هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی
شماره پرونده: ه- ع /9800012 شماره دادنامه: 9909970906010833 تاریخ: 23/6/99
شاکی: خانم آتوسا عباسیان فرزند فریدون
طرف شکایت: وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بخشی از دستورالعمل جامع وزارت علوم در خصوص ایفای تعهد خدمت رایگان مصوب 26/10/1396 توضیح اینکه: در پاسخ به اخطاریه دیوان شاکی اعلام نموده درخواست ابطال تبصره ماده 67 دستورالعمل را دارند.
شاکی دادخواستی به طرفیت وزارت علوم تحقیقات و فناوری به خواسته ابطال مقرره صدرالذکر به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
ماده 67- ارسال تاییدیه تحصیلی برای دانش آموختگان مقطع کارشناسی که مجدداً در همان مقطع و مقاطع پزشکی پذیرش میشوند، به صورت محرمانه و قید مدت تعهد خدمت آموزش رایگان بلامانع است.
تبصره: در خصوص افراد فوق الذکر درخواست ریز نمرات و ارسال آن به دانشگاه جدید جهت معادل سازی و تطبیق واحد بایستی لغو تعهد خدمت آموزش رایگان صورت گیرد.
عهده دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت بدین شرح میباشد:
دستورالعمل یاد شده عطف بماسبق شده و این خلاف حقوق و انتظارات افراد است. همچنین دستورالعمل مذکور با قواعد فقهی "کل ما حکم به العقل حکم به الشرع و "لاضرر و لاضرار فی الاسلام" مغایرت دارد. بنابراین درخواست ابطال آن را دارم.
در پاسخ به ادعای شاکی، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به موجب لوایح 137231/75/07- 12/6/98 و 46919- 19/5/98 به طور خلاصه چنین دفاع نموده است:
مقرره مورد شکایت منطبق با ماده 6 آییننامه اجرایی تبصره ماده 7 قانون تامین وسایل و امکانات تحصیلی اطفال و جوانان ایرانی مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی بوده و هدف از تصویب آن رعایت عدالت اجتماعی و عدم تحمیل هزینه های غیر ضروری به دولت میباشد.
معاذیر و ادعاهای شخصی شاکی برای عدم انجام تعهد آموزش رایگان، خارج از موضوع درخواست ابطال تبصره ماده 67 دستورالعمل جامع آموزش رایگان است.
هیچ گونه دلیلی مبنی بر مغایرت تبصره ماده 67 دستوالعمل مذکور با شرع، قانون اساسی، قانون عادی یا خروج آن از صلاحیت مقام تصویب کننده ارائه نشده است.
با توجه به مراتب رد درخواست شاکی مورد استدعا میباشد.
در خصوص مغایرت مصوبه با شرع، قائم مقام دبیر شورای نگهبان طی نامه شماره 17640/102/99 مورخ 11/3/99 نظر فقهای معظم شورای نگهبان را بدین شرح اعلام نموده اند:
- چنانچه مقرره مورد شکایت، مغایر قوانین ذی ربط باشد، مصوبه خلاف شرع شناخته شد{می شود}.
تشخیص این امر بر عهده دیوان محترم عدالت اداری است.
نظریه تهیه کننده گزارش:
با عنایت به اینکه وفق نظر فقهای معظم شورای نگهبان قانون اساسی، خلاف شرع بودن دستورالعمل مورد شکایت منوط به مغایرت آن با قانون به تشخیص دیوان عدالت اداری شده است، و هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی سابقاً به موجب دادنامه 9809970906010265 مورخ 12/6/1398 تبصره ماده 67 دستورالعمل جامع ایفای تعهد خدمت آموزش رایگان مصوب 26/10/1396 را مغایر قانون و قابل ابطال نشناخته است، لذا اجابت خواسته غیر قابل پذیرش به نظر میرسد.تهیه کننده گزارش: محمد حسنوند
رای هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی
در خصوص شکایت مطروحه به خواسته ابطال بخشی از دستورالعمل جامع وزارت علوم در خصوص ایفای تعهد خدمت رایگان مصوب سال 26/10/96 موضوع ماده 67 و تبصره ذیل آن از دستورالعمل مذکور از این جهت که مخالف شرع و مغایر قاعده قبح عطف به ما سبق شدن مقررات میباشد و با توجه به اوراق و محتویات پرونده نظر به اینکه اولاً شورای محترم نگهبان به شرح نامه شماره 17640/102/99 مورخ 11/3/99 عنوان داشته که مورد شکایت مغایر شرع نمیباشد و از طرفی مفاد مقرره مشعر به عطف به ما سبق شدن مقرر نیست و ذات مقررات آموزشی به گونه ای است که نسبت به افراد در حال تحصیل که از گذشته وارد دوره شده اند حاکمیت پیدا مینماید. بنابراین در مجموع شکایت مطروحه موجه نیست و بر طبق بند (ب) ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری رای به رد شکایت صادر و اعلام میگردد. این رای ظرف مهلت بیست روز پس از صدور از سوی ده تن از قضات دیوان یا رئیس محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض میباشد.
ذبیح اله واحدی - رئیس هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری