بسمه تعالی
هیات تخصصی صنایع و بازرگانی
شماره پرونده: ه- ت /0200269 شماره دادنامه سیلور: 140331390000811767 تاریخ: 1403/04/09
شاکی: خانم راضیه سادات حسینی
طرف شکایت: تولید انتقال و توزیع نیروی برق ایران (توانیر)- توزیع نیروی برق قم
موضوع شکایت و خواسته: ابطال دستورالعمل تعیین الزامات، معیارهای ارزیابی فنی و آزمونهای تابلوهای فشار ضعیف چند کنتوری مستقیم شرکت توانیر
--
شاکی دادخواستی به طرفیت تولید انتقال و توزیع نیروی برق ایران (توانیر)- توزیع نیروی برق قم به خواسته فوق الذکر به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
دستورالعمل تعیین الزامات، معیارهای ارزیابی فنی و آزمونهای تابلوهای فشار ضعیف چند کنتوری مستقیم شرکت توانیر
مقدمه
نظر به اهمیت موضوع تعیین مشخصات فنی و کنترل کیفیت تجهیزات و توجه به معیارهای فنی موثر بر عملکرد آنها، این سند تنظیم و پس از طرح و تایید در کارگروه تخصصی (متشکل از کارشناسان شرکتهای توزیع نیروی برق، سازندگان و شرکت توانیر) نهایی شده است. گیرندگان سند موظفند در هنگام خرید تابلو تجمیع فشار ضعیف چند کنتوری مستقیم (کنتور هوشمند ریلی) برای نصب در مجتمع های مسکونی و تجاری آن را در پیوست اسناد منظور نموده و هنگام انجام مراحل بررسی و ارزیابی فنی، براساس این دستورالعمل و با توجه به مدارک و مستندات ارایه شده، نسبت به ارزیابی و امتیازدهی پیشنهادها اقدام کنند.
1 -هدف و دامنه کاربرد
این سند با هدف ایجاد وحدت رویه در تعیین ویژگیهای کیفی در انتخاب و خرید و نظارت بر تابلو تجمیع کنتورهای هوشمند تکفاز ریلی فهام 2، نصب در مجتمع های مسکونی و تجاری (نصب در فضای آزاد و فضای بسته) و تهیه اسناد
مناقصه، هماهنگ سازی و شفافیت در امر تولید و خرید تجهیزات، و ایجاد فضای رقابتی جهت ارتقاء سطح کیفی آنها تنظیم شده است.
لازم به ذکر است، تابلوهای کنتور منصوبه در تابلو تجمیع کنتورهای هوشمند تکفار ریلی فهام 2، نصب در فضای باز (Outdoor) روی پایه شبکه هوایی (خارج از دسترس مشترکین) و تابلوهای تجمیع کنتورهای سه فاز یا تک فاز ترمینالی در چارچوب این دستورالعمل قرار ندارند.
2 -محدوده اجرا
محدوده اجرای این دستورالعمل شرکت توانیر و شرکتهای توزیع نیروی برق کشور میباشند.
3 -استانداردها و مراجع مورد استناد
مبنای مشخصات فنی در این دستورالعمل و رویه های انجام آزمایشها برای کنترل شاخصهای موردنظر، به ترتیب استانداردهای صنعت برق کشور، استانداردهای ملی کشور، استانداردهای بین المللی (با تاکید برIEC) و استانداردهای
کشورهای صنعتی پیشرفته است. هربخشی از استانداردهای صنعت برق که مرجع آن استانداردهای بین المللی یا کشورهای صنعتی پیشرفته است، چنانچه ویرایش جدیدی از این استانداردهای مرجع تدوین شده است، براساس تجدید نظر و طرح در کارگروه تخصصی به ویرایش های آنها استناد میشود. براین اساس، استانداردها و مراجع زیر مورد استناد قرار گرفته اند:
1. استاندارد ملی ایران شماره 1-12103 INSO؛ سازمان ملی استاندارد ایران؛ «تابلوهای قطع و وصول و فرمان فشار ضعیف -قسمت 1 -مقررات عمومی»؛ 1393(.معادل 2011: 1- 61439 IEC)
2. استاندارد ملی ایران شماره 2868 INSO؛ سازمان ملی استاندارد ایران؛ «درجه حفاظت تامین شده توسط محفظه ها (کد IP)»؛ 1395 (معادل 2013: A2 + 1999: A1 + 1989 L 60529 IEC)
3.استاندارد ملی ایران شماره 9936 ISIRI؛ سازمان ملی استاندارد ایران؛«درجات تامین حفاظت به وسیله محفظه دربرابر ضربات مکانیکی بیرونی برای تجهیزات الکتریکی (کدIK)»؛1386.(معادل)02-2002: 62262 IEC
4.استاندارد ملی ایران شماره 20973 INSO؛سازمان ملی استاندارد ایران؛«محفظه های خالی برای تابلوهای تجهیزات قطع و وصل و فرمان فشار ضعیف -الزامات عمومی»؛1394.(معادل2011: 62208 IEC)
4 -دستور انجام کار
4 - 1 - روش تکمیل جداول
بررسی مشخصات فنی در دو بخش «مشخصات اجباری» و «محاسبه امتیازات فنی» انجام میشود. مراحرل تکمیل جداول و استفاده از آنها به شرح زیر است:
خریدار در جدول شماره (1)خواسته های خود در ارتباط با نوع تجهیز و همچنین شرایط و مشخصات محل نصب و بهره برداری را اعلام می نماید.
در جدول شماره (2) فروشنده اطلاعاتی از کالای پیشنهادی و سابقه تولید و عرضه آن ارایه می کند.
ارایه مقادیر قابل قبول مندرج در جدول شماره (3) الزامی است و فروشنده باید الزامات و مشخصات اجباری را با درج مهر و امضا در ذیل صفحات این جدول در پیشنهاد خود تضمین نماید. درصرورت عدم تامین هریک از مشخصات اجباری، پیشنهاد مردود شده و بررسیهای بعدی انجام نخواهد شد.
در جدول شماره (4)مشخصه های موثر در ارزیابی و امتیازدهی عوامل کیفی کالای مورد نظر به همراه ضرایب وزنی آنها درج شده است. ستون «مقدار پیشنهادی» باید توسط فروشنده تکمیل شود و ستون «امتیاز نهایی» توسط کمیته فنی
خرید و با توجه به روش ارزیابی تعیین شده در بند (4- 2) تکمیل گردد. صفحات مربوط به این جدول نیز باید توسط فروشنده مهر و امضا شوند.
4- 2 -روش تعیین امتیاز نهایی
در صورت برگزاری مناقصه یا استعلام جهت خرید تابلو برای تعیین امتیاز کیفی، کمیته فنی خرید باید با توجه به مقادیر پیشنهادی فروشنده برای هرکدام از بندهای جدول امتیاز دهی کالا (جدول شماره 4) و مطابق با روش ارزیابی و امتیاز دهی هر کدام از بندهای فوق (در ادامه جدول شماره 4) امتیازی را بر مبنای 100 منظور نماید، سپس امتیاز نهایی هر آیتم با ضرب امتیاز تعیین شده در ضریب وزنی مربوطه به دست خواهد آمد. بدیهی است امتیاز کل از تقسیم مجموع امتیازهای نهایی بر عدد 100 به دست میآید.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
مفاد دستورالعمل تعیین الزامات، معیارهای ارزیابی فنی و آزمونهای تابلوهای فشار ضعیت چند کنتوری مستقیم نصب انشعاب جدید را مشروط به نصب تابلو کرده است؛ که این شرط مخالف قوانین بالادستی و اساسنامه شرکت توانیر است:
چون در ماده 31 اساسنامه توانیر مصوب 1381 هیات وزیران آمده است که شرکت مادر توانیر و شرکت های زیر مجموعه تابع ضوابط و مقررات وزیر نیرو است. و همچنین دستورالعمل مذکور مخالف آییننامه تکمیلی برق و دیگر قوانین است.
همسایه های اینجانب با داشتن سه انشعاب (دو تکفاز به جهت دو واحد مسکونی و یک سه فاز جهت مصرف اشتراکی مشاع) ملزم به نصب تابلو نبوده اند. و این مخالف اصل تساوی حقوق شهروندان نسبت به خدمات عمومی است که مخالف صریح بند 9 اصل سوم و همچنین اصل یازدهم قانون اساسی و اصول متعدد دیگر است.
4- شرط مذکور غیرقانونی و سبب اضرار به حقوق متقاضیان است که طبق قاعده لاضرر خلاف شرع و خلاف قانون است.
5- قراردادهای شرکت توانیر و شرکت های تابعه که متقاضی را ملزم به شرط مذکور می کند مشمول ماده 202 و 199 قانون مدنی است چون متقاضی از ترس عدم تخصیص انشعاب جدید که حق قانونی اوست به خواسته های شرکت در قالب فرم های از پیش تعیین شده جهت خرید تابلو از روی کراهت رضایت می دهند.
شرط و دستورالعمل مذکور شرکت توانیر خلاف قانون است. لذا از دادگاه محترم مستند به اصل 170 قانون اساسی حکم به ابطال دستورالعمل مذکور را خواهانم.
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیر کل حقوقی توانیر به موجب لایحه شماره 65948/70101/1402 مورخ 1402/06/13به طور خلاصه توضیح داده است که:
2- در خصوص درخواست شاکی مبنی بر ابطال «دستورالعمل تعیین الزامات و معیارهای ارزیابی فنی» به دلیل تحمیل بار مالی از نصب تابلو به استحضار می رساند طبق بند «10-4» آییننامه تکمیلی تعرفه های، برق محل نصب وسایل اندازه گیری متقاضی برق در تمامی موارد توسط شرکت تعیین میشود و همچنین وفق بند «38-4» همین آییننامه متقاضی باید بی آنکه هزینه ای متوجه شرکت شود محل مناسبی را با نظر شرکت برای نصب لوازم اندازه گیری آماده سازد. بر همین اساس و به منظور ایجاد وحدت رویه و یکسان سازی شرایط نصب لوازم اندازه گیری در کلیه شرکتهای توزیع نیروی برق کشور افزایش سطح ایمنی عمومی و دور از دسترس قرار گرفتن آن با تدوین استانداردهای مورد نیاز جهت ساخت و تهیه تابلو، شرکت توانیر به عنوان شرکت مادر تخصصی اقدام به تدوین و ابلاغ دستورالعمل مذکور نموده است لذا دستورالعمل مذکور صرفا "در راستای انجام تکالیف متقاضی و منطبق با آییننامه تکمیلی تعرفه های برق بوده و هیچ وجهی از این باب توسط شرکت توزیع از متقاضی دریافت نمی گردد.
3- دستورالعمل مذکور نه تنها هیچ گونه مغایرتی با قوانین و مقررات بالادستی ندارد بلکه اساساً در راستای مقررات یاد شده و حسب اختیارات حاصل از مواد 7 و 9 قانون سازمان برق ایران مبنی بر لزوم اخذ هرگونه وجه از مشترکین بر اساس آییننامه تکمیلی تعرفه های برق (مصوب وزارت نیرو) و بند ز ماده 1 قانون تاسیس وزارت نیرو مبنی بر اختیار تعیین مقررات و صدور دستورالعملهای لازم در جهت حسن انجام امور تولید، انتقال و توزیع مصرف انرژی در کشور و هدف از آن ایجاد وحدت رویه بر مبنای استانداردهای صنعت برق کشور و منطبق با استانداردهای ملی و بین المللی تدوین گردیده است.
4- دستورالعمل مورد اعتراض مستنداً به بند 17 ماده 7 اساسنامه این شرکت که تدوین مقررات و استانداردها و دستورالعملهای لازم برای حسن اجرای امور و استفاده بهینه از امکانات و تاسیسات صنعت برق و نظارت بر اجرای مقررات مذکور به نمایندگی از وزارت نیرو را جزء وظایف و فعالیتهای این شرکت تلقی نموده تدوین گردیده است.
5- مطابق بند 3 ماده واحده قانون استقلال شرکتهای توزیع نیروی برق در استانها، شرکتهای توزیع نیروی برق در چارچوب سیاستها، برنامه ها و استانداردها و مقررات مصوب وزارت نیرو از جمله مقررات ناظر به اطمینان از پرداخت بهای برق و به عنوان شرکتهای زیر مجموعه شرکت مادر تخصصی تولید انتقال و توزیع نیروی برق ایران توانیر) اداره میشوند.
6- همچنین حسب بررسی و استعلام به عمل آمده، اجابت درخواست شاکی بر اساس دستور العمل مذکور و سایر مقررات مربوطه مستلزم نصب تابلوی لوازم اندازه گیری میباشد.
به مشخصات کنتورهای تکفاز، لازم است که از کنتور هوشمند تکفاز فهام 1 به عنوان جایگزین استفاده شود که در این صورت مشترک متحمل هزینه بیشتری خواهد شد. علیهذا با عنایت به مراتب فوق و با توجه به عدم مغایرت دستورالعمل مورد اعتراض با قوانین و مقررات مربوطه، با تقدیم این لایحه رد دعوی مطروحه مورد استدعا میباشد.
در خاتمه تصویر دادنامه شماره 140202390001364443 مورخ 1402/05/17 شعبه 116 دادگاه کیفری دو مجتمع قضایی دادگاههای کیفری شهرستان قم که اخیراً در دعوی کیفری با موضوع مشابه منجر به صدور حکم برایت این شرکت و شرکت توزیع نیروی برق استان قم گردیده جهت مزید استحضار ایفاد میگردد.
چنانچه ادعای مغایرت مقرره مورد اعتراض با موازین شرعی مطرح شده است، نظریه شورای نگهبان نوشته شود:
به جهت قاعده لاضرر ادعای خلاف شرع شده است.
پرونده کلاسه ه- ت/ 0200269 به خواسته ابطال دستورالعمل تعیین الزامات، معیارهای ارزیابی فنی و آزمونهای تابلوهای فشار ضعیف چندکنتوری شرکت توانیر، در جلسه مورخ 1403/03/06 هیات تخصصی صنایع و بازرگانی دیوان عدالت اداری مطرح شد و پس از بحث و بررسی، بیش از سه چهارم اعضای هیات تخصصی قایل به رد شکایت بوده و مستند به حکم مقرر در بند (ب) ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 به شرح زیر به صدور رای اقدام کردند:
رای هیات تخصصی صنایع و بازرگانی دیوان عدالت اداری
براساس مواد 7 و 9 قانون سازمان برق ایران و ماده 1 قانون تاسیس وزارت نیرو، این وزارتخانه اختیار اخذ وجه از مشترکین براساس آییننامه تکمیلی تعرفههای برق را داشته و میتواند جهت تضمین حسن انجام امور مربوط به تولید، انتقال و توزیع انرژی در کشور اقدام به تعیین مقررات و صدور دستورالعمل نماید. با توجه به مراتب فوق، وضع دستورالعمل تعیین الزامات، معیارهای ارزیابی فنی و آزمونهای تابلوهای فشار ضعیف چندکنتوری شرکت توانیر در حدود صلاحیت مرجع صادرکننده آن بوده و خلاف قانون نیست و لذا به استناد بند (ب) ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 رای به رد شکایت صادر و اعلام میکند. این رای مستند به ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب 1402/02/10) در رسیدگی و تصمیمگیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل بوده و ظرف مدت بیست روز از تاریخ صدور توسط رییس دیوان عدالت اداری و یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.
علیرضا خلیلزاده
رییس هیات تخصصی صنایع و بازرگانی
دیوان عدالت اداری