بسمه تعالی
هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
شماره پرونده: ه- ت/ 0100041 (0004219)
شماره دادنامه سیلور: 140231390000488801 تاریخ: 30/02/1402
شاکی: آقای ابوالفضل طبر زدی
طرف شکایت: سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور
موضوع شکایت و خواسته: ابطال مصوبه بند 1 ماده 3 و بند 2 ماده 3 و شق 2 بند 2 ماده 3 دستور العمل نحوه تشکیل و مدیریت کمیته های ساماندهی منظر شهری ابلاغی سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
شاکی دادخواستی به طرفیت سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشوربه خواسته ابطال مصوبه بند 1 ماده 3 و بند 2 ماده 3 و شق 2 بند 2 ماده 3 دستور العمل نحوه تشکیل و مدیریت کمیته های ساماندهی منظر شهری ابلاغی سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشوربه دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
ماده 3: ساز و کار تشکیل کمیته های منظر شهری و وظایف آنها
1- براساس مفاد تبصره بند 3 از ماده 3 آییننامه نحوه بررسی و تصویب طرحهای توسعه و عمران محلی، ناحیه ای و منطقه ای و ملی و مقررات شهرسازی و معماری کشور مصوب 1378/10/12 هیات محترم وزیران و به منظور کنترل نمای ساختمان ها و ابنیه قبل از اخذ پایان کار و تطبیق آن با اصول و ارزش های هویت ملی و بومی و در چارچوب اصول تاکید شده در مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری کمیته منظر شهری در هر شهرداری با عضویت معاونت واحد شهرسازی و معماری شهرداری به عنوان رئیس کمیته رئیس سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهرداری (در کلانشهرها) و مسئول واحد زیباسازی (در سایر شهرها) به عنوان عضو، نماینده تام الاختیار اداره راه و شهرسازی استان به عنوان عضو یک نفر کارشناس ارشد یا دکتری شهرسازی (ترجیحا مدرس دانشگاه) و یک نفر کارشناس ارشد یا دکتری معماری (ترجیحا مدرس دانشگاه) به عنوان اعضای علمی کمیته، نماینده شهرساز یا معمار سازمان نظام مهندسی شهرستان و نماینده شورای اسلامی شهر به عنوان عضو ناظر در محل معاونت شهرسازی و معماری (در کلانشهرها در مناطق و در سایر شهرها در معاونت/ حوزه شهرسازی و معماری) تشکیل میشود.
2-در کلانشهرها کمیته منظر شهر در هر منطقه به ریاست معاون شهرسازی و معماری منطقه و دبیری اداره زیباسازی و عضویت افراد ذکر شده در بند 1 ماده 4 تشکیل خواهد شد. این کمیته ها نماهای ساختمان های 5 طبقه روی پیلوت را بررسی خواهند کرد و (درکلانشهرها) ساختانهای شش طبقه روی پیلوت و بالاتر، ساختانهای واقع در محورها و بافت های تاریخی، ساختمان های واقع در بر 18 متر و بالاتر، ساختمان های شاخص شهری، ساختانهایی با اهمیت کاربری دولتی و حکومتی و نیز ساختانهایی که در میادین مهم و تقاطع های اصلی شهر قرار دارند، در کمیته منظر مستقر در معاونت شهرسازی و معماری شهرداری مرکز خواهد بود.
3- وظایف کمیته به شرح زیر است:
تعیین مدارک و مستندات مورد نیاز برای طرح نمای ساختمان ها و ابنیه در کمیته و اخذ آنها از طراح نمای ذیصلاح به عنوان نماینده مالک در کمیته
- بررسی و کنترل نما از لحاظ ضوابط اولیه (سلبی و ایجابی) تاثیر گذار بر نما
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
با توجه به اینکه در ساختمان سازی مقررات خاص حاکم است و انجام خدمات مهندسی ساختمان طبق ماده 4 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان با مهندسان دارای پروانه اشتغال مهندسی میباشد و نظارت بر حسن انجام خدمات مهندسی طبق ماده 29 آییننامه اجرایی ماده 33 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان بر عهده سازمان نظام مهندسی ساختمان میباشد بنابراین نظارت بر حسن انجام خدمات مهندسی نیز طبعاً باید توسط اشخاص دارای پروانه اشتغال مهندسی انجام شود.
در حالی که بر اساس بند 1 ماده 3 دستورالعمل مذکور اعضای کمیته منظر شهری برای نظارت بر نقشه نما از اشخاص فاقد پروانه اشتغال مهندسی تعیین شدند که مغایر ماده 4 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان همچنین است بند 3 ماده 3 و شق 2 بند 2 ماده 3 دستورالعمل نحوه تشکیل و مدیریت کمیته های سامان دهی منظر شهری ابلاغی سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور لذا تقاضای ابطال بندهای فوق از دستور العمل مذکور را تقاضای دارم.
خلاصه مدافعات طرف شکایت:
طرف شکایت اعلام نمود که طبق ماده 4 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری شهر محل است با حدود قانونی در محدوده جغرافیایی بخش واقع شده و از نظر بافت ساختمانی اشتغال و سایر عوامل دارای سیمایی با ویژگی های خاص خود میباشد و شهرداری مسئول مستقیم نظارت، کنترل و هدایت توسعه فضای شهری در چارچوب قانون میباشد همچنین طبق ماده 1 قانون نوسازی و عمران شهری نوسازی محلات و مراقبت در رشد متناسب و موزون شهرها از وظایف اساسی شهرداریهاست و شهرداریها در اجرای وظایف مذکور مکلف به تهیه برنامه های اساسی و نقشههای جامع هستند لذا ساماندهی سیما و منظر شهری و کنترل نماهای ساختمان در شهرهای و نوسازی محلات شهر و جلوگیری از اغتشاش بصری و ناهمگونی در فضاهای شهری از جمله وظایف مدیریت شهری میباشد.
همچنین طبق مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران با عنوان ضوابط و مقررات ارتفاع کیفی سیما و منظر شهری مصوب سال 1387 کمیته ارتقای کیفی سیما و منظر شهری در کلیه شهرها تشکیل گردید که وظیفه بررسی و تایید طرح های موردی ساماندهی سیما و منظر شهری یکی از وظایف این کمیته است لذا تقاضای رد شکایت شاکی را داریم.
نظریه تهیه کننده گزارش:
از آنجایی که کمیته ارتقای کیفی سیما و منظر شهری براساس مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران تحت عنوان ضوابط و مقررات ارتقا کیفی سیما و منظر شهری مصوب سال 1387 تشکیل شده است و نظارت بر ارتقای سیما و منظر شهری برعهده این کمیته قرار گرفت و اعضای آن کمیته نیز در مصوبه شورای عالی مشخص شده و جهت یکسان سازی رویه و اقدامات نظارتی دستورالعمل نحوه تشکیل و مدیریت کمیته های سامان دهی منظر شهری از سوی سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور تصویب و ابلاغ شده است بنابراین تدوین و تصویب و ابلاغ دستورالعمل مذکور در حدود صلاحیت مرجع واضع بود و دلیلی بر خروج از اختیارات و مغایرت مفاد آن با قانون مشاهده نمی شود لذا عقیده به عدم ابطال دستورالعمل دارم.
تهیه کننده گزارش:
رحمان افشار
پرونده شماره ه- ت/0100041 مبنی بر درخواست ابطال بندهای یک و 2 ماده 3 دستورالعمل نحوه تشکیل و مدیریت کمیته های ساماندهی منظر شهری مصوب اسفند ماه 1399 سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور در جلسه مورخ 1402/02/24 هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست مورد رسیدگی قرارگرفت و اعضای محترم هیات با اکثریت آرا به شرح ذیل اعلام نظر نمودند:
رای هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
اولا بر اساس جزء یک بند (الف) ماده 30 قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1383 مقرر گردیده: «دولت موظف است به منظور هویت بخشی به سیمای شهر و روستا، استحکام بخشی ساخت و سازها، دستیابی به توسعه پایدار و بهبود محیط زندگی در شهرها و روستاها، اقدام های ذیل را در بخش های عمران شهری و روستایی و مسکن به عمل آورد: الف- هویت بخشی به سیما و کالبد شهرها، حفظ و گسترش فرهنگ معماری وشهرسازی و ساماندهی ارائه خدمات شهری از طریق: 1- تهیه و تدوین قانون جامع شهرسازی و معماری کشور تا پایان سال اول برنامه چهارم.»
ثانیا بر اساس ماده 2 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مصوب 1351 وظایف شورای عالی شهرسازی و معماری ایران به شرح زیر است: 1 - بررسی پیشنهادهای لازم در مورد سیاست کلی شهرسازی برای طرح در هیات وزیران. 2-اظهارنظر نسبت به پیشنهادها و لوایح شهرسازی و مقررات مربوط به طرحهای جامع شهری که شامل منطقه بندی - نحوه استفاده از زمین - تعیین مناطق صنعتی - بازرگانی - اداری - مسکونی - تاسیسات عمومی - فضای سبز و سایر نیازمندیهای عمومی شهر میباشد. 3-بررسی و تصویب نهایی طرح های جامع شهری و تغییرات آنها خارج از نقشه های تفصیلی. 4- تصویب معیارها و ضوابط و آیین نامه های شهرسازی.»
ثالثا شورای عالی شهرسازی و معماری در راستای وظایف خود مندرج در ماده 2 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مصوب 1351 و در راستای وظایف محوله بر اساس ماده 30 قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1383، ضوابط و مقررات ارتقاء کیفی سیما و منظر شهری (پاکسازی و بهسازی نماها و جداره ها، مناسب سازی معابر پیاده راهی و پیاده روها، ساماندهی به منظر شهری را در تاریخ 1387/09/25 تصویب نموده است. در بند 2-5 ماده 2 و ماده 4 و بندهای ذیل آن از ضوابط و مقررات مذکور تشکیل کمیته های ارتقاء کیفی سیما و منظر شهری پیش بینی گردیده است.
رابعا در راستای اجرای مصوبه مورخ 1387/09/25 با موضوع ضوابط و مقررات ارتقاء کیفی سیما و منظر شهری (پاکسازی و بهسازی نماها و جداره ها، مناسب سازی معابر پیاده راهی و پیاده روها، ساماندهی به منظر شهری، سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور، دستورالعمل نحوه تشکیل و مدیریت کمیته های ساماندهی منظر شهری را در اسفندماه سال 1399 به تصویب رسانده است.
خامسا بر اساس قسمت آخر ماده یک قانون نوسازی و عمران شهری مصوب 1347 نیز مقرر گردیده: «... نوسازی محلات و مراقبت در رشد متناسب و موزون شهرها از وظائف اساسی شهرداریها است و شهرداریها در اجرای وظائف مذکور مکلف به تهیه برنامه های اساسی و نقشه های جامع هستند.»
بنابه مراتب مذکور دستورالعمل نحوه تشکیل و مدیریت کمیته های ساماندهی منظر شهری مصوب اسفند ماه 1399 سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور در راستای اجرای ضوابط و مقررات ارتقاء کیفی سیما و منظر شهری (پاکسازی و بهسازی نماها و جداره ها، مناسب سازی معابر پیاده راهی و پیاده روها، ساماندهی به منظر شهری را مصوب 1387/09/25
شورای عالی شهرسازی و معماری به تصویب رسیده است. مصوبه مورخ 1387/09/25 شورای عالی شهرسازی و معماری نیز در راستای وظایف این شورا مندرج در ماده 2 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مصوب 1351 و در راستای وظایف محوله بر اساس ماده 30 قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1383 به تصویب رسیده است، لذا بندهای یک و 2 ماده 3 دستورالعمل نحوه تشکیل و مدیریت کمیته های ساماندهی منظر شهری مصوب اسفند ماه 1399 سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور مغایرتی با قوانین و مقررات مورد استناد شاکی نداشته و قابل ابطال نمیباشد. این رای به استناد بند (ب) ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رییس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.
سعید کریمی
رئیس هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
دیوان عدالت اداری