شماره پرونده:ه- ع/ 0001840 شماره دادنامه: 140009970906011269 تاریخ: 17/11/1400
شاکی: آقای سجاد کریمی پاشاکی
طرف شکایت: سازمان اداری و استخدامی کشور
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 2 شق «الف» بخش چهارم و نیز بند 1 شق «ب» بخش چهارم دفترچه راهنمای ثبت نام هشتمین امتحان مشترک فراگیر استخدامی دستگاههای اجرایی کشور مصوب آبان 1399 در خصوص نحوه محاسبه سهمیه ایثارگران و معلولین
شاکی دادخواستی به طرفیت سازمان اداری و استخدامی کشور به خواسته ابطال بند 2 شق «الف» بخش چهارم و نیز بند 1 شق «ب» بخش چهارم دفترچه راهنمای ثبت نام هشتمین امتحان مشترک فراگیر استخدامی دستگاههای اجرایی کشور مصوب آبان 1399 در خصوص نحوه محاسبه سهمیه ایثارگران و معلولین به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
بخش چهارم: امتیازات و سهمیههای قانونی
الف) سهمیه ایثارگران
2. با هماهنگی بنیاد شهید و امور ایثارگران، سهمیه استخدامی مربوط به مشمولین سهمیه 25درصد ایثارگران در دفترچه امتحان مشترک فراگیر مشخص و از سهمیه سایر داوطلبان مجزا گردیده است و داوطلبان ایثارگر تایید شده مشمول این سهمیه، برای اعمال سهمیه مذکور صرفاً باید شغل محلهای مشخص شده در سهمیه ایثارگران 25درصد را انتخاب نمایند. ضمناً این سهمیه قابل تخصیص به سایر داوطلبان نبوده و در صورت عدم تکمیل، باقیمانده سهمیه فوق الذکر محفوظ خواهد ماند.
ب) سهمیه معلولین:
1. سهمیه استخدامی مربوط به مشمولین سهمیه 3درصد معلولین مورد تایید سازمان بهزیستی کشور در دفترچه امتحان مشترک فراگیر مشخص و از سایر سهمیههای استخدامی مجزا گردیده است. داوطلبان معلول تایید شده مشمول این سهمیه، برای اعمال سهمیه مذکور صرفاً باید شغل محلهای مشخص شده در سهمیه معلولان را انتخاب نمایند. ضمناً این سهمیه قابل تخصیص به سایر داوطلبان نبوده و در صورت عدم تکمیل، باقیمانده سهمیه فوق الذکر محفوظ خواهد ماند.
دلایل شاکی برای ابطال مصوبه:
تعیین کد شغل های مشخص شده موجب سلب حق انتخاب شغل موضوع اصل 28 قانون اساسی، ماده 21 قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران و ماده 15 قانون حمایت از حقوق معلولان و مغایر هدف قانون گذار در تخصیص سهمیه به این قشر از داوطلبان شرکت کننده در آزمون و تحدید حق آنان است. بر اساس آراء شماره 92 مصوب 1398/01/27، 669 مورخ 1398/04/11 و 719 مورخ 1399/05/28 هیات عمومی دیوان عدالت اداری، احتساب سهمیه ایثارگران باید از طریق آزمون عمومی صورت میگیرد.
خلاصه مدافعات طرف شکایت:
پاسخی در سامانه مشاهده نشد.
نظریه تهیه کننده گزارش:
با عنایت به این که اصل سهمیه های استخدامی ایثارگران و معلولین در آزمون استخدامی سال 1399 رعایت گردیده و نحوه اجرا و توزیع سهمیه ها با دستگاه اجرایی است و هیات تخصصی استخدامی دیوان عدالت اداری به موجب آراء شماره 103 مورخ 1398/03/28 و شماره 827 مورخ 1399/06/16 در موارد مشابه دفترچه آزمون هایی که سهمیه های اختصاصی ایثارگران و معلولین را به این شکل اعمال کرده بود، ابطال نکرده است، بنابراین مصوبه مورد شکایت نیز مغایرت صریحی با قانون ندارد و قابل ابطال به نظر نمی رسد.
تهیه کننده گزارش:
محمود فریدونی فرد
پرونده شماره ه- ع/0001840 مبنی بر درخواست ابطال بند 2 شق «الف» بخش چهارم و نیز بند 1 شق «ب» بخش چهارم دفترچه راهنمای ثبت نام هشتمین امتحان مشترک فراگیر استخدامی دستگاه های اجرایی کشور مصوب آبان 1399 در خصوص نحوه محاسبه سهمیه ایثارگران و معلولین در جلسه مورخ 10/11/1400 هیات تخصصی استخدامی مورد رسیدگی قرارگرفت و اعضای محترم هیات به اتفاق به شرح ذیل اعلام نظر نمودند:
رای هیات تخصصی استخدامی:
اولا سهمیه های استخدامی ایثارگران و معلولین در آزمون استخدامی سال 1399 اختصاص داده شده و نحوه اجرا و توزیع سهمیه ها با دستگاه اجرایی است.
ثانیا هیات تخصصی استخدامی دیوان عدالت اداری نیز به موجب آرای شماره 103 مورخ 28/3/1398 و 827 مورخ 16/6/1399 در موارد مشابه دفترچه آزمون هایی که سهمیه های اختصاصی ایثارگران و معلولین را به این شکل اعمال کرده بود، ابطال نکرده است.
بنابه مراتب مذکور بند 2 شق «الف» بخش چهارم و نیز بند یک شق «ب» بخش چهارم دفترچه راهنمای ثبت نام هشتمین امتحان مشترک فراگیر استخدامی دستگاههای اجرایی کشور مصوب آبان 1399، مغایرتی با قوانین و مقررات مورد ادعای شاکی نداشته و خارج از حدود اختیارات مقام صادرکننده آن نبوده و قابل ابطال نمیباشد. این رای به استناد بند (ب) ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رییس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.
یداله اسمعیلی فرد
نایب رئیس هیات تخصصی استخدامی
دیوان عدالت اداری
مستندات مربوط:
قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران مصوب 1391/10/02 مجمع تشخیص مصلحت نظام
ماده21- کلیه دستگاه های موضوع ماده (2) این قانون مکلفند حداقل بیست و پنج درصد (25%) از نیازهای استخدامی و تامین نیروهای مورد نیاز خود را اعم از رسمی، پیمانی، قراردادی، شرکتی که وفق ضوابط و مجوزهای مربوط و جایگزینی نیروهای خروجی خود اخذ مینماید به خانوادههای شاهد، جانبازان و آزادگان، همسر و فرزندان شهدا و جانبازان بیست و پنج درصد (25%) و بالاتر، فرزندان و همسران آزادگان یکسال و بالای یکسال اسارت، اسرا و خواهر و برادر شاهد اختصاص دهند و پنج درصد (5%) سهمیه استخدامی را نیز به رزمندگان با سابقه حداقل شش ماه حضور داوطلبانه در جبههها و همسر و فرزندان آنان و فرزندان جانبازان زیر بیست و پنج درصد (25%) و آزادگان کمتر از یکسال اسارت اختصاص دهند. (اصلاحی 1396/01/16)
تبصره1- آن دسته از فرزندان شاهد، جانبازان از کارافتاده کلی، آزادگان از کارافتاده کلی و فرزندان آنان که علاوه بر سهمیه استخدامی این ماده با کسب حدنصاب قبولی و امتیازات لازم در آزمون های استخدامی پذیرفته شوند میتوانند همانند سایر فرزندان شاهد، جانبازان و آزادگان از شرط معافیت حداقل معدل و حداکثر سن بهره مند گردند.
تبصره2- کلیه دستگاه های مشمول این قانون موظفند پس از بازنشستگی یکی از ایثارگران از محل سهمیه استخدامی خود با رعایت شرایط عمومی استخدام یکی از فرزندان شهید، جانبازان بیست و پنج درصد (25%) و بالاتر، آزاده، اسیر و مفقودالاثر را در آن دستگاه استخدام نمایند.
تبصره3- کسب حداقل هشتاد درصد (80%) حدنصاب آزمون علمی آخرین نفر پذیرفته شده برای مشمولان متقاضی استخدام در ادارات آموزش و پرورش و علوم تحقیقات و فناوری الزامی است.
قانون حمایت از حقوق معلولان مصوب 1396/12/20 مجلس شورای اسلامی
ماده 15 - دولت مکلف است حداقل سه درصد (3 %) از مجوزهای استخدامی (رسمی، پیمانی، کارگری) دستگاههای دولتی و عمومی اعم از وزارتخانه ها، سازمان ها، موسسات، شرکتهاو نهادهای عمومی و انقلابی و دیگر دستگاههایی که از بودجه عمومی کشور استفاده می نمایند به جز موارد ذکر شده در بندهای (ت) و (ث) ماده (11) این قانون را به افراد دارای معلولیت واجد شرایط اختصاص دهد.
تبصره 1 - وزارتخانه ها، سازمان ها، موسسات دولتی، شرکتها و نهادهای عمومی و انقلابی مکلفند سه درصد (3 %) از مجوزهای استخدامی خود به جز موارد ذکر شده در بندهای (ت) و (ث) ماده (11) این قانون را به افراد دارای معلولیت اختصاص دهند. سازمان اداری و استخدامی کشور موظف است نسبت به تخصیص این سهمیه استخدامی برای افراد دارای معلولیت اقدام و بر رعایت آن نظارت نماید.
تبصره 2 - بالاترین مسئول دستگاههای اجرایی، نهادهای عمومی غیردولتی، شهرداری ها و بانکها مکلف به اجرای دقیق مفاد این ماده میباشند. متخلفان حسب مورد با حکم مراجع ذی صلاح به مجازات تعزیری جزای نقدی درجه پنج تا هشت موضوع ماده (19) قانون مجازات اسلامی مصوب 1392/02/01، انفصال موقت یا دائم از خدمات عمومی، تنزل مقام و یا محرومیت از انتصاب به پست های حساس و مدیریتی و یا اخراج از نهاد یا سازمان متبوع محکوم میشوند.
رای وحدت رویه شماره 24 و 25 مورخ 1391/01/28 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
الزام وزارت آموزش و پرورش به اختصاص 3% از سهمیه استخدامی معلمان در سال 1389 را به معلولان واجد شرایط
رای وحدت رویه شماره 224 و 225 مورخ 1391/04/26 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
الزام به اعمال 3 در صد سهمیه معلولان در آزمون استخدامی وزارت اموزش و پرورش موضوع بند الف ماده 7 قانون جامع حمایت از معلولان
رای وحدت رویه شماره 92 مصوب 1398/01/27 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ب- اولاً: بند (ذ) ماده 87 قانون برنامه پنجساله ششم توسعه.. مصوب 14/12/1395 و تبصره آن در چارچوب مفاد ماده 21 قانون جامع خدماترسانی به ایثارگران مصوب 2/10/1391 قابلیت تفسیر و اجرا دارد و به موجب این ماده استخدام و تامین نیروهای مورد نیاز در چارچوب سهمیه اختصاصی ایثارگران باید «وفق ضوابط و مجوزهای مربوط» صورت پذیرد، بنابراین به غیر از برخی معافیتهای قانونی مصرح، سایر مقررات عمومی استخدام و بهکارگیری نیرو در مورد ایثارگران نیز لازمالرعایه است. این امر در رای شماره 1849 تا 1851- 20/9/1397 هیات عمومی دیوان عدالت اداری مورد اشاره قرار گرفته و بر رعایت شرایط عمومی جهت استخدام ایثارگران در دستگاههای اجرایی (وجود پست سازمانی بلاتصدی، داشتن مجوز و سهمیه استخدامی، شرکت و قبولی در آزمون عمومی و رقابت در سهمیه استخدامی، رعایت مراتب شایستگی و برابری فرصتها با لحاظ برخی معافیتها) تاکید شده است...
رای وحدت رویه شماره 669 مورخ 1398/04/11 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
... جهت استخدام ایثارگران در دستگاه های اجرایی رعایت مقررات عمومی از جمله (وجود پست سازمانی بلاتصدی) داشتن مجوز و سهمیه استخدامی، شرکت و قبولی در آزمون عمومی و رقابت در سهیمه استخدامی، رعایت مراتب شایستگی و برابری فرصتها با لحاظ برخی معافیتهای مصرح لازم است...
رای وحدت رویه شماره 719 مورخ 1399/05/28 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
... ثانیاً: مفاد تبصره 2 ماده 21 قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران با ماده 48 قانون الحاق موادی به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت متفاوت است و اختصاص به فرزند جانباز بازنشسته ندارد بلکه اختصاص سهمیه با رعایت شرایط عمومی استخدام و شرکت در آزمون رقابتی جهت استخدام یکی از فرزندان شهید، جانبازان بیست و پنج درصد (25%) و بالاتر، آزاده، اسیر و مفقودالاثر در آن دستگاه میباشد و رای شماره 1849 الی 1851-20/9/1397 هیات عمومی دیوان عدالت اداری نیز موید این امر است. ثالثاً: حکم مقرر در بند (ج) ماده 87 قانون برنامه پنجساله ششم توسعه جمهوری اسلامی ایران که در آن مقرر شده: «دولت مکلف است علاوه بر اجرای ماده 21 قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران و تبصره های آن و اصلاحات بعدی، تمام فرزندان شهداء و فرزندان جانبازان هفتاد درصد (70%) و بالاتر را در طول اجرای قانون برنامه، استخدام نماید.» تکلیف برنامه ای و کلی برای دولت است که لازم است دولت شرایط لازم در این خصوص از جمله تامین اعتبار، تعیین سهمیه استخدامی برای دستگاه های اجرایی و.... را فراهم نماید و نمی توان به استناد این حکم قانونی یک دستگاه اجرایی خاص را بدون توجه به الزامات مقرر برای استخدام ایثارگران که در ماده 21 قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران مقرر شده است از جمله وجود سهمیه استخدامی برای آن دستگاه، برگزاری آزمون بین ایثارگران و رعایت سایر ضوابط مربوطه ملزم به استخدام فرد مستثنی کرد...
رای شماره 103 مورخ 1398/03/28 هیات تخصصی:
با توجه به این که اولاً آنچه به موجب ماده 15 قانون حمایت از حقوق معلولان مصوب 1396,12,20 مقرر شده است اختصاص حداقل سه درصد (3 %) از مجوزهای استخدامی (رسمی، پیمانی، کارگری) دستگاههای دولتی و عمومی به افراد دارای معلولیت واجد شرایط میباشد و از این حیث در مقرره مورد شکایت رعایت قانون به عمل آمده و سازمان اداری و استخدامی هدف قانونگذار را که اختصاص حداقل 3 درصد سهمیه استخدامی به معلولین میباشد در برگزاری آزمون رعایت نموده است، ثانیاً عدم امکان اعمال سهمیه مذکور به رشته محل هایی که صرفاً دارای یک ظرفیت استخدامی میباشد امری منطقی است چراکه با سایر سهمیه ها در تعارض قرار میگیرد و قابلیت اعمال ندارد، مضافاً اتخاذ تصمیم در خصوص چگونگی اعمال قانون با لحاظ مسائل و مشکلات اجرایی آن از صلاحیت ها و اختیارات اختصاصی مرجعی است که اجرای قانون بر عهده آن قرار داده شده است، بنابراین و من حیث المجموع مقرره مورد شکایت قابل ابطال تشخیص داده نشد. این رای مستند به بند «ب» ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری صادر و ظرف بیست روز پس از صدور، از سوی ده تن از قضات یا رئیس محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض میباشد.
متن مقرره مورد شکایت:
ج) سهمیه معلولین: جذب معلولین عادی (با ارائه معرفی نامه از بهزیستی) از محل سهمیه استخدامی (3 درصد قانون حمایت از حقوق معلولان) صرفاً از طریق شرکت در امتحان مشترک فراگیر، کسب حد نصاب لازم و رقابت بین کلیه داوطلبان معلول (در هر یک از مجوزهای کلی سازمان اداری و استخدامی کشور به دستگاه اجرایی) بر اساس نمره مکتسبه در امتحان مشترک فراگیر و به میزان حداکثر دو برابر ظرفیت جهت معرفی به مصاحبه استخدامی صورت می پذیرد. تذکر 1: معلولین مشمول سهمیه 3 درصد جهت استفاده از سهمیه اختصاص یافته خود باید در زمان انتخاب شغل محل، (از بین شغل محل های سهمیه آزاد) شغل محل هایی را انتخاب نمایند که تعداد مورد نیاز (ظرفیت) آن شغل محل ها بیش از یک نفر باشد. (در مشاغل با یک نفر ظرفیت، سهمیه مذکور لحاظ نشده و انتخاب افراد صرفاً بر اساس نمرات مکتسبه صورت خواهد پذیرفت.) بدیهی است انتخاب افراد برتر جهت استفاده از سهمیه یاد شده از طریق رقابت بین جامعه معلولین صورت خواهد پذیرفت. سهمیه مذکور قابل تخصیص به سایر داوطلبان نبوده و در صورت عدم تکمیل، باقیمانده ظرفیت این سهمیه نیز محفوظ خواهد ماند. تذکر 2: معلولین محترم باید توانایی لازم برای انجام شغلی که جهت آن استخدام میشوند را دارا باشند.
رای شماره 827 مورخ 1399/06/16 هیات تخصصی:
با توجه به اینکه آنچه به موجب ماده 21 قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران مصوب سال 1391 مقرر شده تکلیف دستگاه های اجرایی به اختصاص حداقل 25% از نیازهای استخدامی و تامین نیروهای مورد نیاز به خانواده های شاهد، جانبازان و... میباشد و 5% سهمیه استخدامی نیز به رزمندگان با سابقه حداقل 6 ماه حضور داوطلبانه در جبهه و... میباشد. از آنجایی که اولاً در مقرره مورد شکایت به این تکلیف قانونی عمل شده و تخصیص سهیه های مذکور در آزمون استخدامی رعایت شده است و ثانیاً اتخاذ تصمیم در خصوص چگونگی اعمال قانون با لحاظ مسائل و مشکلات اجرایی آن از صلاحیت ها و اختیارات اختصاصی مرجعی است که اجرای قانون را بر عهده دارد و عدم اعمال سهمیه 5 درصد در رشته محل هایی که ظرفیت آن یک نفر میباشد به علت تعارض با سایر سهمیه های استخدامی امری منطقی به نظر میرسد و دادنامه شماره 103 مورخ 28؍3؍1398 هیات تخصصی استخدامی در خصوص موضوع مشابه موید این نظر میباشد، بنابراین من حیث المجموع مغایرت مصوبه مورد شکایت با قانون احراز نشد و قابل ابطال نمیباشد و رای به رد شکایت صادر میشود. این رای مستند به بند «ب» ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری صادر و ظرف بیست روز پس از صدور، از سوی ده تن از قضات یا رئیس محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض میباشد.
متن مصوبه مورد شکایت:
6- ایثارگران مشمول سهمیه استخدامی 5 درصد، جهت استفاده از سهمیه اختصاص یافته به خود باید در زمان انتخاب شغل محل (از بین شغل محل های سهمیه آزاد)، شغل محل هایی را انتخاب نمایند که ظرفیت مورد نیاز آن شغل محل ها بیش از یک نفر باشد و هم چنین جزو مشاغل مشخص شده برای سهمیه 25 درصد ایثارگران نباشد بدیهی است استفاده از سهمیه ایثارگران 5 درصد صرفاً در مشاغلی اعمال میگردد که ظرفیت پذیرش آن ها بیش از یک نفر باشد (در مشاغل با یک نفر ظرفیت، سهمیه مذکور لحاظ نشده و انتخاب افراد صرفاً بر اساس نمرات مکتسبه صورت خواهد پذیرفت) این سهمیه نیز قابل تخصیص به سایر داوطلبان نبوده و در صورت عدم تکمیل، باقیمانده سهمیه مذکور محفوظ خواهد ماند.