربوط به مسئولیت مقرر در این کنوانسیون میباشد.
2 - همراه نداشتن بلیط یا منطبق نبودن آن با مقررات یا گم شدن آن در وجود یا اعتبار قرارداد حمل و نقل - که در هر حال مشمول مقررات کنوانسیون‌حاضر است تاثیری نخواهد داشت. معهذا هر گاه متصدی حمل و نقل مسافری را بدون تسلیم بلیط مسافرت بپذیرد نمیتواند به مقررات این کنوانسیون که متصدی حمل و نقل را یا از‌مسئولیت مبری و یا مسئولیت او را محدود میکند - استناد نماید.
1 - متصدی حمل و نقل باید برای حمل لوازم شخصی - به استثنای اشیاء کوچک شخصی که خود مسافر نگهداری میکند - رسید صادر و تحویل نماید
2 - رسید لوازم شخصی در دو نسخه تنظیم میشود یک نسخه برای مسافر و نسخه دیگر برای متصدی حمل و نقل.
3 - رسید لوازم شخصی شامل مشخصات ذیل خواهد بود:
الف - محل و تاریخ صدور.
ب - نقاط مبداء و مقصد
ج - نام و نشانی متصدی یا متصدیان حمل و نقل.
د - شماره بلیط مسافر.
ه - تذکار این نکته که لوازم شخصی به دارنده رسید مزبور تحویل داده خواهد شد.
و - تعداد و وزن بسته‌ها.
ز - مبلغ ارزش اظهار شده طبق بند 2 ماده 22.
ح - ذکر این نکته که حمل و نقل مشمول مقررات مربوط بمسئولیت - مصرحه در این کنوانسیون - میباشد.
4- همراه نداشتن رسید - عدم تطبیق آن با مقررات یا گم شدن آن - تاثیری در وجود یا اعتبار قرارداد حمل و نقل - که در هر حال مشمول مقررات‌این کنوانسیون خواهد بود نخواهد داشت. معهذا هر گاه متصدی حمل و نقل لوازم شخصی را بودن تسلیم رسید بپذیرد یا چنانچه رسید این لوازم فاقد مشخصات مشروحه در بندهای د - ز - ح- مذکور در فوق باشد نمیتواند به مقررات این کنوانسیون که متصدی حمل و نقل را از مسئولیت مبری یا مسئولیت او را محدود میکند - استناد نماید.
1 - هر متصدی حمل و نقل میتواند از فرستنده کالا بخواهد سندی تحت عنوان بارنامه هوایی تنظیم و باو تسلیم نماید. و هر فرستنده کالا‌میتواند از متصدی حمل و نقل به خواهد که سند مزبور را بپذیرد.
2 - نبودن بارنامه - عدم تطبیق آن با مقررات یا گم شدن آن - در وجود یا اعتبار قرارداد - که در هر حال با توجه به مفاد ماده 9 مشمول مقررات این‌کنوانسیون خواهد بود - تاثیری نخواهد داشت.
1 - بارنامه هوایی را فرستنده کالا در سه نسخه اصلی تنظیم و همراه کالا تسلیم مینماید.
2 - روی نسخه اول باید ذکر شود «مخصوص متصدی حمل و نقل» این نسخه باید بامضای فرستنده کالا برسد. در نسخه دوم باید ذکر شود « مخصوص گیرنده » این نسخه باید به امضا فرستنده و متصدی حمل و نقل برسد و همراه کالا فرستاده شود. نسخه سوم بامضا متصدی حمل و نقل میرسد و نامبرده " آن را پس از قبول کالا بفرستنده تسلیم میدارد.
3 - متصدی حمل و نقل باید در موقع قبول کالا بارنامه را امضا نماید.
4 - متصدی حمل و نقل میتواند بارنامه را به جای امضا مهر کند و فرستنده کالا میتواند به جای امضا خطی از امضا چاپی یا مهر استفاده کند.
5 - چنانچه متصدی حمل و نقل بنا به درخواست فرستنده بارنامه هوایی را تنظیم نماید فرض بر آن خواهد بود که متصدی حمل و نقل این کار را از‌طرف فرستنده کالا انجام میدهد مگر آنکه مدرکی خلاف این امر ارائه گردد.
چنانچه تعداد بسته‌ها بیش از یکی باشد متصدی حمل و نقل کالا حق دارد از فرستنده بخواهد که برای هر بسته بارنامه هوایی جداگانه‌ای تنظیم نماید.
بارنامه هوایی باید شامل مشخصات ذیل باشد:
الف - محل و تاریخ تنظیم بارنامه.
ب - نقاط و مبداء و مقصد.
ج - نقاط توقف مورد توافق به شرط آنکه متصدی حمل و نقل حق داشته باشد در صورت لزوم نقاط مزبور را تغییر دهد بدون آنکه اعمال این حق جنبه بین‌المللی حمل و نقل را منتفی سازد.
د - نام و نشانی فرستنده
ه - نام و نشانی اولین متصدی حمل و نقل
و - در صورت لزوم نام و نشانی گیرنده
ز - نوع کالا
ح - تعداد بسته‌ها و نوع بسته‌بندی و علائم مخصوص و شماره آنها.
ط - وزن و مقدار و حجم و ابعاد کالا
ی - خصوصیات ظاهری کالا و بسته‌بندی آن
ک - مبلغ کرایه - در صورتی که مورد توافق قرار گرفته باشد و تاریخ و محل پرداخت آن که باید آن را بپردازد.
ل - در صورتی که قیمت کالا در موقع تحویل آن پرداخت گردد ذکر قیمت کالا و احتمالاً مبلغ هزینه‌های مرتبه بر آن
م - مبلغ ارزش اظهار شده طبق بند 2 ماده 22
ن - تعداد نسخ بارنامه هوایی.
س - اسنادی که برای متصدی حمل و نقل ارسال شده است تا به بارنامه هوایی منضم گردد.
ع - مهلت مقرر برای انجام حمل و نقل و شرحی مختصر درباره مسیری که باید طی شود در صورتی که این مطالب قبلاً مورد توافق قرار گرفته شده باشد.
ف - ذکر این نکته که حمل و نقل تابع مقررات مربوط بمسئولیت مقرره در کنوانسیون میباشد.
چنانچه متصدی حمل و نقل کالائی را که برای آن بارنامه هوایی صادر نشده باشد قبول کند یا چنانچه بارنامه صادر حاوی مشخصات مندرجه در بندهای الف لغایت ط و نیز بند ف ماده 8 نباشد متصدی حمل و نقل نمیتواند بمقررات این کنوانسیون که او را از مسئولیت مبری یا مسئولیت او را‌محدود میکند استناد نماید
1 - فرستنده کالا مسئول صحت و سقم مشخصات و اظهاراتی است که در مورد کالا در بارنامه هوایی قید می‌نماید.
2 - فرستنده کالا مسئول کلیه خساراتی است که متصدی حمل و نقل یا هر شخص دیگر به علت نامنظم بودن یا نادرست بودن یا کامل نبودن‌مشخصات مذکور و اظهارات او متحمل میگردد.
1 - وجود بارنامه هوایی دال بر انعقاد قرارداد و قبول کالا و شرایط حمل و نقل میباشد - مگر خلاف آن ثابت شود.
2 - اظهارات مندرج در بارنامه هوایی مورد وزن یا ابعاد و بسته‌بندی کالا و نیز در مورد تعداد بسته‌ها تا هنگامیکه مدرکی خلاف آن ارائه نگردیده سندیت دارد. اظهارات مربوط بمقدار حجم و خصوصیات کالا نمیتواند علیه متصدی حمل و نقل مورد استناد قرار گیرد مگر آنکه متصدی حمل و‌نقل اظهارات مزبور را در حضور فرستنده کالا مورد رسیدگی قرار داده و مراتب در بارنامه هوایی قید شده باشد و یا این اظهارات مربوط بخصوصیات ظاهری کالا باشد.
1 - فرستنده میتواند - به شرط اجرای کلیه تعهدات ناشی از قرار داد حمل و نقل کالا را با پس گرفتن آن در فرودگاه مبداء یا مقصد یا با متوقف کردن آن ضمن فرود در مسیر پرواز یا با تحویل آن - چه در مقصد و چه در طی مسیر - بشخص دیگری غیر از گیرنده مذکور در بارنامه هوایی- یا با تقاضای اعاده آن بفرودگاه مبداء در اختیار خود در آورد. اعمال این حق نباید بمتصدی حمل و نقل یا به فرستندگان دیگر خساراتی وارد سازد و فرستنده موظف است هزینه ناشی از اعمال این حق را پرداخت نماید.
2 - هرگاه اجرای دستورات فرستنده کالا مقدور نباشد متصدی حمل و نقل باید بلافاصله مراتب را به اطلاع او برساند.
3 - چنانچه متصدی حمل و نقل دستورات فرستنده را نسبت به در اختیار گذاشتن کالا بدون درخواست ارائه نسخه‌ای از بارنامه که بفرستنده تسلیم شده است اجرا نماید مسئول جبران خسارتی است که از این جهت متوجه شخصی میگردد که قانوناً بارنامه در دست اوست بدون آنکه بحق متصدی حمل و نقل در مورد جبران خسارت توسط فرستنده لطمه ای وارد آید.
4 - حقوق اعطائی به فرستنده از لحظه‌ای که وظایف گیرنده طبق ماده 13 شروع می‌گردد خاتمه مییابد. معهذا چنانچه گیرنده از قبول بارنامه یا کالا‌خودداری نماید و یا دسترسی باو مقدور نباشد فرستنده مجدداً حق خود را نسبت به در اختیار داشتن کالا کسب می‌نماید.
1 - به استثنای موارد مصرحه در ماده قبل گیرنده کالا حق دارد بمحض رسیدن کالا به مقصد حمل و نقل بخواهد بارنامه هوایی و کالا را در‌ازاء پرداخت هزینه‌های مربوط و با رعایت شرایط حمل و نقل مندرج در بارنامه هوایی به وی تسلیم نماید.
2 - متصدی حمل و نقل مکلف است بمحض وصول کالا مراتب را به گیرنده اطلاع دهد مگر آنکه نحوه دیگری مورد توافق واقع شده باشد.
3 - چنانچه متصدی حمل و نقل مفقود شدن کالا را قبول نماید یا در صورتی که کالا تا مدت هفت روز پس از انقضای تاریخی که طی آن باید به مقصد برسد - نرسیده باشد گیرنده مجاز است حقوق ناشی از قرارداد حمل و نقل را علیه متصدی حمل و نقل بمورد اجرا بگذارد.
فرستنده و گیرنده کالا میتوانند هر یک به نام خود بحقوقی که به موجب مواد 12 و 13 به هر یک از آنها تعلق میگیرد استناد کنند - خواه این عمل را به نفع دیگری انجام دهند مشروط بر اینکه تعهدات مقرره در قرارداد حمل و نقل را اجرا نمایند.
1 - مواد 12 و 13 و 14 هیچگونه لطمه‌ای به روابط فیمابین فرستنده و گیرنده و همچنین بروابط اشخاص ثالثی که حقوق آنها از فرستنده یا گیرنده ناشی میشود وارد نخواهد ساخت.
2 - شرایطی که برخلاف مقررات مواد 12 و 13 و 14 باشد بایستی صریحاً درباره نامه قید شود.
1 - فرستنده قبل از تحویل کالا بگیرنده باید اطلاعات و اسنادی را که برای انجام تشریفات گمرکی و عوارض یا پلیسی لازم است در‌اختیار متصدی حمل و نقل قرارداده و اسناد لازم را به بارنامه هوایی منضم کند. فرستنده در برابر متصدی حمل و نقل مسئول هر نوع خسارتی است که از فقدان یا نقص یا خلاف قاعده بودن اطلاعات و اسنادی مزبور ناشی شود به استثنای مواردی که خسارت حاصله نتیجه خطای متصدی حمل و نقل یا عاملین او باشد.
2 - متصدی حمل و نقل ملزم نیست درباره صحت یا کافی بودن اطلاعات و اسناد مذکور در فوق تحقیق نماید.
متصدی حمل و نقل مسئول خسارتی است که در صورت فوت یا جرح و یا هر گونه آسیب بدنی متوجه مسافر میگردد مشروط بر اینکه حادثه موجد خسارات در داخل هواپیما و یا حین عملیات پیاده یا سوار شدن رخ داده باشد.
1) متصدی حمل و نقل مسئول خسارتی است که در صورت انهدام یا مفقود شدن یا صدمه به لوازم شخصی ثبت شده یا کالا وارد میگردد.‌مشروط بر اینکه حادثه موجد خسارت حین حمل و نقل هوایی روی داده باشد.
2 - از لحاظ بند اخیرالذکر - حمل و نقل هوایی شامل مدت زمانی است که طی آن لوازم شخصی یا کالا - خواه در یک فرودگاه - خواه در هواپیما و‌خواه در صورت فرود هواپیما در خارج از فرودگاه - در هر جای دیگر در اختیار متصدی حمل و نقل قرار داشته باشد.
3 - مدت زمان حمل و نقل هوایی شامل آن قسمت از حمل و نقل که از طریق زمین دریا و یا رودخانه در خارج از فرودگاه صورت میگیرد نمیباشد مع‌الوصف اگر چنین حمل و نقلی در اجرای قرارداد حمل و نقل هوایی به منظور بارگیری - تحویل یا انتقال کالا از یک وسیله نقلیه به وسیله نقلیه دیگر‌انجام شود هر گونه خسارت وارده در حکم خسارتی خواهد بود که حین حمل و نقل هوایی وارد شده باشد.
متصدی حمل و نقل مسئول خسارتی است که از تاخیر در حمل و نقل هوایی مسافر لوازم شخصی یا کالا ناشی میگردد.

1 - در صورتی که متصدی حمل و نقل ثابت کند که خود و عاملین او کلیه تدابیر لازم را برای جلوگیری از بروز خسارات اتخاذ نموده‌اند، یا‌آنکه اتخاذ چنین تدابیری برای او و عاملین او مقدور نبوده است - مسئول نخواهد بود.
2 - در مورد حمل بار و لوازم شخصی چنانچه متصدی حمل و نقل ثابت کند که خسارت وارده ناشی از خطائی در امر خلبانی و هندلینگ (‌انجام خدمات مربوط به هواپیما در روی زمین) یا ناوبری بوده است و او و عاملین او کلیه تدابیر لازم را از هر حیث برای احتراز از خسارات معمول داشته‌اند مسئول نخواهد بود.

هر گاه متصدی حمل و نقل ثابت کند که خسارات وارده معلول خطای شخص خسارت دیده است دادگاه میتواند طبق مفاد قانون خود‌متصدی حمل و نقل را کلاً یا جزئاً از مسئولیت مبری سازد.
1 - در مورد حمل مسافر مسئولیت متصدی حمل و نقل برای هر مسافر بمبلغ یکصد و بیست و پنج هزار فرانک محدود میگردد. هر گاه‌دادگاهی که به قضیه - رسیدگی میکند طبق قانون خود رای دهد که خسارت باقساط پرداخت گردد ارزش برابری اقساط مزبور نباید از 125000‌فرانک تجاوز نماید. مع‌الوصف با انعقاد قرارداد مخصوص بین متصدی حمل و نقل و مسافر میتوان حدود مسئولیت بیشتری را توافق نمود.
2 - در مورد حمل لوازم شخصی ثبت شده یا حمل کالا - مسئولیت متصدی حمل و نقل در مورد هر کیلوگرم بمبلغ 250 فرانک محدود میگردد مگر‌آنکه فرستنده هنگام تحویل بسته بمتصدی حمل و نقل ارزش ویژه‌ای اظهار نموده و در صورت لزوم وجه اضافی پرداخته باشد. در ایصورت‌متصدی حمل و نقل موظف بپرداخت مبلغی است که از میزان ارزش اظهار شده بیشتر نخواهد بود مگر آنکه ثابت کند که مبلغ مزبور از ارزش واقعی‌کالا به هنگام تحویل توسط فرستنده بیشتر است.
3 - در مورد اشیائی که مسئولیت نگهداری آنها به عهده مسافرمیباشد مسئولیت متصدی حمل و نقل از پنج هزار فرانک نسبت بهر مسافر تجاوز‌نمیکند.
4 - مبالغ مذکور در فوق بر حسب فرانک فرانسه که معادل5/65میلیگرم طلا به عیار نهصد هزارم است محاسبه میشود. این مبالغ را میتوان بهم ارز آن در هر پول رایج ملی تا نزدیکترین عدد صحیح (‌غیر کسری) تبدیل نمود.
هر شرطی که ناظر بسلب مسئولیت متصدی حمل و نقل یا تعیین مبلغی کمتر از آنچه که در کنوانسیون حاضر مقرر گردیده است باشد باطل‌و بلااثر خواهد بود ولی بطلان چنین شرطی موجب ابطال همه قرارداد که کماکان تابع مقررات این کنوانسیون خواهد بود نمیشود.
1 - در موارد پیش‌بینی شده در مواد 18 و 19 این کنوانسیون دعوای جبران خسارات را - تحت هر عنوان - منحصراً با توجه بشرایط و‌حدود مقرره در کنوانسیون حاضر می‌توان اقامه نمود.
2 - مقررات بند فوق در موارد پیش‌بینی شده در ماده 17 نیز قابل اجراست بدون آنکه به حق اشخاصی که میتوانند اقامه دعواکننده و یا بحقوق مربوطه هر یک از آنها لطمه‌ای وارد سازد.
1 - در صورتی که خسارت وارده ناشی از خلافکاری عمدی یا خطای متصدی حمل و نقل باشد به نحویکه خطای مزبور طبق قوانین‌دادگاه رسیدگی کننده معادل با خلافکاری عمدی تلقی شود - متصدی حمل و نقل حق نخواهد داشت بمفاد کنوانسیون حاضر که مسئولیت او را سلب‌یا محدود میکند - استناد نماید.
2 - همچنین در صورتی که خسارت به وسیله عاملین متصدی حمل و نقل که در حدود وظائف خود عمل میکنند وارد گردد متصدی حمل و نقل از‌حق استناد به مفاد کنوانسیون حاضر محروم خواهد بود.
1 - دریافت لوازم شخصی یا کالا - بودن آنکه گیرنده نسبت بآن - اعتراضی داشته باشد حاکی از این است که کالا بدون عیب و نقص و بر طبق سند حمل و نقل به گیرنده تحویل شده است - مگر خلاف آن ثابت شود.
2 - در صورت بروز خسارت - شخصی که لوازم شخصی یا کالا را دریافت میکند باید بلافاصله پس از مشاهده خسارت حداکثر ظرف سه روز برای‌لوازم شخصی و هفت روز برای کالا از تاریخ دریافت آنها بمتصدی حمل و نقل شکایت نماید در صورت تاخیر شکوائیه یابد حداکثر ظرف چهارده روز‌پس از تاریخ دریافت لوازم شخصی یا کالا بنامبرده تسلیم شود.
3 - شکایت باید کتباً روی بارنامه یا در برگ جداگانه و در طی ضرب‌الاجلهای مقرر در فوق به عمل آید.
4 - چنانچه در ضرب‌الاجلهای مقرره شکایتی به عمل نیاید اقامه دعوی علیه متصدی حمل و نقل به هیچوجه امکان نخواهد داشت. به استثنای موردی که متصدی حمل و نقل مرتکب تقلب شده باشد.
در صورت فوت شخص مسئول - دعوی جبران خسارات در حدودیکه در این کنوانسیون پیش‌بینی شده است علیه کسانی که قائم مقام قانونی اموال متوفی گردیده‌اند اقامه خواهد شد.
1 - اقامه دعوی جبران خسارت باید به انتخاب خواهان در سرزمین یکی از طرفهای معظم متعاهد - در دادگاه محل سکوت متصدی حمل و نقل یا مقر اصلی کار او یا یکی از شعبات او که قرارداد حمل و نقل در آنجا منعقد گردیده یا در دادگاه مقصد به عمل آید.
2 - جریان دادرسی تابع قانون دادگاه رسیدگی‌کننده خواهد بود.
1 - هر گاه ظرف دو سال از تاریخ ورود بمقصد یا از تاریخی که هواپیما میبایستی وارد میشد یا از تاریخی که حمل و نقل متوقف گردیده‌است اقامه دعوا به عمل نیاید - حق مطالبه خسارت زائل خواهد شد.
2 - طریق محاسبه مهلت مقرره طبق قوانین دادگاه رسیدگی‌کننده تعیین خواهد شد.
1 - در مورد حمل و نقلی که مشمول بند سوم ماده 1 بوده و متوالیاً توسط چند متصدی حمل و نقل انجام گیرد هر متصدی حمل و نقل که مسافر یا لوازم شخصی یا بار قبول کند تابع مقررات این کنوانسیون خواهد بود و در آن قسمت از قرارداد حمل و نقل که تحت نظارت او انجام میشود یکی از طرفهای قرارداد حمل و نقل تلقی خواهد شد.
2 - در مورد حمل و نقلی که باین ترتیب صورت گرفته باشد مسافر یا نماینده او فقط میتواند علیه متصدی حمل و نقل که هنگام بروز حادثه یا تاخیر عهده‌دار حمل و نقل بوده است اقامه دعوی نماید. مگر آنکه متصدی حمل و نقل اول طبق توافق صریح - مسئولیت تمام مسیر مسافرت را به عهده‌گرفته باشد.
3 - در مورد لوازم شخصی یا کالا - فرستنده یا مسافر میتواند علیه نخستین متصدی حمل و نقل - و مسافر با گیرنده که حق دریافت کالا از متصدی‌حمل و نقل را دارند میتوانند علیه آخرین متصدی حمل و نقل اقامه دعوی نمایند و مضافاً هر یک از نامبردگان میتوانند علیه متصدی حمل و نقلی که در زمان انهدام یا فقدان یا حدوث خسارات یا تاخیر عهده‌دار حمل و نقل بوده است اقامه دعوی نماید. متصدیان حمل و نقل مزبور بالاتفاق یا به طور‌جداگانه در قبال مسافر یا فرستنده یا گیرنده کالا مسئول خواهند بود.
1 - در مورد حمل و نقل مختلطی که قسمتی از آن با هواپیما و قسمتی با هر وسیله حمل و نقل دیگر صورت گیرد مقررات کنوانسیون حاضر نسبت بآن قسمتی که با هواپیما انجام شده اعمال میگردد مشروط بر آنکه شرایط حمل و نقل هوایی مندرج در ماده 1 رعایت شده باشد.
2 - در مورد حمل و نقل مختلط - هیچ یک از مقررات کنوانسیون حاضر مانع آن نخواهد بود که طرفین در اسناد حمل و نقل هوایی شرایطی قید کنند که به موجب آن مقررات کنوانسیون حاضر نسبت به حمل و نقلی که با سایر وسائل نقلیه انجام میشود مرعی گردد مشروط بر آنکه مقررات این کنوانسیون در مورد حمل و نقل هوایی رعایت شود.
قید هر شرط در قرارداد حمل و نقل و یا هر توافق خاص که از بروز خسارت حاصل شده باشد و طرفین بخواهند به استناد آن - چه از طریق تعیین قانون مورد عمل و چه از طریق تغییر مقررات مربوط بصلاحیت دادگاه - مفاد این کنوانسیون را نقض نمایند باطل و بلااثر خواهد بود.‌مع‌الوصف در مورد حمل بار قید شروطی راجع به حکمیت - با توجه به مفاد این کنوانسیون - مجاز است مشروط بر اینکه حکمیت در یکی از‌حوزه‌های تحت صلاحیت دادگاه‌های پیش‌بینی شده در بد اول ماده بیست و هشت به عمل آید.
هیچ یک از مفاد این کنوانسیون مانع از آن نخواهد بود که متصدی حمل و نقل از انعقاد هر قرارداد حمل و نقل خودداری کند یا مقرراتی که با‌مفاد کنوانسیون حاضر مغایر نباشد وضع نماید.
حمل و نقل هوایی بین‌المللی که توسط موسسات ناوبری هوایی جهت پروازهای آزمایشی به منظور برقراری سرویس منظم هوایی صورت بگیرد و همچنین حمل و نقلی که در اوضاع و احوال فوق‌العاده و خارج از حدود فعالیت عادی متصدی حمل و نقل بانجام رسد مشمول مفاد این‌کنوانسیون نخواهد بود.
اصطلاح (‌روزها) که در این کنوانسیون به کار رفته شامل روزهای پیاپی است اعم از روزهای تعطیل یا غیر تعطیل.
کنوانسیون حاضر در یک نسخه واحد بزبان فرانسه تنظیم گردیده و در بایگانی وزارت امور خارجه لهستان نگهداری خواهد شد و دولت‌لهستان یک نسخه رونوشت گواهی شده آن را برای دولت هر یک از طرفهای معظم متعاهد ارسال خواهد داشت.
1 - این کنوانسیون باید به تصویب رسد و اسناد تصویب ببایگانی وزارت امور خارجه لهستان سپرده خواهد شد. و وزارت مزبور مراتب را به اطلاع حکومت هر یک از طرفهای معظم متعاهد خواهد رساند.
2 - بلافاصله پس از آنکه کنوانسیون حاضر به تصویب پنج طرف معظم متعاهد برسد از نودمین روز پس از وصول پنجمین سند تصویب - بین آنها به موقع اجرا گذارده خواهد شد و از آن پس - بین طرفهای معظم متعاهدی که کنوانسیون را تصویب کرده باشند و طرف معظم متعاهدی که سند تصویب‌خود را تسلیم نماید - از نودمین روز بعد از تسلیم سند تصویب - لازم‌الاجراء خواهد گردید.
3 - دولت جمهوری لهستان موظف است که تاریخ اجرای کنوانسیون حاضر و نیز تاریخ تسلیم هر سند تصویب را به اطلاع دولت هر یک از طرفهای معظم متعاهد برساند.
1-این کنوانسیون پس از آنکه بمرحله اجرا درآید برای الحاق سایر دول مفتوح خواهد بود.
2 - الحاق بکنوانسیون از طریق ارسال اطلاعیه‌ای به دولت جمهوری لهستان صورت خواهد گرفت و دولت مزبور مراتب را به هر یک از دول طرفهای معظم متعاهد اطلاع خواهد داد.
3 - الحاق بکنوانسیون از نودمین روز پس از ارسال اطلاعیه به دولت جمهوری لهستان نافذ خواهد گردید.
1 - هر یک از طرفهای معظم متعاهد میتواند با ارسال اطلاعیه‌ای جهت حکومت جمهوری لهستان کنوانسیون را فسخ نماید. حکومت‌مزبور بلافاصله مراتب را به اطلاع هر یک از طرفهای معظم متعاهد خواهد رسانید.
2 - فسخ کنوانسیون - شش ماه پس از تاریخ اطلاعیه فسخ فقط در مورد طرف فسخ‌کننده نافذ خواهد گردید.
1 - هر یک از طرفهای معظم متعاهد میتواند در موقع امضا یا تسلیم سند تصویب یا اطلاعیه الحاق اعلام دارد که قبول کنوانسیون شامل‌کلیه یا هر یک از مستعمرات - تحت‌الحمایه‌ها - سرزمین‌های تحت قیمومت یا هر سرزمین دیگری که تحت سلطه و حاکمیت یا اقتدار آن باشد یا هر‌سرزمین که تحت سیادت (‌سوزرنته) او است نخواهد بود.
2 - بنابراین هر یک از طرفهای معظم متعاهد میتواند جداگانه به نام کلیه یا قسمتی از مستعمرات - تحت الحمایه ها- سرزمینهای تحت قیمومت و یا‌هر سرزمین دیگری که تحت سلطه و حاکمیت یا اقتداراوست و یا سرزمینهای تحت سیادت (‌سوزرنته) خود که طبق نخستین اطلاعیه وی مشمول‌این کنوانسیون نمی‌شوند، متعاقباً به آن ملحق گردند.
3 - هر یک از طرفهای معظم متعاهد میتواند با توجه بمفاد کنوانسیون حاضر جداگانه از طرف کلیه یا قسمتی از مستعمرات - تحت‌الحمایه‌ها -‌سرزمینهای تحت قیمومت و یا هر سرزمین دیگری که تحت سلطه و حاکمیت یا اقتدار اوست و یا سرزمینهای تحت سیادت (‌سوزرنته) خود - کنوانسیون حاضر را فسخ نماید.
هر یک از طرفهای معظم متعاهد اختیار خواهد داشت لااقل دو سال پس از لازم‌الاجرا شدن کنوانسیون به منظور بررسی اصلاحاتی که ممکن‌است در کنوانسیون مزبور به عمل آید تشکیل یک کنفرانس بین‌المللی را پیشنهاد نماید و بدین منظور باید با دولت جمهوری فرانسه که جهت تشکیل چنین کنفرانسی تدابیر لازم را اتخاذ خواهد نمود تماس حاصل نماید.
این کنوانسیون در تاریخ دوازدهم اکتبر 1929 در ورشو تنظیم گردیده است و تا روز سی و یکم ژانویه 1930 برای امضا مفتوح خواهد بود.
کنوانسیون فوق مشتمل بر یک مقدمه و چهل و یک ماده منضم به قانون اجازه الحاق دولت شاهنشاهی ایران به کنوانسیون 12 اکتبر 1929 ورشو و پروتکل 28 سپتامبر 1955 لاهه و کنوانسیون 18 سپتامبر 1961 گوادالاخارا و پروتکل 8 مارس 1971 گواتمالا میباشد.
نایب رئیس مجلس سنا - دکتر سید محمد سجادی