هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی
شماره پرونده: ه- ع /96/402 شماره دادنامه: 9809970906010228 تاریخ: 28/5/98
شاکی: آقای حسین زمانی مقدم
طرف شکایت: بنیاد شهید و امور ایثارگران
موضوع شکایت و خواسته: ابطال ماده 6 بند (الف) و ماده 2 بند (د) دستورالعمل 1316/03/520 - 25/7/90 معاون فرهنگی و امور اجتماعی بنیاد شهید و امور ایثارگران
شاکی دادخواستی به طرفیت بنیاد شهید و امور ایثارگران به خواسته ابطال ماده 6 بند (الف) و ماده 2 بند (د) دستورالعمل 1316/03/520 - 25/7/90 معاون فرهنگی و امور اجتماعی بنیاد شهید و امور ایثارگران به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
6-4- سقف سنوات تسهیلات
به حداکثر مدت زمانی (تعداد ترم تحصیلی) مورد تایید وزارتین علوم، تحقیقات و فن آوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و دانشگاه آزاد اسلامی گفته میشود که دانشجویان مشمول بند "6" این دستورالعمل میتوانند از شهریه دانشجویی بهره مند شوند.
جدول مدت برخورداری دانشجویان واجد شرایط شهریه تحصیلی
ردیف
مقاطع تحصیلی
حداکثر مدت استفاده کمک شهریه تحصیلی
2
کارشناسی پیوسته
8 نیمسال تحصیلی
دانشگاه ها و مراکز آموزشی و پژوهشی مشمول پرداخت شهریه دانشجویی با استناد به ماده 113 قانون بودجه سال 1390 کل کشور تعیین شده است.
مدت استفاده و برخورداری از شهریه دانشجویی بر اساس میزان سنوات تحصیلی و شرایط حاکم بر دانشگاه محل تحصیل تعیین میشود.
10/10- در پرداخت شهریه دانشجویان مشروطی رعایت موارد زیر الزامی است:
1- کسر 50% از شهریه در اولین ترم مشروطی
2- کسر 75% از شهریه پرداختی در دومین ترم مشروطی غیر متوالی
3- عدم پرداخت شهریه به دانشجو در صورت دو ترم مشروطی متوالی تا رفع مشروطی
تبصره: سقف سنواتی که خدمات به دانشجویان ارائه میشود با احتساب موارد فوق محاسبه میگردد.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت: شاکی به طور اجمال اظهار داشته است: بند 113 قانون بودجه کل کشور در سال 1390، تحصیل مشمولان بند (ک) ماده 20 قانون برنامه پنج ساله پنجم توسعه کشور، تحصیل فرزندان شاهد در دانشگاه ها و مراکز دیگر آموزشی و پژوهشی دولتی رایگان میباشد و پرداخت آن هزینه ها با بنیاد شهید و امور ایثارگران است.
این حکم مقرر به صورت مطلق قید شده است ولی در دستورالعمل مورد اعتراض تنها 8 نیمسال برای مقطع کارشناسی ذکر شده و هم چنین پرداخت شهریه دانشجویان مشروط شده مشمول قوانین یاد شده را محدود و در بعضی شرایط ممنوع اعلام کرده است.
بنابراین دستورالعمل اعتراض شده مغایر قوانین یاد شده که به صورت اطلاق حکمی را مقرر کرده میباشد و موجب تضییع حقوق شده است.
دادنامه 643 - 18/9/92 هیات عمومی دیوان عدالت اداری نیز تبصره ذیل ردیف 1 جزء (د) دستورالعمل مورد اعتراض را به دلیل مغایرت با حکم مقنن و محدود نمودن آن ابطال کرده است.
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیر کل امور حقوقی و معاضدت قضایی بنیاد شهید و امور ایثارگران به موجب لایحه شماره 9385/850/5407 مورخ 18/9/1397 به طور خلاصه توضیح داده است که:
1- دادنامه شماره 643 مورخ 18/9/92 هیات عمومی، به لحاظ مقررات موخر نسخ شده است.
2- وزارتخانه های ذی ربط به موجب آییننامه آموزشی سقف مدت تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد را 8 نیمسال مقرر کرده اند.
3- ماده 3 آییننامه اجرایی تبصره ماده 66 قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران سقف مجاز تحصیل در دوره کارشناسی را 8 نیمسال مقرر کرده است.
4- ماده 4 آییننامه اجرایی تبصره ماده 66 قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران اعلام داشته شهریه دانشجویانی که در مقاطع تحصیلی مشروط شوند بر عهده خود دانشجو خواهد بود.
5- سقف شهریه پرداختی به ایثارگران شاغل به تحصیل در دانشگاه های پیام نور در مقطع کارشناسی 10 نیمسال تحصیلی است که مازاد بر آن شهریه ای پرداخت نمی شود.
6- شاکی مدت تحصیلش 14 نیمسال طول کشیده و 6 نیمسال مشروط شده است.
7- رد شکایت مورد استدعاست.
نظریه تهیه کننده گزارش: با توجه به اینکه شاکی با تمسک به اطلاق مقررات قانونی یاد شده بند هایی از دستورالعمل را که ناظر به پرداخت هزینه های تحصیل مشمولین قوانین یاد شده از جمله فرزندان شاهد و ایثارگران و آزادگان برای یک بار در هر مقطع تحصیلی با توجه به طول دوره قانونی و مقطع حسب مورد میباشد مغایر قانون اعلام کرده و با توجه به اینکه استناد به اطلاق نص قانونی منوط به وجود مقدمات حکمت و از جمله عدم وجود قرینه صارفه است و با توجه به اینکه قراین صارفه اعم از قرائن حالیه و مقالبه میباشد و در ما نحن فیه قراین حالیه ای از قبیل متعارف بودن تحصیل در هر مقطع برای یکبار وجود دارد و تحصیل در دو رشته در یک مقطع تحصیلی به صورت همزمان یا غیر همزمان به صورت استثناء اتفاق می افتد بنابراین منظور قانونگذار نیز ناظر به تحصیل متعارف افراد بوده است که معمولاً در هر مقطع برای یکبار اتفاق می افتد و لذا اطلاق قانون با قراین حالیه مقید بوده و بندهای مورد شکایت نیز همین حکم را بیان کرده اند. لذا مغایر قانون نیست. تهیه کننده گزارش: ذبیح اله واحدی
رای هیات تخصصی
با توجه به اینکه شاکی با تمسک به اطلاق مقررات قانونی یاد شده بند هایی از دستورالعمل را که ناظر به پرداخت هزینه های تحصیل مشمولین قوانین یاد شده از جمله فرزندان شاهد و ایثارگران و آزادگان برای یک بار در هر مقطع تحصیلی با توجه به طول دوره قانونی و مقطع حسب مورد میباشد مغایر قانون اعلام کرده و با توجه به اینکه استناد به اطلاق نص قانونی منوط به وجود مقدمات حکمت و از جمله عدم وجود قرینه صارفه است و با توجه به اینکه قراین صارفه اعم از قرائن حالیه و مقالبه میباشد و در ما نحن فیه قراین حالیه ای از قبیل متعارف بودن تحصیل در هر مقطع برای یکبار وجود دارد و تحصیل در دو رشته در یک مقطع تحصیلی به صورت همزمان یا غیر همزمان به صورت استثناء اتفاق می افتد بنابراین منظور قانونگذار نیز ناظر به تحصیل متعارف افراد بوده است که معمولاً در هر مقطع برای یکبار اتفاق می افتد و لذا اطلاق قانون با قراین حالیه مقید بوده و بندهای مورد شکایت نیز همین حکم را بیان کرده اند. لذا مغایر قانون نیست.
علاوه بر مراتب فوق رویه هیات عمومی نیز در مورد مشابه به شرح رای شماره 1046 مورخ 19/10/96 موید همین معنی است در نتیجه رای به رد شکایت مطروحه صادر و اعلام میگردد. این رای طبق بند (ب) ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری از سوی رئیس محترم دیوان تا ده تن از قضات قابل اعتراض میباشد.
ذبیح اله واحدی - رئیس هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری