هیات تخصصی شوراهای اسلامی
شماره پرونده: ه- ع/97/1405 شماره دادنامه: 9809970906010073 تاریخ: 8/3/98
شاکی: آقای ولیجان، علی اصغر، محمد، حسین و جعفر همگی شهرت قنبری
طرف شکایت: شورای اسلامی شهر اهر
موضوع شکایت و خواسته: ابطال ماده 14 تعرفه عوارض محلی سال 96 و ماده 12 تعرفه عوارض محلی سال 97
شاکی دادخواستی به طرفیت شورای اسلامی شهر اهر به خواسته ابطال ماده 14 تعرفه عوارض محلی سال 96 و ماده 12 تعرفه عوارض محلی سال 97 به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
دستورالعمل تعرفه عوارض و بهای خدمات محلی سال 1396 شهرداری اهر
ماده 14: عوارض ابقای ساختمان (سال 96)
کلیه بناهایی که بدون پروانه و یا مازاد بر پروانه در محدوده یا حریم شهر احداث و از سوی کمیسیون ماده 100 ابقاء شوند، مطابق تعرفه عوارض محلی به شرح زیر اقدام خواهد شد.
الف) در صورتی که ساختمانی در کاربری غیر مربوطه احداث و در طرح توسعه شهر، تراکم آن تعریف نشده باشد و علی رغم اعتراض شهرداری از طریق کمیسیون ماده 100 ابقاء شود عوارض مازاد تراکم این نوع ساختمان ها در صورتی که (طبق ماده واحده قانون تعیین وضعیت املاک واقع...) از تاریخ ابلاغ طرح توسعه شهری 5 سال سپری شده باشد مشابه تراکم قطعات همجوار در نظر گرفته خواهد شد. چنانچه قبل از انقضای 5 سال از ابلاغ طرح توسعه شهری، ساختمانی بدون مجوز و در کاربری غیر مربوطه احداث و توسط کمیسیون ماده 100 ابقاء قطعی شوند کل زیر بنا به غیر از پیلوت و زیر زمین (جهت استفاده پارکینگ) مشمول عوارض مازاد تراکم خواهد بود. ضمناً شهرداری مکلف است در زمان تفکیک آپارتمان ها، کلیه متعلقات هر واحد اعم از پارکینگ (توقفگاه) و انباری و... را که در نقشه های ساختمان برای هر واحد پیش بینی شده در صدور گواهی تفکیک و گواهی معامله قید کند و صدور مجوز تفکیک آپارتمان بدون در نظر گرفتن پارکینگ (توقفگاه) مندرج در پروانه احداث به هر واحد ممنوع میباشد.
تبصره: این بند شامل باغات نیز خواهد شد.
ب) در محاسبه عوارض ابقاء، عوارض (زیر بنا - پذیره - مازاد بر تراکم) مبنای محاسبه خواهد بود. (با اعمال ضرایب ابقای ساختمان). به غیر از این 3 ردیف عوارض، بقیه عوارض در صورت شمول معادل ضریب و ضوابط صدور پروانه اقدام خواهد شد.
تبصره: در صورت دریافت عوارض ابقاء، عوارضی تحت عنوان صدور پروانه ساخت اخذ نخواهد شد.
ج) عوارض ابقای اعیانی مطابق تعرفه و ارزش منطقه ای زمان مراجعه محاسبه و وصول خواهد شد.
د) به خاطر تشویق نماسازی در صورت نماسازی ساختمان های فاقد پروانه و رعایت ضوابط گذربندی مقرر در طرح توسعه شهری، عوارض ابقاء ردیف های فوق با 10% تعدیل محاسبه و اخذ خواهد شد.
ه-) در صورت ابقای اعیانی ملک، چنانچه ملک دارای اعیانی فاقد فضای باز مطابق ضوابط شهرسازی باشد عوارضی تحت عنوان کسری فضای باز معادل P50 برای هر متر مربع کسری فضای باز اخذ و صرفاً در توسعه فضاهای عمومی استفاده خواهد شد.
و) هزینه آماده سازی علاوه بر عوارض این ماده است.
عوارض ابقای ساختمان های احداث شده در سال 96 با تامین توقفگاه یا بدون تامین آن و قبل از سال 96 با تامین توقفگاه
ردیف
نوع کاربری
ضوابط
عوارض
1
کاربری مربوط
رعایت ضوابط شهرسازی، فنی و بهداشتی
5/1 برابر عوارض صدور پروانه
2
کاربری مربوط
عدم رعایت ضوابط شهرسازی، فنی و بهداشتی به ویژه تراکم مجاز
2 برابر عوارض صدور پروانه
3
کاربری غیر مربوط
هر نوع اعیانی
5/2 برابر عوارض صدور پروانه
4
عوارض ابقای ساختمان های تجاری با ضریب 2 برابر (3 ردیف فوق الذکر) اقدام خواهد شد.
ماده 12: عوارض ابقای ساختمان (سال 97)
کلیه بناهایی که بدون پروانه و یا مازاد بر پروانه در محدوده یا حریم شهر احداث و از سوی کمیسیون ماده 100 ابقاء شوند، مطابق تعرفه عوارض محلی به شرح زیر اقدام خواهد شد.
الف) در محاسبه عوارض ابقاء، عوارض (زیر بنا و پذیره) مبنای محاسبه خواهد بود. به غیر از این 2 ردیف عوارض، بقیه عوارض در صورت شمول معادل ضریب و ضوابط صدور پروانه اقدام خواهد شد.
تبصره: در صورت دریافت عوارض ابقاء، عوارضی تحت عنوان صدور پروانه ساخت اخذ نخواهد شد.
ب) عوارض ابقای اعیانی در زمان مراجعه و مطابق تعرفه زمان مراجعه محاسبه و وصول خواهد شد.
ج) به خاطر تشویق نماسازی در صورت نماسازی و نور پردازی ساختمان های فاقد پروانه و رعایت ضوابط گذربندی مقرر در طرح توسعه شهری، عوارض ابقاء ردیف های فوق با 10% تعدیل محاسبه و اخذ خواهد شد.
د) هزینه آماده سازی علاوه بر عوارض این ماده است.
ه-) برای پاسخ هرگونه استعلام ملکی در صورتی که ملک دارای تخلف ساختمانی باشد ابتدا بایستی موارد تخلف در کمیسیون ماده 100 مطرح و پس از صدور رای ابقاء و تعیین تکلیف جرایم و عوارض متعلقه، شهرداری نسبت به صدور جوابیه لازم اقدام نماید.
جدول عوارض ابقا
ردیف
نوع کاربری و ضوابط
عوارض
1
کاربری مربوط
5/1 برابر عوارض صدور پروانه
2
کاربری غیر مربوط
2 برابر عوارض صدور پروانه
عوارض ابقای ساختمان های تجاری با ضریب 5/1 برابر (2 ردیف فوق الذکر) اقدام خواهد شد.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
مطابق ماده 100 قانون شهرداری و تبصره های ذیل آن، عدم رعایت الزامات مقرر برای اخذ پروانه احداث بنا یا احداث بنا زاید بر مندرجات پروانه ساختمانی مستلزم رسیدگی به موضوع در کمیسیون ماده 100 شهرداری و اتخاذ تصمیم آن کمیسیون بر ابقای بنا با اخذ جریمه یا قلع بنای مستحدثه با رعایت ضوابط میباشد و اخذ مبالغ دیگر علاوه بر میزان جریمه مقرر در کمیسیون ماده 100 تحت عنوان عوارض ابقای ساختمان خلاف قانون میباشد.
هیات عمومی دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه های شماره 354 الی 358 مورخ 14/11/1380، 848 مورخ 11/12/1387، 770 مورخ 1/11/1391 و 242 مورخ 1/4/1395 نسبت به ابطال مصوبات مغایر قانون شوراهای اسلامی برخی شهرها در خصوص اخذ مبالغ دیگر علاوه بر میزان جریمه مقرر در کمیسیون ماده 100 تحت عناوین عوارض اضافه بنا، تراکم و پذیره اقدام کرده است. لیکن شورای اسلامی شهر اهر علی رغم غیر قانونی بودن اخذ عوارض ابقای ساختمان بعد از ماده 100، به موجب مصوبات مورد شکایت اقدام به وضع قاعده آمره تحت عنوان عوارض ابقای ساختمان بعد از ماده 100 شامل عوارض پذیره عوارض زیر بنا و عوارض مازاد بر تراکم و پیش آمدگی، مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات قانونی خود کرده است.
در پاسخ به شکایت مذکور، رئیس شورای اسلامی شهر اهر و شهردار اهر به موجب لایحه شماره 7959/9700 مورخ 19/7/97 به طور خلاصه توضیح داده است که:
1- مستندات و آرای شاکیان در اجرای ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 طی دادنامه شماره 786 مورخ 9/7/96 هیات عمومی دیوان عدالت اداری به سبب عدم مغایرت قانونی اخذ عوارض علاوه بر جرایم کمیسیون ماده 100 قانون شهرداری ها، فاقد اثر قانونی بوده و از این حیث مصوبات مورد شکایت مغایرتی با قانون ندارند.
2- به موجب تبصره 1 ماده 5 قانون موسوم به تجمیع عوارض، وضع و برقراری عوارض محلی جدید و تجدید نظر در میزان عوارض قبلی با رعایت سایر مقررات مربوطه از جمله وظایف شورای اسلامی شهر بوده ؛ هم چنین به موجب بند 16 ماده 71 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375، برقراری و لغو عوارض نیز در زمره وظایف و اختیارات شوراهای اسلامی شهر قرار گرفته است. لذا مصوبات مورد شکایت مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات مرجع واضع آنها نمیباشد.
هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری با حضور اعضاء تشکیل، پس از ملاحظه پرونده و اسناد و مدارک موجود در آن و بعد از قرائت گزارش عضو ممیز و بررسی و انجام مشاوره با آراء بیش از سه چهارم اعضاء حاضر در جلسه به شرح ذیل مبادرت به صدور رای مینماید.
رای هیات تخصصی
طبق بند 16 ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375 تصویب لوایح برقراری یا لغو عوارض شهر و همچنین تغییر نوع و میزان آن با در نظر گرفتن سیاست های عمومی دولت که از سوی وزارت کشور اعلام میشود از جمله وظایف و مسئولیت های شورای اسلامی شهرها محسوب شده و در تبصره یک ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1387، وضع عوارض محلی جدید، با رعایت مقررات مربوطه تجویز شده است و با توجه به اینکه وضع و اخذ عوارض صدور پروانه ساختمانی در تراکم پایه و مازاد بر تراکم توسط شوراهای اسلامی و شهرداری ها طبق بند (ب) رای شماره 79 مورخ 21/2/1395 هیات عمومی دیوان عدالت اداری مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات قانونی تشخیص نگردیده و طبق آراء شماره 587 مورخ 25/11/83 و 786 مورخ 9/8/1396 هیات عمومی عوارض از جمله حقوق دیوانی بوده و غیر از جرائم مربوط به کمیسیون های ماده صد قانون شهرداریها میباشد بنابراین ماده 14 سال 96 و ماده 12 سال 97 تعرفه عوارض شهرداری شهر اهر مبنی بر عوارض ابقای ساختمان به استثناء عوارض یک و نیم برابر و دو نیم برابر از مصوبه شورای اسلامی شهر اهر مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات نبوده و به استناد مواد 12 و 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری رای به رد شکایت صادر میشود. این رای ظرف بیست روز از تاریخ صدور از سوی رئیس محترم دیوان یا ده نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.
جواد جباری - رئیس هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری