اثبات رابطه زوجیت به استناد گواه

تاریخ دادنامه قطعی: 1395/04/29
شماره دادنامه قطعی: ---

پیام: در صورت عدم ارائه سند عادی یا رسمی جهت اثبات زوجیت، هنگامی می توان به گواهان(مدعی زوجیت) ترتیب اثر داد که، در جلسه عقد و هنگام اجرای صیغه عقد حضور داشته و به طور قطع بر اجرای صیغه، نوع عقد، میزان مهریه و سایر شرایط آن شهادت دهند به طوریکه افاده قطع و یقین بر وقوع عقد دائم بین طرفین بنماید.

شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه دوازدهم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/04/29 - 14 : 44 قاضی: سیدقدرت اله طیبی قاضی: حیدرعلی حیدری

خلاصه جریان پرونده

در تاریخ 1393/11/05 خانم ع. م. به استناد استشهادیه محلی - تحقیقات محلی - اتیان سوگند - کارت شناسائی ملی دادخواستی به خواسته اثبات زوجیت نسبت نامزدی شهید مسلم ح.ز.، به طرفیت ج. ش. ،موا، فاطمه صغری - ز. - ز. - زهرا ح.ز. و آقایان الف. و م. ح.ز. تقدیم و چنین توضیح میدهد، اینجانبه خواهان حدود اواخر سال 63 به نامزدی شهید مسلم ح.ز. در آمده و ده روز به اعزام مشارالیه به سربازی مقدمات عقد و شیرینی خوری را ابوین من و ایشان ترتیب دادند ودر اواخر خدمت سربازی اش مفقود الاثر گردیدند و بعد از چند سالی که حدودا یازده سال طول کشید و آزادگان به وطن برگشتند ازدواج نمودم و وسایل و وجهی که از خانواده وی به من داده بودند به آنها 000 بهمدیگر مسترد نمودیم لهذا تقاضای اثبات رابطه زوجیت، شهید مذکور در سال 64 تا زمان شهادت را دارد و برای صحت ادعایم تقاضای رسیدگی به دلائل ارائه شده را دارم، پرونده برای رسیدگی به شعبه اول دادگاه عمومی گرمه ارجاع میگردد 0 شعبه مذکور در تاریخ 1393/12/18 با حضور خواهان و تعدادی از خواندگان به نامان خانم ج. ش. آقایان الف. و م. ح.ز. و خانمها سارا، فاطمه صغری، ز.، ز. ح.ز. تشکیل جلسه میدهد، خواهان اظهار داشت من دو سال با شهید ح.ز. نامزد بوده و در سال 64 تا 66 نامزد کردیم و خواستگاری کردند ولی عقد نکردند چرا دروغ بگویم عقد نکرده اند ولی شیرینی خوردیم و قرار بود بعد از سربازی مجلس عروسی برگزار شود ولی عقدی صورت نپذیرفته است و من مدرکی ندارم و عقد نبوده ام و حدود دو سال با هم رابطه داشته ایم و الان میخواهم بگویم پدربزرگم برای اینکه ما با هم محرم باشیم و شهید به خانه ما رفت و آمد می کرد ما دو نفر را به هم محرم کرد و صیغه کرد و الان پدربزرگم (سید رحیم حسینی) حدود دو سال پیش فوت کرده است و در مورد اینکه من محرم شهید بوده ام هیچ گونه مدرک و شاهدی ندارم و چون هیچ کس از این جریان خبر ندارم، سپس خانم ج. ش. مادر شهید مسلم ح.ز. بیان داشت در مورد ادعای خانم ع. م. باید بگویم به خواستگاری وی رفتیم ولی اینها را محرم نکرده ایم ولی در مورد موضوع محرمیت توسط پدر بزرگش چیزی خبر ندارم چون پسرم با برادر خانم ع. م. هم خدمتی بود و سرباز بودند - خانم مادر ح.ز. اظهار داشت بنیاد شهید به ما زنگ زد و گفت که یک خانمی آمده درخواستی کرده است و مدعی شده همسر شهید می باشم 0 و عروس خانواده شهید می باشم در حالی که برادر ما دو سال سرباز بوده است و در حین دو سال سربازی با خانم ع. م. بوده است و 30 روز از سربازی مانده رفته جنگ و دیگر خبری از او نشده است و برادر من 17 سال مفقود الاثر بوده است و در این مدت 17 سال اصلا خبری از خانواده شهید نگرفته است و حالا چنین ادعائی کرده است و حتی ما از خانم ع. م. خواسته بودیم براردش را جهت شناسائی شهید معرفی کند که چنین کاری را هم نکرد و برادرش را معرفی نکرد و برادر ما در تهران است - آقای م. ح.ز. توضیح داد - آیا خواهان صیغه نامه یا عقد نامه دارد آیا کاغذ مهریه را دارد - بنده برادر شهید می باشم و در این مدت 30 سال هیچ موضوعی و خبری از شهید نگرفته ام و حال آمده چنین ادعایی را مطرح کرده است خانم ز. ح.ز. توضیح داد - اگر عکس یا نامه ای از شهید دارد ارائه نماید و دارد با آبروی ما صحبت می کند و از دست رئیس بنیاد شهید نیز شکایت داریم چون به خانواده ما بی احترامی کرده است - خانم فاطمه صغری ح.ز. اظهار داشت نمی دانم چرا بنیاد شهید این مشکل را درست کرده است و بنیاد شهید بیان می‌دارد جواب خواهر و برادر ما را نمی دهد حال نمی دانم چنین ادعایی را مطرح کرده است - خانم ز. ح.ز. که صحبت نمی کند و توان صحبت ندارد الف. ح.ز. بیان داشت من خبری از این موضوع ندارم و خواهان قصد دارد مال حرام بخورد دادگاه پس از استماع اظهارات طرفین طی شرحی ضمن مکاتبه با بنیاد شهید اعلام می کند اولا وراث شهید را اعلام در ثانی سوابق امر بررسی و صراحتا در خصوص متاهل یا مجرد بودن شهید مسلم ح.ز. اظهار نظر گردد و سوابق احتمالی موجود را جهت بهره برداری قضایی ارسال نمایند - رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران شهرستان گرمه طی نامه پیوست (ص 23 پرونده) در پاسخ استعلام به دادگاه اعلام می‌نماید عطف به شماره نامه 9310115880500745 و شماره پرونده --- و شماره بایگانی --- مورخ 1394/12/09 بدینوسیله به استحضار میرساند خانم ج. ش. مادر محترمه شهید گرانقدر مسلم ح.ز. اعزامی از یگان ارتش، حقوق بگیر این بنیاد و تحت پوشش این اداره میباشد و طبق مدارک موجود در پرونده فیزیکی هیچگونه مدرکی دال بر متاهل بودن این شهید بزرگوار در این بنیاد نمی‌باشد پس از وصول پاسخ دادگاه در تاریخ 1394/03/03 تشکیل جلسه میدهد مینویسد هر چند خواهان در دادخواست اولیه به شهادت شهود استناد نموده است لکن در جلسه مورخ 1393/12/18 صراحتا بیان میدارد که شاهدی ندارد لکن بابت ادعای خویش به سوگند نیز استناد نموده است لذا دادگاه به تجویز م. د 270 ، 271 ، 272 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی قرار اتیان سوگند صادر تا در جلسه تعیین خواندگان حاضر و نسبت به دفاع خود سوگند یاد کنند به همین منظور ضمن تعیین وقت رسیدگی طرفین را به دادرسی دعوت می کنند دادگاه در تاریخ 1394/05/14 با حضور خواهان و احد از خواندگان به نام آقای م. ح.ز. تشکیل جلسه میدهد و ضمن اعلام موضوع دستور جلسه به طرفین و تشریفات مربوط به اتیان سوگند اجرا و خوانده اظهار داشت بنده سوگند نمی خورم و حاضر به اتیان سوگند نیستم و اگر خواهان سوگند بخورد من قبول دارم و در ادامه خواهان بیان داشت بنده دو نفر شاهد پیدا کرده ام تقاضا دارم که جلسه دیگری برگزار نمائید تا من شهود خود را حاضر نمایم 0 دادگاه پس از استماع اظهارات به شرح فوق قرار استماع شهادت شهود را صادر می کند بهمین منظور در تاریخ 1394/07/05 با حضور خواهان و تعدادی از خواندگان تشکیل جلسه میدهد خواهان اظهار داشت سه نفر شاهد به نام محمد دوست، غلام قزلی و زهرا قدرتی در دادگاه حاضر نموده ام که دادگاه از شهود تعرفه شده به شرح اوراق جداگانه (صفحات 49 الی 51 پرونده) استماع گواهی به عمل می آورد پس از استماع گواهی گواهان خواهان اظهار داشت من حاضرم قسم بخورم که همسر شهید بوده ام و خوانده آقای م. ح.ز. از دادگاه تقاضا می‌نمایدکه خواهان قسم بخورد که محرم شهید بوده است ما حرفی نداریم دادگاه مینویسد که خواهان قسم یاد نمود که محرم شهید بوده است پس از آن دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و طی دادنامه شماره --- ضمن شرح دعوای خواهان و انعکاس اظهارات خواهان چنین رای میدهد با ملاحظه رخدادهای واقع شده در مراحل رسیدگی از جمله اینکه در جلسه اول دادرسی خواهان به صراحت بیان داشته که شاهدی بابت اثبات ادعای خویش ندارد و لذا اثبات موضوع از طریق دلیل اثباتی سوگند پیگیری لکن خواندگان نیز مبادرت به ادای سوگند ننمودند و متعاقب آن خواهان در جلسه دوم رسیدگی بیان داشته گواهانی را جهت اثبات ادعای خویش به دادگاه معرفی و نهایتا در جلسه سوم رسیدگی سه نفر گواه در حضور برخی خواندگان حاضر و در حالی که شرایط گواه شامل بلوغ و ایمان و عقل و عدالت و نداشتن نفع شخصی و نبودن دشمنی دینوی بین گواه و طرفین دعوا از جمله فقدان دعوای حقوقی یا جزایی بین ایشان و طهارت مولد و وضعیت رابطه خویشاوندی و رابطه احتمالی خادم و مخدومی مورد - قرار گرفت و جرح مشخصی از سوی خواندگان استناد نگردید و ایشان نزد مرجع قضایی از دیده ها و شنیده های خویش در باب موضوع محرمیت خواهان و شهید خبر داده و به صورت قطعی و یقینی، ضمن تطابق موضوع گواهی با موضوع ادعا در حد قدر متیقن به صورت «گواهی مستقیم »; ادعای خواهان در موضوع جاری شدن صیغه نکاح و اثر آن یعنی محرم شدن ایشان به شهید را تایید نمودند و جملگی به این اخبار وگواهی به خداوند قادر و متعال با لفظ مخصوص جلاله سوگند یاد نمودند و همچنین مدعی (خواهان) نیر حسب درخواست احد از خواندگان در جلسه سوم رسیدگی مبادرت به اتیان سوگند بابت ادعای خویش نمود النهایه دادگاه با علم و اطلاع از انگیزه خواهان جهت طرح چنین ادعایی پس از سال ها از وقوع عقد نکاح ضمن نا موجه تشخیص داده انکار ادعا از سوی خواندگان و محکمه پسند نشناختن دفاعیات ایشان و با التفات به مفاد شهادت نامه کتبی ضمیمه دادخواست که به امضای افراز متعددی رسیده و با ارزش گذاری حقوقی به مفاد گواهی مستقیم و غیر مستقیم گواهان حاضر در جلسه رسیدگی سوم دادگاه و با در نظر گرفتن شرایط عمومی عقد نکاح شامل اختلاف در جنسیت و اظهار اداره اهلیت طرفین و عدم استناد و عدم احراز م. نع نکاح و با م. رد انحلال نکاح شامل فسخ یا طلاق به استناد م. د 1316 و 1317 و 1315 و 1313 و 1062 و 1063 قانون مدنی و بندهای یک یا هشت ماده 155 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی حکم به احراز زوجیت خانم ع. م. و شهید مسلم ح.ز. صادر می‌نماید رای صادره نسبت به خوانده ردیف هشتم خانم زهرا ح.ز. غیابی و بقیه حضوری است پس از ابلاغ رای خانمها م. د 0 ز.، ز.، فاطمه صغری همگی ح.ز. و ج. ش. و الف. و م. ح.ز. نسبت بآن اعتراض و تقاضای تجدیدنظرخواهی می کنند شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان خراسان شمالی نسبت بآن رسیدگی و طی رای شماره --- - 1394/09/14 دادنامه تجدیدنظرخواسته به استناد ماده 358 قانون آیین دادرسی مدنی با رد تجدیدنظرخواهی تایید می‌نماید این رای در تاریخ 1394/10/15 ابلاغ و آقایان الف. و م. ح.ز. و ز. - موا- ز. - فاطمه صغری ح.ز. و ج. ش. در تاریخ 1394/10/21 نسبت بآن اعتراض و تقاضای فرجامخواهی میکند - پرونده جهت رسیدگی پس از تبادل لوایح به دیوان عالی کشور ارسال که به این شعبه ارجاع میگردد مشروح مفاد لوایح طرفین به هنگام ملاحظه گزارش قرائت خواهد شد 0 هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای حیدرعلی حیدری عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای میدهد:

رای شعبه

بر دادنامه فرجامخواسته ایراد وارد است - زیرا - به حکایت پرونده پیوست خانم ع. م. فرزند اسماعیل دادخواستی به طرفیت خانم ج. شکور و آقایان الف. و م. ح.ز. و غیره تقدیم تقاضای اثبات زوجیت را نسبت به شهید آقای مسلم ح.ز. نموده است در جلسه اول دادرسی صراحتا اظهار داشت « من دو سال با شهید ح.ز. نامزد بوده و در سال 64 تا 66 نامزد کردیم و خواستگاری کردند ولی عقد نکردند چرا دروغ بگویم عقد نکرده اند ولی شیرینی خوردیم و قرار بود بعد از سربازی مجلس عروسی برگزار شود ولی عقد صورت نپذیرفته است و من مدرکی ندارم و عقد نبوده ام و حدود دو سال با هم رابطه داشته ایم و الان میخواهم بگویم پدربزرگم برای اینکه ما با هم محرم باشیم و شهید به خانه ما رفت و آمد می کرد ما دو نفر را به هم محرم کرد 0 صیغه کرد الان پدربزرگم (سید رحیم حسینی) حدود دو سال پیش فوت کرده است در مورد اینکه من محرم شهید بوده ام هیچ مدرک و شاهدی ندارم چون هیچکس از این جریان خبر ندارم (ندارد) »; با توجه به مراتب فوق و انکار خواندگان و پاسخ استعلام رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران شهرستان گرمه (ص 23 پرونده) و عدم ارائه هر گونه نوشته عادی یا رسمی و اینکه برای اثبات زوجیت بالاخص نوع عقد لزوما شهود میبایستی در جلسه عقد و اجرای صیغه عقد حضور داشته باشند و به طور قاطع بر اجرای صیغه و نوع عقد و میزان مهریه و سایر شرایط گواهی دهند و اظهارات شهود ارائه شده و نحوه اظهارات آنها به شرح (صفحات 49 الی 51 پرونده) به نحوی نیست که افاده قطع و یقین بر وقوع عقد دائم بین طرفین را بنماید - اخذ توضیح از خواهان و شهود در خصوص تاریخ وقوع عقد و نوع آن و یا نوع محرمیت ادعایی و احیانا تعیین میزان مهریه و سایر شرایط مقدمات آن ضرورت داشت و عندالاقتضاء ضرورت داشت دادگاه در خصوص موضوع با توجه به استشهادیه ضمیمه ارائه شده در محل به طور مستوفی و کامل تحقیق می شد و پس از آن از خواهان در مورد علت تاخیر تقدیم دادخواست و اینکه در حال حاضر چه تاریخی ازدواج کرده نیز توضیحات لازم معمول می داشت و آنگاه مبادرت به انشاء رای مینمود فلذا در وضع فعلی رسیدگی ناقص و نارسا تشخیص به استناد بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی دادنامه فرجامخواسته نقض و پرونده جهت ادامه رسیدگی به شعبه اول دادگاه تجدیدنظر خراسان شمالی ارجاع میگردد. 17 - 95/5/6

رئیس شعبه --- دیوانعالی کشور - سید قدرت اله طیبی مستشار- حیدرعلی حیدری