هیات تخصصی اداری و امور عمومی
شماره پرونده: ه- ع / 9802465 شماره دادنامه: 9809970906010982 تاریخ: 15/11/98
شاکی: اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران
طرف شکایت: 1- شورای عالی اداری 2- کمیسیون امور زیربنایی و صنعت و محیط زیست ریاست جمهوری 3- وزارت صنعت، معدن و تجارت
موضوع شکایت و خواسته: 1- طرح تشکیل انجمن تخصصی صنایع همگن موضوع تصویب نامه شماره 1/12/16680 مورخ 12/10/77 شورای عالی اداری 2- آییننامه اجرایی نحوه تاسیس انجمن های تخصصی صنایع همگن و خانه های صنعت، معدن و تجارت به شماره 1547/2015/17092 مورخ 9/4/78 کمیسیون امور زیربنایی و صنعت و محیط زیست 3- دستورالعمل شماره 4012/1 صدور پروانه تاسیس و نحوه فعالیت تشکل های تخصصی صنعتی و معدنی و تجاری 4- اساسنامه تیپ 17 موضوع نامه شماره 261599/60 مورخ 17/12/93 معاون برنامه ریزی وزارت صمت 5- دستورالعمل شماره 53960/60 مورخ 28/2/93 معاون برنامه ریزی وزارت صمت
شاکی دادخواستی به طرفیت 1- شورای عالی اداری 2- کمیسیون امور زیربنایی و صنعت و محیط زیست ریاست جمهوری 3- وزارت صنعت، معدن و تجارت به خواسته ابطال موارد یاد شده به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد: 1- طرح تشکیل انجمن تخصصی صنایع همگن مندرج در صفحات 27 و 28 پرونده
16680/12/01
12/10/1377
عنوان مصوبه: طرح تشکیل انجمن تخصصی صنایع همگن
وزارت صنایع، سازمان امور اداری و استخدامی کشور
شورای عالی اداری در هشتاد و یکمین جلسه مورخ 2/10/1377 در راستای تکالیف مندرج در قانون برنامه دوم توسعه، به منظور کاهش وظایف تصدی دولت، ترویج و حمایت از تشکلهای تخصصی صنعتی و مشارکت عامه مردم در تصدی امور قابل واگذاری و ایجاد رقابت سالم بنا به پیشنهاد مشترک وزارت صنایع و سازمان امور اداری و استخدامی کشور تصویب نمود: 1-انجمن تخصصی صنایع همگن تشکیلاتی غیر دولتی است که به منظور تامین و پیشبرد اهداف و مقاصد علمی و تخصصی، به صورت موسسهای غیر انتقاعی با مسئولیت اشخاص حقیقی یا حقوقی تاسیس میگردد. 2-خانههای صنعت استانی نهادی غیر سیاسی و غیر انتفاعی است که از اجتماع انجمنهای تخصصی همگن استانی به منظور زمینه سازی، تقویت و موثرسازی نقش و فعالیت این انجمنها تاسیس میگردد. 3-صدور مجوز تاسیس انجمنهای تخصصی صنایع همگن و تشکیل خانههای صنعت استانی و تجدید پروانه و نظارت بر حسن انجام کار آنها به عهده وزارت صنایع خواهد بود. 4-انجمنهای تخصصی صنایع همگن و خانههای صنعت استانی صرفاً به فعالیت در زمینههای تخصصی، علمی و تحقیقاتی خواهند پرداخت و مجاز به فعالیتهای سیاسی و صنفی نمیباشند و در صورت درخواست فعالیتهای سیاسی دریافت مجوز لازم از کمیسیون ماده 10 قانون احزاب الزامی بوده و در صورت نیاز به فعالیت صنفی میبایست براساس ماده 131 قانون کار نسبت به برگزاری انتخابات و اخذ مجوز لازم از وزارت کار و امور اجتماعی اقدام نمایند. 5-اساسنامه این انجمنها و خانههای صنعت استانی و هر گونه تغیییر در مواد آن به تصویب وزارت صنایع خواهد رسید. 6-رسیدگی به درخواست تاسیس و بررسی صلاحیت علمی و عمومی هیات موسس و هیات مدیره انجمنهای تخصصی صنایع همگن و خانههای صنعت استانی و تصویب آن (ضمن رعایت ماده 7 قانون احزاب) و رسیدگی به تخلفات و تعطیل موقت، لغو پروانه و انحلال آنها با کمیسیونی است که زیر نظر وزیر صنایع تشکیل میگردد. 7-ترکیب کمیسیون موضوع بند 6 و شرح وظایف آن و نحوه رسیدگی به تخلفات و تعطیل موقت، لغو پروانه و انحلال انجمنها و خانههای صنعت استانی مطابق آییننامهای خواهد بود که به پیشنهاد مشترک سازمان امور اداری و استخدامی کشور و وزارت صنایع و وزارت کشور به تصویب «کمیسیون امور زیربنایی دولت» خواهد رسید. 8-این مصوبه به صورت آزمایشی در وزارت صنایع اجراء میشود و طرح نهایی با هدف تعمیم آن در بقیه عرصههای تولیدی به تصویب شورای عالی اداری خواهد رسید. 9-وزیر صنایع مسئول حسن اجرای این مصوبه بوده و سازمان امور اداری و استخدامی کشور گزارش پیشرفت کار را به شورای عالی اداری ارائه خواهدنمود. محمد باقریان- معاون رئیس جمهور و دبیر شورای عالی اداری
2- آییننامه اجرایی نحوه تاسیس انجمن های تخصصی صنایع در صفحه 50 پرونده
آییننامه اجرایی نحوه تاسیس انجمن های تخصصی صنایع همگن و خانه های صنعت استان و نظارت بر فعالیت آنها
با توجه به تبصره 41 قانون دوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و استناد بند (7) مصوبه شماره 166801/12/01 مورخ 12/10/77 شورای عالی اداری، ترکیب کمیسیون و شرح وظایف آن و نحوه رسیدگی به تقاضای تاسیس، نظارت و رسیدگی به تخلفات انجمنهای تخصصی صنایع همگن و خانه های صنعت استان (موضوع بندهای 1 و 2 مصوبه) که در این آییننامه انجمن و خانه های صنعت نامیده میشود، بدین شرح تصویب تصویب میشود:
ماده 1: ترکیب اعضای کمیسیون
1-1-یکی از معاونین به انتخاب وزیر رییس کمیسیون
2-1- یکی از مشاورین وزیر عضو
3-1- یکی از معاونین تخصصی ذیربط حسب مورد عضو
4-1- مدیر کل دفتر تشکیلات، روشها و بودجه دبیر کمیسیون
تبصره: مصوبات کمیسیون با حداقل 2 رای موافق با امضای رییس کمیسیون میرسد و از طریق دبیرخانه کمیسیون که در دفتر تشکیلات، روشها و بودجه وزارت صنایع تشکیل میشود، ابلاغ میگردد.
ماده 2- شرح وظایف کمیسیون
1- صدور مجوز برگزاری انتخابات هیات مدیره طبق اساسنامه انجمن و خانه صنعت و نظارت بر اجرای آن
2- رسیدگی و تصویب درخواست تاسیس انجمن یا خانه صنعت
3- نظارت و رسیدگی به تخلفات انجمن یا خانه صنعت
4- بررسی صلاحیت علمی و عمومی هیات موسس و هیات مدیره انجمنها و خانه های صنعت و اعلام نظر در این موارد.
3- دستورالعمل صدور پروانه تاسیس و فعالیت تشکل های تخصصی صنعتی و معدنی در صفحه 32 پرونده
عنوان: صدور پروانه تاسیس و فعالیت تشکل های تخصصی صنعتی و معدنی شماره: 1/4012
واحد مسئول: قام مقام اجرایی ویزر و معاون توسعه فناوری و تجارت الکترونیکی پیوست دارد
حوزه کاربرد: سازمان صنعت، معدن و تجارت استانها
تصویب کننده: وزیر صنعت، معدن و تجارت تاریخ تصویب:
ماده 1- هدف:
در اجرای تصویب نامه شماره 16680/12/01 مورخ 12/10/77 و آییننامه اجرایی نحوه تاسیس انجمن های تخصصی صنایع همگن و خانه های صنعت استان شماره 1547/2015/17092 مورخ 9/4/1378 کمیسیون امور زیربنایی و صنعت و محیط زیست ریاست جمهوری و با عنایت به ماده 153 قانون برنامه پنجم توسعه، ترویج و حمایت از تشکل های تخصصی صنعتی و معدنی، مشارکت عامه در تصدی امور قابل واگذاری و ایجاد رقابت سالم به منظور جلب مشارت بیشتر بخشهای خصوصی در امور عمومی و خدمات اجتماعی، تولید، اشتغال، تجارت، تحقیقات و بهره برداری از تاسیسات زیربنایی و عمومی، توسعه و تسهیل ارتباطات بین تشکل های و ساختارهای صنعتی و معدنی دستورالعمل ذیل جهت اجرا ابلاغ میگردد.
ماده 2- تعاریف:
2-1- انجمن تخصصی، صنایع و معادن همگن: تشکیلاتی غیر دولتی است که به صورت داوطلبانه و برای مقاصد غیر سیاسی و به منظور تامین و پیشبرد اهداف و مقاصد علمی و تخصصی به صورت موسسه ای غیر انتفاعی با عضویت اشخاص حقیقی یا حقوقی فعال در حوزه صنعت و معدن و با ملاحظه اصول و ضوابط در چارچوب بند (الف) ماده 2 آییننامه اصلاحی ثبت تشکیلات و موسسات غیر تجاری مصوب 1337 تشکیل میگردد.
تبصره 1: اشخاص حقیقی صنعتی و معدنی: به افراد حقیقی که دارای واحد تخصصی، تولیدی و یا تحقیقاتی، صنعتی و معدنی بوده و مجوزهای لازم (جواز تاسیس، پروانه بهره برداری و...) را از وزارت صنعت، معدن و تجارت دریافت کرده باشند.
تبصره 2: اشخاص حقوقی و معدنی: به اشخاص حقوقی و شرکتهای تولیدی اطلاق میگردد که دارای واحد تخصصی، تولیدی و یا تحقیقاتی، صنعتی و معدنی بوده و مجوزهای لازم (جواز تاسیس، پروانه بهره برداری و...) را از وزارت صنعت، معدن و تجارت دریافت کرده باشند.
4-اساسنامه انجمن های تخصصی صنایع و معادن همگن در صفحات 34 تا 49 پرونده
5-دستورالعمل شماره 52960/60 مورخ 28/2/93 معاونت برنامه ریزی وزارت صمت در صفحه 54 پرونده
روسای محترم سازمان های صنعت، معدن و تجارت استانها
بعد از سلام،
بر اساس بند 6 مصوبه شماره 16680/12/01 مورخ 12/10/77 و ماده یک آییننامه اجرایی نحوه تاسیس انجمن های تخصصی صنایع و معادن همگن و خانه های صنعت و معدن استان و نظارت بر فعالیت آنها و با عنایت به تصمیم دومین جلسه کمیسیون تشکل های تخصصی صنایع و معادن ترتیبی اتخاذ فرمایید تا منبعد جهت تشکیل انجمن تخصصی و یا خانه صنعت و معدن موارد به شرح ذیل رعایت گردد.
1- اعلام نظر کمیسیون تشکل های تخصصی صنعتی و معدنی نسبت به تاسیس و یا عدم تاسیس انجمن تخصصی صنعتی و معدنی در استان بنا به درخواست سازمان صنعت، معدن و تجارت استان. 2- تشکیل مجمع عمومی جهت تاسیس انجمن تخصصی در استان، مستلزم رعایت نمودن حد نصاب (پنجاه درصد به علاوه یک) از تعداد کل واحدهای دارای پروانه بهره برداری و متقاضی تاسیس انجمن در هر شاخه تخصصی صنعتی و معدنی به شرط اینکه متقاضیان از ده واحد تخصصی صنعتی و معدنی در استان کمتر نباشند.3- با توجه به اینکه خانه صنعت، معدن و تجارت برآمده از انجمن های تخصصی صنعتی و معدنی استان میباشد و از آنجایی که برای برخی از استان ها این تقدم و تاخر تشکیل رعایت نشده، لذا سازمان صنعت، معدن و تجارت استان ضمن دعوت از صاحبان واحدهای صنعتی و معدنی و بار عایت نصاب پنجاه درصد به علاوه یک واحدهای صنعتی و معدنی استان نسبت به تشکیل خانه صنعت، معدن و تجارت اقدام نمایند و خانه صمت استان نیز ملزم میگردد ظرف مدت یک سال نسبت به تشکیل انجمن های تخصصی صنعتی و معدنی در استان اقدام نماید.4- کلیه صورتجلسات برگزاری مجامع عمومی جهت انتخاب هیات مدیره انجمن های تخصصی صنعتی و معدنی بایستی به امضا رئیس محترم سازمان صنعت، معدن و تجارت استان رسیده باشد. حسین ابوبی مهریزی
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت: 1- مطابق تبصره 31 قانون برنامه پنج ساله دوم توسعه مصوب 20/9/73، مصوبات شورای عالی اداری با تایید رئیس جمهور لازم الاجراست. این در حالی است که شورای یاد شده در تاریخ 12/10/1377 تصویب نامه طرح تشکیل انجمن تخصصی صنایع همگن به شماره 1/12/16680 را بدون توجه به تبصره مذکور تصویب کرده و این مصوبه بدون تایید رئیس جمهور و با نقض حکم مقرر در بند (الف) تبصره 31 قانون مذکور برای اجرا ابلاغ شده است که حسب تکالیف مقرر، قابلیت اجرا نداشته است. 2- به دنبال تصویب طرح مذکور، آییننامه اجرایی نحوه تاسیس انجمن های تخصصی صنایع همگن و خانه های صنعت، معدن و تجارت به شماره 1547/2015/17092 نیز توسط کمیسیون امور زیربنایی و صنعت و محیط زیست ریاست جمهوری و دستورالعمل شماره 4012/1 صدور پروانه تاسیس و نحوه فعالیت تشکل های تخصصی صنعتی و معدنی منضم به نامه شماره 261737/60 مورخ 13/10/1391 نیز توسط وزارت صنایع و دستورالعمل شماره 53960/60 مورخ 28/2/1393 نیز در این راستا توسط معاون برنامه ریزی وزارت صمت به تصویب رسید که همگی با توجه به عدم قابلیت اجرای طرح مذکور در بند 1، فاقد وجاهت قانونی است. 3- در اسفند ماه سال 1393، پس از انقضای مهلت اجرای قانون برنامه پنجم و در زمان حاکمیت قانون برنامه ششم، مبادرت به تصویب و ابلاغ اساسنامه خانه صنعت، معدن و تجارت ایران شده است. در حالی که مطابق ماده 5 قانون بهبود مستمر محیط کسب و کار مصوب سال 1390، این وظیفه به اتاق های بازرگانی، صنایع معادن و کشاورزی ایران و تعاون واگذار شده است تا حسب مورد اقدام نمایند. لذا این مصوبه نیز، بر خلاف قوانین آمره مذکور و بدون رعایت شرایط قانونی و بر اساس قانون منقضی شده پنجم توسعه، خلق و ایجاد شده است.
در پاسخ به شکایت مذکور، سرپرست اداره کل حقوقی وزارت صنعت، معدن و تجارت به موجب لایحه شماره 201173/60 مورخ 23/7/1398 به طور خلاصه توضیح داده است که: 1- حسب نامه شماره 395032 مورخ 17/7/1398 سازمان اداری و استخدامی کشور، طرح تشکیل انجمن تخصصی صنایع همگن در هشتاد و یکمین جلسه مورخ 2/10/1377 شورا به تصویب رسید. که این جلسه به ریاست رئیس جمهور وقت تشکیل گردیده بود با مراجعه به صورت مذاکرات و تصمیمات جلسه مشخص گردید که پیشنهاد اولیه رئیس جمهور، اجرای آزمایشی این طرح به صورت یک ساله بود که با ارائه ادله و ادامه مذاکرات، قید « اجرای آزمایشی یک ساله» توسط ایشان حذف و طرح به تصویب نهایی رسید که این امر موید تایید و اعمال نظر نهایی رئیس جمهور در تصویب طرح میباشند، هم چنین طبق عرف و رویه جاری و بنا به اعلام معاونت (وقت) ریاست جمهوری و دبیر شورای عالی اداری، طرح تشکیل انجمن تخصصی صنایع همگن در تاریخ 2/10/1377 تصویب و طی ابلاغیه شماره 1/12/16680 به تاریخ 12/10/77 جهت اطلاع همگان ابلاغ شده است. 2- حسب نامه شماره 395032 مورخ 17/7/1398 سازمان اداری و استخدامی کشور، مستند به تبصره 31 قانون برنامه دوم توسعه اقتصادی مصوب سال 1373 و ماده یک قانون برنامه سوم توسعه مصوب سال 1379، مصوبات شورای عالی اداری پس از تایید رئیس جمهور لازم الاجراست. احکام مذکور ناظر بر تایید مفاد مصوبات شورا توسط رئیس جمهور بوده و بر ابلاغ مصوبات با امضای ایشان دلالت ندارد. 3- با عنایت به اصل 124 قانون اساسی و در اجرای اصل 126 قانون مذکور، رئیس جمهور وقت، اختیارات و مسئولیت های رئیس جمهور مرتبط با امور یاد شده را به رئیس سازمان امور اداری و استخدامی وقت کشور تفویض کرد. از این رو مصوبات شورای عالی اداری در زمان مورد نظر، توسط رئیس سازمان مذکور به عنوان دبیر شورای عالی اداری، به دستگاههای اجرایی ذی ربط ابلاغ می گردید. 4- مطابق بند یک دستورالعمل صدور پروانه تاسیس و فعالیت تشکل های تخصصی، صنعتی و معدنی، انجمن تخصصی صنایع همگن تشکیلاتی غیردولتی است و مطابق بند 3 دستورالعمل یاد شده، صدور مجوز تاسیس انجمن های تخصصی صنایع همگن و تشکیل خانه های صنعت استانی و تجدید پروانه و نظارت بر حسن انجام کار آنها بر عهده وزارت صمت است. 5- شورای عالی اداری در راستای تحقق احکام مندرج در تبصره 41 قانون برنامه دوم توسعه، به منظور کاهش وظایف تصدی دولتی، بنا به پیشنهاد وزارت صنایع وقت و سازمان امور اداری و استخدامی کشور، نحوه تشکیل انجمن های تخصصی صنایع همگن و خانه های صنعت استانی را مصوب و آن را ابلاغ کرده و در بند 9 این مصوبه، وزیر صنایع، مسئول اجرای این مصوبه قلمداد شده است. از سوی دیگر بر اساس مواد 150 و 153 قانون برنامه پنجم توسعه، تفاهم نامه شماره 199709/60 مورخ 30/8/91 و متعاقباً دستورالعمل صدور پروانه تاسیس فعالیت های تشکل های تخصصی و صنعتی و معدنی را ابلاغ کرده است.
6-ادعای شاکی در خصوص زمان انقضای مهلت اجرای قانون برنامه پنجم که سال 1393 ذکر شده، صحیح نمیباشد و مطابق ماده 235 قانون یاد شده، این قانون تا پایان سال 1394 معتبر بوده است.
نظریه تهیه کننده گزارش: 1- مطابق بند (ب) تبصره 31 قانون برنامه پنج ساله دوم توسعه، مصوب سال 1373، "واگذاری وظایف، امور و فعالیت های قابل واگذاری دستگاه های اجرایی به بخش غیر دولتی"، از جمله وظایف و اختیارات شورای عالی اداری بوده و در این راستا، شورای عالی اداری ضمن احصای وظایف قابل واگذاری دستگاه ها، نسبت به ایجاد تمهیدات لازم برای تحقق وظایف مذکور اقدام کرده که تاسیس انجمن تخصصی صنایع همگن به موجب مصوبه شماره 166801/12/01 مورخ 12/10/1377، در حدود وظایف و اختیارات قانونی شورای عالی اداری و جهت نیل به هدف یاد شده تلقی میگردد. 2- در خصوص اینکه مطابق ذیل تبصره 31 قانون برنامه پنج ساله دوم توسعه مقرر گردیده: «مصوبات این شورا، پس از تایید رییس جمهوری لازم الاجراست»، با توجه به مشرح مذاکرات شورای عالی اداری که در جوف پرونده موجود است، هرچند موافقت مکتوبی از رییس جمهور، موخر بر جلسه شورای عالی اداری ملاحظه نمی شود اما مصوبه شورای عالی اداری به دفتر رییس جمهور وقت برای اطلاع ارسال شده و مخالفتی نیز ابراز نشده است.
ضمن اینکه در جلسه شورای عالی اداری، رییس جمهور وقت، نکاتی را که مطرح کرده اند در متن مصوبه لحاظ شده و در پایان ایشان با ذکر عبارت « قید یک سال حذف شد و کل آن تصویب شد » مصوبه را مورد تایید قرار داده اند. تهیه کننده گزارش: مهدی دربین
رای هیات تخصصی
اولاً؛ انجمن تخصصی صنایع همگن مطابق مصوبه شماره 166801/12/01 مورخ 12/10/1377 در اجرای بند ب تبصره 31 قانون برنامه دوم توسعه مصوب 1371 مبنی بر واگذاری وظایف، امور و فعالیت های قابل واگذاری دستگاه های اجرایی به بخش غیردولتی تاسیس شده و از این رو خارج از حدود اختیارات شورای عالی اداری نیست؛ ثانیاً آییننامه اجرایی نحوه تاسیس انجمن های تخصصی صنایع همگن و خانه های صنعت، معدن و تجارت به شماره 1547/2015/17092 مورخ 9/4/1378 و دستورالعمل شماره 4012/1 ناظر به صدور پروانه تاسیس و نحوه فعالیت تشکل های تخصصی صنعتی و معدنی و تجاری و دستورالعمل شماره 53960/60 مورخ 28/2/1393 و همچنین اساسنامه خانه صنعت، معدن و تجارت ایران، در راستای تصویب نامه طرح تشکیل انجمن تخصصی صنایع همگن و به منظور اصلاح نظام اداری در ابعاد تشکیلات و سازماندهی، به تصویب وزارت صنعت، معدن و تجارت رسیده است؛ ثالثاً مطابق عبارت پایانی تبصره 31 قانون برنامه دوم توسعه مصوب 1371، مصوبات شورای عالی اداری پس از تایید رئیس جمهوری لازم الاجرا خواهد بود و بر اساس مشروح مذاکرات شورای عالی اداری، رئیس جمهور وقت در جلسه تصویب مصوبه مورد شکایت، با الحاق عبارت "قید یک سال حذف شد و کل آن تصویب گردید" آن را تایید کرده است، علیهذا مصوبه شماره 166801/12/01 مورخ 12/10/1377 شورای عالی اداری و به تبع آن مقررات مذکور که لاحق بر تشکیل و تاسیس انجمن تخصصی صنایع همگن و بر مبنای مصوبه معترض عنه به تصویب رسیده از جمله اساسنامه تیپ 17 موضوع نامه شماره 261559/ 60 مورخ معاون برنامه ریزی وزارت صمت و دستورالعمل شماره 53960/60 مورخ 28/02/ 1393 معاون برنامه ریزی وزارت صمت، خارج از حدود اختیارات و مغایر قوانین حاکم نبوده لذا مستنداً به بند (ب) ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری رای به رد شکایت صادر میگردد. رای صادره ظرف بیست روز از تاریخ صدور از سوی رییس دیوان عدالت اداری یا ده نفر از قضات دیوان قابل اعتراض است.
سید کاظم موسویرئیس هیات تخصصی اداری و امور عمومی دیوان عدالت اداری