شرایط تحقق محاربه

رای شعبه دیوان عالی کشور

بسمه تعالی

فرجام خواه: دادستان سازمان *

فرجام خوانده: اقایان ع. ر. و س. ر.

فرجام خواسته: دادنامه شماره*مورخ 1401/02/07 اول دادگاه انقلاب *

تاریخ ابلاغ دادنامه به فرجام خواه: 1401/02/11

تاریخ وصول دادخواست فرجامی: 1401/02/05

مرجع رسیدگی: شعبه *

هییت شعبه اقایان: ق. م. (رئیس) و س. ح. ن. (عضو معاون)

خلاصه جریان پرونده:

پرونده فوق حاکی است. در مورخه 1400/07/29 در یکی از خیابان های *درگیری شدیدی بین متهمین اقای ع. ر. و س. ر. فرزند ا. غ. با اقای ج. خ. فرزند غ. رخ داد که مامورین کلانتری پس از اطلاع نسبت به دستگیری ایشان اقدام نموده و از انجا که نوع درگیری شدید و جراحات و صدمات زیادی را در بر داشته و موجب رعب و وحشت و نا امنی گردیده واحد اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب نیز به یاری پلیس از متهمین تحقیق و بازجویی نموده است. و پس از بازداشت متهمین با قرار بازداشت موقت اقدامات تکمیلی و استعلامات انجام و در مورخ 1400/12/22 منجر به صدور قرار نهایی گردیده و به موجب ان قرار جلب به دادرسی اقایان ع. ر. و س. ر. مبنی بر محاربه از طریق کشیدن سلاح موجب ارعاب و سلب امنیت مردم صادر گردیده که در تاریخ 1400/12/19 مورد موافقت دادیار اظهارنظر قرار گرفته است. (ص 365 370) پرونده با کیفرخواست به دادگاه‌های انقلاب *ارسال و به شعبه اول ارجاع گردیده و در جلسه مورخ 1401/02/05 شعبه *، اقای ج. خ. که در درگیری بوده علت درگیری و انگیزه خود را در نزاع با س. و ع. ر. چنین بیان داشته است. من با س. و ع. ر. اشنا و پسر خاله زن پدرم می‌باشند و علت دعوا این بود. که س. و ع. و م. م. امدند و با موتور جلو ماشین من که با م. بودم درگیر شد و ع. ر. با شی تیز و س. هر دو به من 24 زخم به من وارد کردند. و دست چپ من از حدود کف دست قطع شد و دوباره پیوند زدند فیلم ان موجود است. و علت ان درگیری قبلی که با چاقو زده بودم می‌باشد. (ص 414) در همین جلسه ع. ر. در پاسخ تفهیم اتهام بیان داشت: قبول ندارم. من اخر دعوا رسیدم در تاریخ 1400/07/02 برادرم س. داشت قهوه می خورد ج. خ. و م. م.، س. را با چاقو مجروح کرده و دو دست او را زخمی کرده اند و در این مورد من پنج دقیقه بعد رسیدم و زدم تو گوش س. که چرا دعوا کردی س. گفت انها سه نفر با شمشیر به من حمله کردند. و او را به بیمارستان بردم. ع. ر. در مورد درگیری 1400/07/29 بیان داشته در تاریخ 1400/07/29 داشتم از خیابان عبور می کردم دیدم شلوغ است. دیدم همین افراد به س. چاقو زده اند سه نفر از انها رفتند. اما ج. مانده وی خواست دعوا کند و من یک *ه پنجاه سانتی در دعوای شب قبل ان را با خود داشتم رفتم جلو ج. با چاقو در حال فحاشی بود. و من هم چند ضربه به دست راست (مچ او) زدم (ص 417) س. ر. در پاسخ تفهیم اتهام چنین اظهار نموده است. اتهام را قبول ندارم. من اشتباها ضرب و جرح قبول دارم. و *ه یا چاقوی شصت سانتی نداشتم چاقوی من چهل تا 50 سانت بود. وی علت درگیری را چنین بیان نموده است: داشتم می رفتم جشن عروسی فامیلم که سه نفر ج. خ. و ع. ک. و م. م. به من فحاشی کردند. و اشاره کردند. با بستن را هم بسته شد ایستادم ج. خ. و م. اقا م. و ع. س. با چاقو امدند و ع. ک. با شمشیر پیاده شد (راننده ماشین پراید بود.) و ج. خ. و م. به من و ح. د. خ. چاقو زدند من هم چند ضربه به ج. زدم و ضربات به مچ دست راست ج. خ. را من زدم وکیل اقای س. و ع. ر. در دفاع از موکل محاربه را به هیچ عنوان نپذیرفت و علت درگیری کینه و خشم از اختلافات گذشته دانسته و موکلین شروع کننده درگیری نبوده اند و طبق استشهادیه موکلین افراد با اخلاق، افراد مذهبی هییتی بوده و تقاضای تبریه موکلین را از اتهام محاربه نموده اند. در مورخه 1401/02/07 پس از ختم رسیدگی و اخذ اخرین دفاع شعبه *طی دادنامه شماره *مورخ 1401/02/07 با این استدلال که 1 وجود خویشاوندی بین طرفین منازعه 2 وجود خصومت وسابقه درگیری بین متهمین پرونده و شخص ج. خ. 3 سابقه سو اقای ج. خ. 4 عدم احراز قصد متهمین ع. و س. ر. در ایجاد رعب و وحشت برای عامه مردم، و قاعده درا و اصل برائت بزه محاربه را احراز ندانسته و حکم برائت صادر نموده است. دادگاه ذیل رای حضوری بودن و قابلیت فرجام خواهی ان را قید نموده است. رای صادره در تاریخ 1401/02/11 به دادستان ابلاغ گردیده و دادستان سازمان *در مورخه 1401/02/05 در چهار صفحه به رای صادره و فرجام خواهی نموده است. که اختصارا به موارد فرجامخواهی اشاره می‌گردد. 1 درگیری منتهی به قطع عضو و نهایتا منتهی به فوت بیانگر ملتهب بودن وضعیت منطقه و ناحیه 3 شهرداری *و ترس و بیم عموم مردم در پی ان بوده است. 2 افرادی که در درگیری شرکت کرده از اراذل و اوباش و افراد شرور سابقه دار در امر مواد مخدر و مشروبات الکلی و … می‌باشند. 3 درگیری در انظار عمومی مردم رخ داده است. 4 در درگیری مذکور یک نفر از افراد شرکت در درگیری به جهت شدت صدمات وارده فوت کرده است. 5 بازتاب بسیار گسترده و بسیار منفی این حادثه در همین افکار عمومی و فضای مجازی موجب رعب و وحشت بیشتر شده است. پرونده درمورخ 1401/03/16 به شعبه *ارجاع و توسط رئیس محترم شعبه به اینجانب س. ح. ن. عضو معاون ارجاع و متعاقبا گردشکارپرونده به شرح مذکور تنظیم و در دستور کار قرار گرفت. که در حین شور رای صادره و مفاد لایحه فرجام خواهی قرائت خواهد شد.

هییت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای س. ح. ن. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی اقای م. پ. دادیار دیوان عالی کشور اجمالا مبنی بر اینکه الف) بیان مختصری از موضوع پرونده و دادنامه فرجام خواسته: در تاریخ 1400/07/29 حدود ساعت 8شب یک فقره درگیری همراه با *ه کشی در یکی از مناطق شلوغ و پرتردد *رخ داده که طی ان فرجام خواندگان با افراد دیگری درگیر شده و با استفاده از چاقو و *ه، صدمات و جراحات زیادی را وارد اورده و موجبات رعب و وحشت شدید مردم و کسبه *می گردند به نحوی که یکی از فرجام خواندگان (ع. ر.) در اقدامی شبیه به سلاخی با ضربات متعدد *ه در مریی و منظر عمومی موجب قطع دست شخصی به نام ج. خ. شده و ضمن ایجاد شرایط رعب و وحشت برای اهالی ان منطقه، با انتشار فیلم های گرفته شده در ان محل، وحشت عمومی و بدبینی عمومی نسبت به مراجع قضایی و انتظامی را به دنبال داشته و سپس معلوم می‌شود. فرجام خواندگان از اراذل و اوباش منطقه بوده و لقب سلطان را دارند و هیچکس توان مقابل با انان را ندارد. و سوابق متعدد شرارت و درگیری و چاقو کشی دارند.به هر حال پس از رسیدگی در سازمان *، شعبه 3 بازپرسی ان دادسرا برای فرجام خواندگان قرار جلب به دادرسی به اتهام محاربه 6 نفر دیگر از متهمین، قرار منع تعقیب از اتهام مزبور صادر کرده اند و پس از صدور کیفرخواست در مورد فرجام خواندگان پرونده به دادگاه انقلاب *ارسال که توسط شعبه *ر به صدور دادنامه مورخ 1401/02/07 از ان دادگاه مبنی بر تبریه فرجام خواندگان از اتهام محاربه می‌گردد. و استدلال دادگاه نیز برای صدور رای برائت، عدم احراز قصد اخافه و ارعاب مردم از سوی متهمان بوده زیرا انان با طرفهای درگیر، رابطه خویشاوندی داشته و سابقه خصومت و درگیری نیز میان انان وجود داشته است. و لذا قصد اخافه و ارعاب منتفی بوده و یا لااقل مورد تردید دانسته شده است. متعاقبا دادستان مرکز *به دلیل اثار رعب و وحشت فراگیر ایجاد شده در اثر اقدامات متهمان، نسبت به رای صادره فرجام خواهی نموده است. ب) اظهارنظر درمورد دادنامه فرجام خواسته: به عقیده اینجانب با توجه به اوراق و محتویات پرونده و مفاد لایحه فرجامخواهی واصله، فرجام خواهی وارد و موجه بوده و بنا به دلایل ذیل، دادنامه فرجام خواسته شایسته نقض به استناد بند 4 قسمت ب ماده 469 قانون ایین دادرسی کیفری و ارجاع پرونده به شعبه دادگاه همعرض جهت رسیدگی مجدد است: 1 متهمان (فرجام خواندگان) سلاح سرد چاقو و *ه درمحل عمومی کشیده اند، و زمان و مکان کشیدن سلاح توسط انان، شلوع و پر تردد توسط مردم بوده است. 2 در کشیدن سلاح خود، قصد جان دیگری را نموده‌اند و به فجیع ترین شکل ممکن از نوع سلاخی، دربرابر دیدگان مردم، اقدام به قطع دست و کندن پوست سر مجنی علیه کرده اند، 3 نامبردگان که از اشرار و اراذل و اوباش محل بوده و لقب سلطان را یدک می کشند، انچنان جسارت داشته اند که موجب رعب و وحشت فراوانی برای مردم ان منطقه و کل *شده اند.4 این دفاع که متهمان سابقه خصومت شخصی با طرفهای درگیر داشته اند موثر در مقام نیست، زیرا به موجب ماده 279 قانون مجازات اسلامی، هر گاه کسی با انگیزه شخصی به سوی یک یا چند شخص خاص سلاح بکشد و عمل او جنبه عمومی نداشته باشد. محارب محسوب نمی شود.، بنابراین چنانچه با کشیدن سلاح با انگیزه شخصی، عمل او جنبه عمومی داشته باشد.، محارب خواهد بود. 5 بازتاب رعب اور واقعه رخ داده که مورد تاییدوتاکید کلیه مراجع انتظامی و امنیتی *قرار گرفته و انتظار جدی از دستگاه قضایی برای ایجاد امنیت عمومی، مانع از شخصی تلقی کردن موضوع است.در خصوص دادنامه شماره *مورخ 1400/02/07 شعبه *مشاوره نموده چنین رای می دهد:

((رای شعبه))

در خصوص فرجام خواهی دادستان عمومی و انقلاب مرکز استان *نسبت به دادنامه شماره *مورخ 1401/02/07 شعبه *که به موجب ان فرجام خواندگان اقایان ع. ر. و س. ر. فرزند ا. غ. با وکالت اقایان م. پ. و ع. ن. ج. و م. د. از اتهام محاربه از طریق کشیدن سلاح سرد که موجب ارعاب و سلب امنیت مردم گردیده و به جراحات طرفین درگیری منتهی شده، برائت حاصل نموده‌اند وارد نیست زیرا لایحه فرجام خواهی فرجام خواه حاوی مطالب و استدلالاتی نیست که موجب خدشه در ارکان دادنامه فرجام خواسته گردد. زیرا از حیث رعایت تشریفات دادرسی نیز فاقد اشکال و ایراد بوده و اعضای دادگاه درگیری ایجاد شده را علیرغم درگیری شدیدو اخلال در نظم و ایرادجراحات شدید، لکن به علت خصومت و کینه شخصی و سابقه درگیری شرکت کنندگان درنزاع دانسته که با اوصاف مذکور بزه محاربه احراز نگردیده لذا مستندا به بند الف ماده 469 قانون ایین دادرسی کیفری مصوب 92 ضمن رد فرجام خواهی مطروحه، دادنامه صادره عینا تایید و ابرام می‌گردد.

شعبه *

رئیس:ق. م. عضو معاون:س. م. ح. ن.