بسمه تعالی
کلاسه پرونده: 91/1086 دادنامه 231 تاریخ صدور 8/7/94 92/ب/42
مرجع رسیدگی: هیات تخصصی بیمه کار وکارگری
موضوع خواسته: ابطال مواد 2 و 15 آییننامه جدید اصلاحی مشاغل سخت و زیان آور مصوب 85
شاکی: آقای عین علی زمانیان
طرف شکایت: سازمان تامین اجتماعی
گردش کار: خلاصه دادخواست شاکی با ذکر دلیل مغایرت مصوبه با قانون یا شرع: شاکی با تقدیم دادخواست درخواست ابطال مواد 2 و 15 آییننامه جدید مشاغل سخت و زیان آور مصوب 85 را نموده بواسطه اینکه کارگاهی که قبلاً شاکی در آن اشتغال داشته در حال حاضر تعطیل میباشد مدلول مواد 2 و 15 آییننامه جدید سخت و زیان آور درخواست شاکی مبنی بر سخت و زیان آور بودن شغل وی را مورد تایید قرار نداده به استناد آراء 480- 479- 478-477 - 476 مورخ 29/9/83 هیات عمومی دیوان عدالت اداری مبنی بر تعطیلی یا دایر نبودن کارگاه بررسی مشاغل سخت و زیان آور بودن کارگران و واجد شرایط بودن بازنشستگی را منتفی نمینماید و نیز دادنامه 298 - 15/5/85 هیات عمومی دیوان استفاده از مستمری بازنشستگی در کارهای سخت و زیان آور را مقید و مشروط به اشتغال در کارهای سخت و زیان آور در هنگام تقاضای برقراری مستمری بازنشستگی را غیر قابل ابطال دانسته درخواست ابطال مواد 2 و 15 آییننامه مذکور را نموده است. ماده 2 آییننامه:تعیین سخت و زیان آور بودن مشاغل موضوع ماده 1 و نوع آن گروه الف و گروه ب حسب درخواست کارگر کارفرما و تشکلها وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی وزارت کار و امور اجتماعی و سازمان تامین اجتماعی در هر کارگاه با بررسی سوابق انجام بازدید و بررسی شرایط کار توسط کارشناسان بهداشت حرفه ای وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی و بازرسان کار وزارت کار و امور اجتماعی و با تایید توسط کمیته های بدوی و تجدید نظر استانی موضوع این آییننامه انجام میگیرد. ماده 15 آییننامه: آثار محدودیتها و مزایای مندرج در قانون برای موادی که بازنشستگی به موجب این آییننامه ایجاد میشود منحصر به همان شغل در همان کارگاه خاص بوده و قابل تسری و تصمیم در دیگر شغلهای مشابه در سایر کارگاهها نمی گردد. مغایرت آن با قانون تفسیر جزء 1 بند ب تبصره 2 ماده 76 قانون تامین اجتماعی مصوب 90 که اشعار می دارد: سابقه پرداخت حق بیمه در کارهای سخت و زیان آور به هر میزان قبل یا بعد از اشتغال در مشاغل عادی به ازاء هر سال یک سال و نیم محاسبه خواهد شد صرف اشتغال 20 سال متوالی یا 25 سال متناوب را جهت استفاده از مستمری مشاغل سخت و زیان آور مردود اعلام کرده و بند الف تبصره 2 ماده واحده قانون اصلاح تبصره 2 الحاقی ماده 76 قانون اصلاح مواد 77 و 72 و تبصره ماده 76 قانون تامین اجتماعی مصوب 54 و الحاق دو تبصره به ماده 76 مصوب 71 که در تاریخ 1380 به تصویب رسیده عنوان شده ،کارهایی که در آنها عوامل فیزیکی شیمیایی مکانیکی بیولوژیکی محیط کار غیر استاندارد بوده و در اثر اشتغال کارگر نقشی به مراتب بالاتر از ظرفیت های طبیعی در وی ایجاد گردد که نتیجه آن بیماری شغلی و عوارض ناشی از آن بوده و بتوان با بکارگیری تمهیدات فنی، مهندسی، بهداشتی و ایمنی و غیر صفت سخت و زیان آور بودن را از آن مشاغل کاهش یا حذف نمود که نتیجتاً اطلاق حکم مزبور و اجرای آن در مورد مشاغل سخت و زیان آور با رعایت عوامل موثر مقرر در حکم مقنن در کارگاههای منحله یا تعطیل شده منع قانونی نداشته و تعطیل و انحلال کارگاه طبیعت و ماهیت کارهای سخت و زیان آور انجام شده در زمان دایر بودن کارگاه را منتفی نمیسازد درخواست ابطال مواد 15 و 2 آییننامه اجرایی قانون مشاغل سخت و زیان آور را که به طور غیرمستقیم به بهانه تعطیل و یا دایر نبودن کارگاه بررسی مشاغل مذکور را فاقد موضوعیت و منتفی اعلام مینماید مورد تقاضاست.آرای صادره از هیات عمومی دیوان عدالت اداری 480- 479- 478- 477- 476 و 475 موید این امر میباشد.
خلاصه مدافعات مشتکی عنه: درخواست ابطال مواد 2 و 15 آییننامه جدید اصلاحی مشاغل سخت و زیان آور بدون اینکه قانون مورد نظر را اشاره کند قابلیت طرح در هیات عمومی دیوان عدالت اداری را نداشته به استناد بند الف تبصره 2 الحاقی ماده 76 قانون.... مصوب 80 در مقام تعریف کارهای سخت و زیان آور عنوان شده «کارهای سخت و زیان آور کارهایی است که در آنها عوامل فیزیکی و شیمیایی مکانیکی و بیولوژی محیط کار غیراستاندارد بوده و در اثر اشتغال کارگر تنش به مراتب بالاتر از ظرفیت های طبیعی در وی ایجاد گردد که نتیجه آن بیماری شغلی و عوارض ناشی از آن» میباشد. طبق بند یک جزء ب قانون اصلاح تبصره 2 الحاقی ماده 76 قانون اصلاح مواد 72 و 77 و تبصره ماده 76 قانون تامین اجتماعی مصوب 71 مورخ 80 مقرر نموده « افرادی که حداقل 20 سال متوالی یا 25 سال متناوب در کارهای سخت و زیان آور اشتغال داشته باشند و در هر مورد حق بیمه مدت مزبور را به سازمان پرداخته باشند میتوانند تقاضای مستمری بازنشستگی نمایند هر سال سابقه حق بیمه در کارهای سخت و زیان آور در یک و نیم سال محاسبه خواهد شد. در قانون تفسیر جزء 1 داشتن حداقل 7300 روز اشتغال در یک یا چند شغل زیان آور در یک یا چند کارگاه است در پاسخ استفساریه عبارت است از توالی اشتغال به قوت خود باقی است و ماده 2 آییننامه چگونگی تعیین و تشخیص سخت و زیان آوری مشاغل تصریح شده را بیان نموده ماده 15 آییننامه نیز آثار محدودیت ها و مزایای مندرج در قانون برای مواردی که بازنشستگی به موجب این آییننامه ایجاد میشود منحصر به همان شغل در همان کارگاه خاص بوده و قابل تسری و تصمیم در دیگر شغلهای مشابه در سایر کارگاهها نمی گردد لزوم انجام کار سخت و زیان آور وجود محیط غیر استاندارد بیماری شغلی و عوارض ناشی از آن لزوم حذف یا حداقل کاهش صفت سخت و زیان آور عوامل محیطی از سوی کارفرما فرصت دو ساله به کارفرمایان برای ایمن سازی عوامل و شرایط کار لزوم ارائه ادعا و درخواست بررسی شغل به کمیته های استانی طرح مشاغل در کمیته های استانی بررسی سوابق و انجام بازدید و بررسی شرایط کار توسط کارشناسان بهداشت بازرسان کار و یک و نیم برابر شدن سوابق پرداخت حق بیمه تفکیک و بیان نموده است.رای 95- 17/3/89 هیات عمومی دیوان عدالت اداری موید این موضوع است صرف تشخیص مشاغل سخت و زیان آور احراز سایر ضوابط و شرایط بازنشستگی از اختیارات و وظایف سازمان تامین اجتماعی تشخیص داده شده آییننامه مورد درخواست ابطال در اجرای بند 5 جزء ب ماده واحده قانون اصلاح تبصره 2 الحاقی ماده 76 قانون اصلاح مواد 72 و 77 و تبصره ماده 76 قانون تامین اجتماعی مصوب 71 مصوب 80 تنظیم و منطبق با قانون موصوف میباشد و شاکی قانون و حکم شرعی که با مواد مذکور مغایر باشد ذکر نکرده تقاضای رد شکایت مطروحه را نموده است.
نظریه تهیه کننده گزارش: با توجه به بند الف تبصره 2 الحاقی ماده 76 قانون... مصوب 80 در مقام تعریف کارهای سخت و زیان آور عوامل فیزیکی، شیمیایی و مکانیکی و... را شرط برخورداری از تشخیص مشاغل سخت و زیان آور تعین نموده دارا بودن 20 سال متوالی یا 25 سال متناوب در این گونه مشاغل شرط برخورداری از بازنشستگی پیش از موعد میباشد ماده 2 آییننامه چگونگی تشخیص سخت و زیان آور ماده 15 آثار محدودیت در قانون برای استفاده از بازنشستگی را منحصر به اشتغال در همان شغل در همان کارگاه خاص بوده و قابل تسری در شغلهای مشابه در سایر کارگاه ندانسته به استناد بند 3 ماده 12 آییننامه اجرایی مشاغل سخت و زیان آور احراز سایر ضوابط و شرایط بازنشستگی از اختیارات سازمان تامین اجتماعی میباشد لذا مصوبه های مورد ابطال در اجرای بند 5 جز ب ماده واحده قانون اصلاح تبصره 2 الحاقی ماده 76 قانون اصلاح مواد 72 و 77 و تبصره ماده 76 قانون تامین اجتماعی مصوب 71 مصوب 80 تنظیم و منطبق با قانون موصوف بوده به عدم ابطال مصوبه های مذکور اعلام نظر میگردد. تهیه کننده گزارش: علی عزیزی
موضوع در جلسه مورخ 18/3/94 هیات تخصصی بیمه، کار و تامین اجتماعی دیوان عدالت اداری مطرح، نظریه هیات به شرح آتی اعلام میگردد.
اعضاء هیات به اتفاق آراء عقیده دارند: با توجه به تبصره 2 الحاقی ماده 76 قانون مصوب 80 در مقام تعریف کار های سخت و زیان آور بوده و بند یک جزء ب قانون اصلاح تبصره 2 الحاقی ماده 76 قانون اصلاح مواد 72 و 77 و تبصره ماده 76 قانون تامین اجتماعی مصوب 71 مورخه 14/7/80 که 20 سال متوالی یا 25 سال متناوب در مشاغل سخت و زیان آور را میتوانند تقاضای بازنشستگی نمایند هر سال سابقه پرداخت حق بیمه در کارهای سخت و زیان آور یک و نیم سال محاسبه میگردد حداقل سابقه دارا بودن شرایط در شاکی وجود نداشته ماده 2 آییننامه در مقام تعریف و عوامل تشکیل دهنده و شرایط محیط سخت و زیان آور بوده و ماده 15 آییننامه نیز در مقام وجود محدودیت و مزایای مندرج در قانون برای برخورداری از مزایای بازنشستگی پیش از موعد بوده و منحصر به همان شغل در همان کارگاه خاص بوده و قابل تسری و تعمیم در دیگر شغلهای مشابه در سایر کارگاه ها نمی داند با توجه به اینکه شاکی استناد قانونی مغایر با مصوبه های مذکور را اعلام ننموده است و با عنایت به اینکه نوع شغل و کارگاه هر کدام دارای شرایط خاص داشته و با هم مشابهتی ندارد و لذا قابلیت ابطال را نداشته نظریه اکثریت آراء اعضا مبنی بر عدم ابطال مصوبه های مذکور میباشد و حکم به رد آن صادر و اعلام میگردد. این رای ظرف مدت 20 روز پس از صدور از سوی رئیس دیوان و یا ده نفر از قضات دیوان قابل اعتراض در هیات عمومی دیوان عدالت اداری میباشد.
نبی اله کرمیرئیس هیات تخصصی بیمه ،کار و تامین اجتماعی دیوان عدالت اداری