هیات تخصصی بیمه، کار و تامین اجتماعی
شماره پرونده: ه- ع/95/175 دادنامه: 266 تاریخ: 27/11/95
شاکی: آقای ضیاء الدین گلشن شیرازی
طرف شکایت: سازمان تامین اجتماعی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 3 بخشنامه 623 مورخ 18/10/74
متن مقرره مورد شکایت: بخشنامه 623 فنی: طبق تصویب شورای عالی تامین اجتماعی در دویست و شصت و نهمین جلسه مورخ 8/12/1373 و هفتاد و سومین جلسه مورخ 13/8/1374 مقررگردیده است سوابق پرداخت حق بیمه پزشکان، مهندسین و متخصصین ایرانی به موسسات بیمه های اجتماعی کشورهای خارجی که به ایران مراجعت نموده یا بنمایند و در کارگاهها و موسسات مشمول قانون تامین اجتماعی مشغول به کار شده یا بشوند با رعایت نکات زیر جزو سابقه پرداخت حق بیمه آنها محسوب شود: 1- پزشکان، دندانپزشکان، داروسازان و امور آزمایشگاهی و رادیولوژیستها در مقطع دکترا و همچنین مهندسین و افراد متخصصی که موفق به اخذ مدرک تحصیلی در رشته مربوط شده اند و در طول مدت تحصیل و یا اشتغال بعد از آن به موسسات بیمه های اجتماعی کشورهای خارجی حق بیمه پرداخت نمودهاند و پس از مراجعت به ایران در رشته تحصیلی مرتبط در واحد های مشمول قانون تامین اجتماعی مشغول به کار شده یا بشوند و در هر حال از زمان تصویب اولین مصوبه (8/12/1373) به بعد در زمره مشمولین قانون مذکور قرار داشته باشند مشمول مصوبه خواهند بود. بدیهی است پزشکان، مهندسین و افراد متخصصی که به نحوی از انحاء از شمول قانون تامین اجتماعی خارج و مشمول قانون استخدام کشوری و یا سایر قوانین حمایتی خاص قرار گرفته و یا اصولاً از ابتدا در واحدهای مشمول قانون تامین اجتماعی شاغل نبوده اند از شمول مصوبه مستثنی میباشند. 2- در مورد هر پزشک یا مهندس یا افراد متخصص باید مدت پرداخت حق بیمه با ذکر تاریخ شروع و پایان توسط موسسات بیمه های اجتماعی کشور خارجی ذیربط تعیین و گواهی صادره به تایید سفارت جمهوری اسلامی ایران در کشور خارجی مربوطه برسد. گواهیهایی ملاک عمل خواهد بود که حداقل متضمن برخورداری ذینفع از یکی از مزایای بازنشستگی، از کار افتادگی و فوت موضوع قانون تامین اجتماعی باشد و در مورد مهندسین و متخصصین نیز ضروری است مدرک تحصیلی به تایید وزارت علوم و آموزش عالی برسد. درخواست ذینفع به همراه گواهی مورد نظر و تصویر مدرک تحصیلی میبایست از طریق واحد محل اشتغال فرد به شعبه مربوط ارسال گردد. 3- سوابق موضوع این مصوبه صرفاً در محاسبه میزان مستمریهای بازنشستگی، از کار افتادگی و فوت به جمع سنوات پرداخت حق بیمه اضافه میگردد و در محاسبه سنوات کارکرد و پرداخت حق بیمه جهت احراز شرایط برخورداری از حمایت های بازنشستگی، ازکار افتادگی و فوت و نیز سایر مزایا قابل احتساب نخواهد بود. 4- میزان حق بیمه عبارتست از 21% حقوق و مزایای زمان تقاضا بابت هر ماه به ازای طول مدت مورد احتساب، که در صورت عدم پرداخت حق بیمه از سوی موسسه دولتی یا کارفرمای بخش خصوصی، مسئولیت پرداخت آن به عهده ذینفع میباشد. ضمناً شعبه میتواند در صورت تقاضای ذینفع و بر حسب تشخیص، پرداخت مبلغ حق بیمه را حداکثر تا 36 قسط تقسیط نماید. منظور نمودن مدت مورد احتساب به ترتیب مندرج در بند 3 موکول به پرداخت کل حق بیمه و تسویه حساب خواهد بود. لیکن چنانچه ذینفع در حین پرداخت اقساط فوت نماید، مانده بدهی از محل مستمری استحقاقی بازماندگان کسر میشود. در اجرای بند مذکور شعب مکلفند پس از اخذ درخواست بیمه شده بررسی و میزان حق بیمه را تعیین و به شرکت اعلام نمایند که رونوشت آن به شخص ذینفع جهت اطلاع و اقدام لازم داده خواهد شد. شرکت یا ذینفع پس از ابلاغ مراتب حداکثر ظرف دو ماه میبایست نسبت به پرداخت حق بیمه تعیین شده یا تقسیط آن اقدام نمایند. چنانچه بیمه شدگانی که در پرداخت اقساط خود بیش از 2 ماه تاخیر نمایند واحدهای اجرایی از وصول بقیه اقساط خودداری و بلافاصله مراتب را به اداره کل امور بیمه شدگان منعکس تا تصمیم لازم اتخاذ نمایند. 6- واحدهای اجرایی موظفند اقدامات انجام شده را در اجرای این بخشنامه به ترتیب فرم ضمیمه تنظیم و نگهداری نمایند تا در صورت نیاز به آمار و اطلاعات مورد استفاده قرار گیرد.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت (حسب مورد باتصریح به مغایرت با قانون یا شرع یا خروج از حدود اختیارات): شاکی اعلام کرده تقاضای ابطال بند 3 بخشنامه 623 مورخ 18/10/74 موضوع سوابق خارج از کشور پزشکان، مهندسین و متخصصین را دارد زیرا در بند مورد اعتراض مندرج در بخشنامه، سوابق مزبور را موثر در احراز شرایط بازنشستگی اعلام نکرده و صرفاً در محاسبه میزان مستمری های بازنشستگی، از کارافتادگی و فوت به جمع سنوات پرداخت حق بیمه اضافه میگردد و در برخورداری از حمایت های بازنشستگی، از کار افتادگی و فوت و نیز سایر مزایا قابل احتساب نخواهد بود. بند 3 بخشنامه مورد اعتراض مغایر با تبصره یک ماده 76 قانون تامین اجتماعی میباشد.
خلاصه مدافعات طرف شکایت: سازمان تامین اجتماعی اعلام نموده که در قانون و مقررات تامین اجتماعی پیرامون سوابق حق بیمه افرادی که در خارج از کشور اشتغال به کار داشته و چگونگی احتساب سوابق مزبور در احراز شرایط بازنشستگی مقررات خاصی وضع نشده و شورای عالی تامین اجتماعی در تصمیم گیری مزبور مساعدت نموده که سوابق این قبیل افراد صرفاً در میزان مستمری آنان قابل احتساب بوده و در احراز شرایط بازنشستگی موثر نخواهد بود.
رای هیات تخصصی
با توجه به این که ماده پنج قانون تامین اجتماعی مربوط به اتباع بیگانه شاغل در ایران میباشد و قابلیت تسری به اتباع ایرانی شاغل در خارج ایران ندارد، لذا اکثریت مطلق هیات تخصصی کار و تامین اجتماعی در اجرای بند ب ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری رای به رد شکایت شاکی صادر مینماید. این رای ظرف بیست روز از تاریخ صدور توسط ریاست محترم دیوان عدالت اداری و یا ده نفر از قضات دیوان قابل اعتراض میباشد.
نبی الله کرمی- رئیس هیات تخصصی بیمه، کار و تامین اجتماعی دیوان عدالت اداری