شماره پرونده: ه- ع؍ 9902967 - 9902406- 0003775 شماره دادنامه:689-688- 140109970906000687تاریخ: 20/09/1401
شکات: آقایان سجاد کریمی پاشاکی، امیر رضا محمد حسینی، صارم شیراوند
طرف شکایت: هیات وزیران
موضوع شکایت و خواسته: ابطال آییننامه اعطای تسهیلات به کارکنان دستگاه های اجرایی متقاضی انتقال از تهران و کلان شهرها (تصویب نامه شماره 98704 ت 54357 ه- مورخ 02؍09؍1399 هیات وزیران)
شاکی دادخواستی به طرفیت هیات وزیران به خواسته ابطال آییننامه اعطای تسهیلات به کارکنان دستگاه های اجرایی متقاضی انتقال از تهران و کلان شهرها (تصویب نامه شماره 98704 ت 54357 ه- مورخ 02؍09؍1399 هیات وزیران) به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
آییننامه اعطای تسهیلات به کارکنان دستگاه های اجرایی متقاضی انتقال از تهران و کلان شهرها (تصویب نامه شماره 98704 ت 54357 ه- مورخ 02؍09؍1399 هیات وزیران)
هیات وزیران در جلسه 28؍8؍1399 به پیشنهاد شماره 371859 مورخ 11؍8؍1399 سازمان اداری و استخدامی کشور و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، آییننامه اعطای تسهیلات به کارکنان دستگاه های اجرایی متقاضی انتقال از تهران و کلان شهرها را به شرح زیر تصویب کرد:
آییننامه اعطای تسهیلات به کارکنان دستگاه های اجرایی متقاضی انتقال از تهران و کلان شهرها
ماده 1- تمامی کارمندان رسمی و پیمانی و عناوین مشابه شاغل در وزارتخانه ها، موسسات و شرکت های دولتی، موسسات عمومی غیردولتی و سایر دستگاه های موضوع ماده (5) قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب 1386 که متقاضی انتقال دایم از تهران و کلان شهرهای مشهد، اصفهان، تبریز، شیراز، کرج، اهواز و قم به سایر نقاط کشور باشند، مشمول حمایت ها و تسهیلات موضوع این آییننامه خواهند بود.
تبصره - انتقال کارمندان به شهرستان های استان تهران و نیز شهرستان هایی که مرکز آنها (50) کیلومتر یا کمتر با سایر کلان شهرهای موضوع این ماده فاصله دارد، مشمول تسهیلات موضوع این آییننامه نخواهد بود.
ماده 2- برای استفاده از تسهیلات موضوع این آییننامه باید حداقل (5) سال از دوره خدمتی کارمندان رسمی و پیمانی تا بازنشستگی آنان باقی مانده باشد.
تبصره - ایثارگران و فرهنگیان در استفاده از تسهیلات موضوع این آییننامه اولویت خواهند داشت.
ماده 3- از تاریخ ابلاغ این آییننامه، حمایت ها و تسهیلات زیر برای کارمندان مشمول ارایه میشود:
1- پرداخت هدیه انتقال به میزان یک ماه حقوق و مزایای مستمر از محل اعتبارات خدمات رفاهی دستگاه مربوط.
2- افزایش هزینه جابه جایی محل خدمت و هزینه سفر به میزان دو برابر.
3- برخورداری از حداکثر سقف امتیاز (حسب مدرک تحصیلی) موضوع بند (1) ماده (68) قانون مدیریت خدمات کشوری برای کارمندان مشمول که به مناطق کمتر توسعه یافته و بد آب و هوا انتقال می یابند، با رعایت قوانین و مقررات مربوط و در شرایط مساوی.
4- پرداخت هدیه ازدواج از محل اعتبارات خدمات رفاهی دستگاه مربوط به میزان یک ماه حقوق و مزایای مستمر علاوه بر هدیه قابل پرداخت به عموم کارکنان.
5- انجام معاینات پزشکی به صورت دو سال یک بار برای کارمندان مشمول، همسر و فرزندان تحت تکفل آنان به صورت رایگان توسط دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی و درمانی مرکز استان.
6- برخورداری کارمندان مشمول، همسر و فرزندان تحت تکفل آنان از امکانات ورزشی تحت پوشش وزارت ورزش و جوانان در محل انتقال.
ماده 4- کارمندان مشمول این آییننامه در چهارچوب قوانین و مقررات از اولویت در واگذاری مسکن در طرح های تامین مسکن که توسط یا با حمایت وزارت راه و شهرسازی اجرا میشوند، برخوردار خواهند بود. همچنین تسهیلات وام بابت ودیعه مسکن، خرید مسکن و تعمیرات مسکن در حداکثر سقف مقرر بدون سپرده گذاری و با اولویت به آنان پرداخت خواهد شد.
ماده 5- هزینه انشعابات آب، فاضلاب، برق و گاز واحد مسکونی احداثی در شهرستان مقصد برای کارمندان مشمول به صورت اقساط پنج ساله و بدون احتساب سود و کارمزد محاسبه و دریافت خواهد شد.
ماده 6- وزارتخانه های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سایر مراکز آموزش عالی مستقر در تهران و کلان شهرهای موضوع ماده (1) این آییننامه، موظفند امکانات و تسهیلات لازم را به منظور جابه جایی محل تحصیل همسر دانشجو و فرزندان دانشجوی کارمندان مشمول فراهم کنند.
ماده 7- دستگاه های اجرایی مشمول این آییننامه مکلفند بر اساس درخواست کارمندان و با رعایت ضوابط و مقررات مربوط، نسبت به پذیرش درخواست آنان برای انتقال اقدام کنند.
ماده 8- کارمندانی که در اجرای این آییننامه از تهران و کلان شهرهای موضوع ماده (1) این آییننامه منتقل میشوند، به مدت (10) سال مجاز به انتقال و بازگشت به تهران و کلان شهرهای یادشده نخواهند بود. چنانچه استفاده کنندگان از تسهیلات موضوع این آییننامه قبل از انقضای مهلت فوق، قصد انتقال به تهران و کلانشهرهای موضوع ماده (1) این آییننامه را داشته باشند، امتیازات متعلق به آنان در قالب این آییننامه با ارزش روز محاسبه و مسترد خواهد شد.
ماده 9- موافقت با انتقال کارمندان رسمی و پیمانی و عناوین مشابه برای خدمت در تهران و کلان شهرهای موضوع ماده (1) این آییننامه ممنوع است. موارد استثنایی به تشخیص کارگروهی متشکل از سازمان های اداری و استخدامی کشور و برنامه و بودجه کشور و دستگاه اجرایی مربوط در صورت تصدی پست های مدیریتی مورد نیاز مبرم دستگاه و به شرط دارا بودن حداقل (10) سال تجربه مربوط انجام می پذیرد. (حذف قید «یا ماموریت» به موجب تصویب نامه شماره 122785 ت 54357 مورخ 27؍10؍1399)
ماده 10- آییننامه ایجاد تسهیلات جهت شاغلین دولتی متقاضی انتقال از تهران و کلان شهرها به سایر شهرهای کشور، موضوع تصویب نامه شماره 93138 ت 37909 ه- مورخ 12؍6؍1386 و آییننامه اعطای تسهیلات به کارکنان دستگاه های اجرایی متقاضی انتقال از شهر تهران، موضوع تصویب نامه شماره 262747 /44186 مورخ 27؍12؍1388 و اصلاحات بعدی آنها و تصویب نامه شماره 22799 /44481 مورخ 4؍2؍1389 و نیز تمامی مصوبات و تصمیمات کارگروه انتقال کارکنان دولت از شهر تهران لغو میشود.
تبصره - کارمندانی که در زمان اجرای مصوبات مذکور از مزایای پیش بینی شده بهره مند شده اند، تا زمانی که در محل انتقال خدمت کنند، میتوانند از امتیازات تعلق گرفته بهره مند شوند.
دلایل شکات برای ابطال مصوبه:
1- عبارت «عناوین مشابه» مذکور در ماده 1 شامل کارکنان قراردادی و عبارت «موسسات عمومی غیردولتی» شامل کارکنان موسسات عمومی غیر دولتی که دارای مقررات خاص استخدامی هستند و در مقررات خود انتقال تجویز شده، نیز میشود.
2-امتیازات مذکور در ماده 3 به دلیل داشتن بار مالی و عدم تامین محل اعتبار آن مغایر با ماده 7 قانون محاسبات عمومی مصوب 1366 و ماده 28 قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (2) مصوب 1393 است.
3-مکلف کردن دستگاه ها به پذیرش درخواست کارمندان (ماده 7)، منجر به اخلال در وظایف اداری دستگاه ها و در برخی موارد دخالت در حدود اختیارات مراجع قانونی دیگر مثل هیات امنا دانشگاه است که در مغایرت با ماده 1 قانون احکام دائمی توسعه کشور است.
4-ماده 9 مصوبه علاوه بر این که دستگاه های غیر مشمول قانون مدیریت خدمات کشوری را نیز در برمی گیرد به دلیل این که متضمن وضع محدودیت برای انتقال به کلان شهر ها، نخبه کشی، ایجاد تبعیض ناروا، ایجاد محدودیت در برخورداری از امکانات به طور برابر و ضد توسعه است و تکرار حکم مقرر بند الف ماده 65 قانون برنامه پنجم توسعه است که مشابه آن در قانون برنامه ششم توسعه نیامده است، بنابراین خارج از حدود اختیار و مغایر اصول متعدد قانون اساسی (بند 9 اصل سوم، اصول 28، 33، 40، 170، ذیل اصل 138)، مواد 89 و 121 قانون مدیریت خدمات کشوری، ماده 56 حقوق شهروندی و آییننامه اجرایی تبصره (2) ماده (21) و ماده (121) قانون مدیریت خدمات کشوری وآییننامه اعطای تسهیلات به کارکنان دستگاه های اجرایی متقاضی انتقال از شهر تهران است.
خلاصه مدافعات طرف شکایت:
1- هیات محترم وزیران به استناد اصل (138) قانون اساسی منطبق با قانون و وظایف محوله اقدام به تصویب مصوبه نموده است.
2- ادعای این که موسسات عمومی غیردولتی دارای مقررات استخدامی و ویژه میباشند، فاقد وجاهت قانونی میباشد. زیرا مطابق ماده (5) قانون مدیریت خدمات کشوری، موسسات عمومی غیردولتی جزء دستگاههای اجرایی بوده و شمول تصویب نامه مورد اعتراض به کارکنان تمامی دستگاه های اجرایی کشور فاقد ایراد و اشکال میباشد. عدم شمول قانون مدیریت خدمات کشوری نسبت به موسسات عمومی غیر دولتی، تعارضی با صدور هر گونه تصویب نامه یا آییننامه ای توسط هیات محترم وزیران برای دستگاههای اجرایی از جمله موسسات عمومی غیردولتی ندارد.
3- در قانون برنامه ششم توسعه نیز حکمی در خصوص اعطای تسهیلات برای نقل و انتقال کارکنان از تهران و کلان شهرها پیش بینی نشده است. بنابراین، صدور تصویب نامه هیات وزیران در اجرای وظایف محوله در اصل (138) قانون اساسی کاملا منطبق با قانون بوده است.
4- در تصویب نامه یاد شده اعطای تسهیلاتی برای کارکنان دستگاههای اجرایی متقاضی انتقال از تهران و کلان شهرها پیش بینی گردیده است و در آن تصویب نامه سلب و محرومیت حقی به نحو اجبار برای کارکنان دستگاههای اجرایی پیش بینی نگردیده است. بنابراین متقاضیان انتقال از تهران و کلان شهرها در صورت اختیار و صلاحدید میتوانند درخواست انتقال از تهران یا کلان شهر را از دستگاه اجرایی متبوع خود بنمایند.
پرونده های شماره ه- ع؍ 9902967 و لفی ها بر درخواست ابطال آییننامه اعطای تسهیلات به کارکنان دستگاه های اجرایی متقاضی انتقال از تهران و کلان شهرها (موضوع تصویب نامه شماره 98704؍ت54357ه- مورخ 2؍9؍1399 هیات وزیران متعاقب طرح در جلسات متعدد هیات تخصصی استخدامی، به دنبال درخواست رئیس هیات در جلسه مورخ 10؍3؍1401 هیات عمومی مبنی بر اعاده پرونده به هیات تخصصی استخدامی، در جلسات مورخ 18؍3؍1401 و 8؍8؍1401 هیات مورد رسیدگی قرار گرفت و با عنایت به این که هیات تخصصی استخدامی قبلاً ماده 1 تصویب نامه فوق را طی دادنامه شماره 1376 مورخ 9؍12؍1400 غیر قابل ابطال شناخته اعضای هیات در خصوص تبصره ماده1، مواد 2، 8، 10 و تبصره آن به شرح ذیل به اتفاق اعلام نظر نمودند:
رای هیات تخصصی استخدامی دیوان عدالت اداری:
تبصره ماده 1: این تبصره در جهت تعیین حداقل فاصله لازم شهری که کارمند انتقال می یابد با کلانشهر جهت بهره مندی از تسهیلات موضوع آییننامه میباشد و در واقع ضابطه ای را تعیین نموده که تحقق امر انتقال ملاک باشد فلذا قابل ابطال تشخیص داده نشد.
ماده 2: پیش بینی باقی بودن حداقل 5 سال از دوره خدمتی کارمندان در زمان انتقال مغایرتی با قوانین ندارد و طبعاً لازم بوده این حداقل مدت پیش بینی گردد تا فردی که از کلانشهرها انتقال می یابد مدت مناسبی جهت ارائه خدمت در محل خدمت بعد از انتقال داشته باشد.
ماده 8: عدم اجازه بازگشت به مدت 10 سال به کارمندانی که از تهران و کلانشهرها منتقل میشوند با توجه به این که در ادامه ماده 8 بازگشت قبل از انقضای مدت فوق را منوط به استرداد امتیازات ناشی از انتقال نموده مغایرتی با قوانین ندارد.
ماده 10: حکم ماده 10 در جهت تعیین تکلیف مصوباتی که قبلاً در این زمینه وجود داشته، میباشد و قابل ابطال نیست.
همچنین حکم تبصره ماده فوق به لحاظ این که در جهت حفظ حقوق مکتسبه کارمندان میباشد قابل ابطال شناخته نشد.
با عنایت به مراتب فوق اعضای هیات تخصصی استخدامی تبصره ماده 1، مواد 2، 8، 10 و تبصره آن از آییننامه اعطای تسهیلات به کارکنان دستگاه های اجرایی متقاضی انتقال از تهران و کلانشهرها (موضوع تصویب نامه شماره 98704؍ت54357ه- مورخ 2؍9؍1399 هیات وزیران) را قابل ابطال نمی دانند.ضمن این که ماده 1 تصویبنامه مذکور قبلاً طی دادنامه شماره 1376 مورخ 9؍12؍1400 غیر قابل ابطال شناخته شده است این رای به استناد بند ب ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور، از سوی رئیس دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات دیوان عدالت اداری قابل اعتراض میباشد.
علی اکابری
رئیس هیات تخصصی استخدامی دیوان عدالت اداری