هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی
شماره پرونده: ه- ع /97/1650 شماره دادنامه: 9809970906010765 تاریخ: 30/10/98
شاکی: آقای حسین پور حسنی
طرف شکایت: وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و سازمان سنجش آموزش کشور و شورای سنجش و پذیرش دانشجو
موضوع شکایت و خواسته: ابطال مصوبه هفتم شورای سنجش و پذیرش دانشجو در دوره های تحصیلات تکمیلی در خصوص جانبازان و همسران و فرزندان جانبازان زیر 25 درصد و الزام به تخصیص سهمیه پنج درصدی اختصاصی به جانبازان و همسران و فرزندان جانبازان زیر بیست و پنج درصد در کلیه نوبت های دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی دولتی و غیر دولتی
شاکی دادخواستی به طرفیت خواندگان به خواسته ابطال مصوبه مذکور به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
شورای سنجش و پذیرش دانشجو در دوره های تحصیلات تکمیلی، در مصوبه هفتم خود، اعلامی و مندرج در دفترچه راهنمای انتخاب رشته تحصیلی آزمون ورودی دکتری سال 97 صفحه 2 جزء 2 از بند (د) اعلام کرده:
«در صورتی در هر کد رشته محل، ظرفیت به هر یک از سهمیه های فوق اختصاص می یابد که امکان اختصاص ظرفیت به درصدهای مصوب وجود داشته و حاصل ضرب سهم در ظرفیت آن کد رشته محل، حداقل پنج دهم (5/0) باشد. »
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت: 1- بر اساس صدر ماده 90 قانون برنامه ششم توسعه سهمیه ورود پنج درصد باید به صورت اختصاصی در نظر گرفته شود. در حالی که مصوبه فوق به نحو اطلاق سهمیه مذکور را در سهمیه آزاد محاسبه کرده است.
2- قانونگذار سهمیه ورود به دانشگاه ها که حاکی از سهمیه ورود در مقاطع مختلف تحصیلی است (بالاخص مقطع دکتری که به صراحت در ماده 70 قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران آمده است) را تقنین کرده است و تخصیص آن به کد رشته محل و نتیجه حاصل از آن خلاف صراحت قانونی است.
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیر کل حقوقی وزارت علوم به موجب لایحه شماره 97/1650/3 مورخ 23/7/97 به طور خلاصه توضیح داده است که:
از آنجایی که سازمان سنجش آموزش کشور دستگاه متولی امور سنجش و پذیرش دانشجویان میباشد لذا دستگاه مسئول و پاسخگوی شکایت مطروحه سازمان سنجش آموزش کشور است.
طرف دوم شکایت (سازمان سنجش آموزش کشور) در پاسخ اعلام کرده که:
1- خواسته مشارالیه مستلزم قانونگذاری و تصویب توسط مجلس شورای اسلامی است. شورای سنجش و پذیرش دانشجو نمی تواند بر خلاف مصوبات مجلس تصمیم بگیرد.
2- پذیرش در تمامی آزمون ها در هر کد رشته محل به صورت جدا از هم انجام میشود. لذا بدیهی است که سهمیه های مصوب نیز در هر کد رشته محل اختصاص داده میشود.
3- در هر کد رشته محل 25 درصد ظرفیت طبق قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران و اصلاحیه آن به داوطلبان دارای سهمیه ایثارگران 25 درصد و 5 درصد ظرفیت نیز طبق قانون برنامه پنجساله ششم توسعه به داوطلبان دارای سهمیه ایثارگران 5 درصد اختصاص داده میشود.
4- طبق تبصره بند (الف) ماده 90 قانون برنامه پنجساله ششم توسعه در صورتی که سهمیه 25 درصدی ایثارگران توسط داوطلبان مشمول سهمیه فوق تکمیل نشود خالص مانده آن ابتدا به مشمولین سهمیه 5 درصدی ایثارگران که شرایط و حد نصاب لازم را داشته باشند تخصیص یافته اگر باز هم این ظرفیت خالص ماند باقیمانده آن به داوطلبان سهمیه آزاد اختصاص می یابد. لذا با توجه به این تبصره سهمیه تخصیص یافته به داوطلبان دارای سهمیه ایثارگری 25 درصد و 5 درصد به صورت جداگانه لحاظ میشود.
5- در کد رشته محل های با ظرفیت کم، امکان تخصیص سهمیه های ایثارگران وجود ندارد به دلیل اینکه موجب میشود ظرفیتی برای سایر داوطلبان باقی نماند. لذا در این کد رشته محل ها تمامی داوطلبان اعم از ایثارگر و غیر ایثارگر به صورت آزاد با هم رقابت می نمایند.
نظریه تهیه کننده گزارش: با توجه به این که در کد رشته محل های با ظرفیت کم، امکان تخصیص سهمیه های ایثارگران وجود ندارد به دلیل آن که موجب میشود ظرفیت برای سایر داوطلبان باقی نماند و این امر بر خلاف عدالت آموزشی و ایجاد امکان تحصیل برای تمامی داوطلبان طبق اصل 30 قانون اساسی است و اعتراضات داوطلبان آزاد را به همراه خواهد داشت. بنابراین در این گونه کد رشته محل ها چون امکان تخصیص ظرفیت به داوطلبان ایثارگر وجود ندارد رقابت کلیه داوطلبان اعم از ایثارگر و غیر ایثارگر به صورت آزاد مغایرتی با مقررات موضوعه نداشته و قابل ابطال به نظر نمی رسد. تهیه کننده گزارش: محمدرضا پور قربانی
رای هیات تخصصی
در خصوص شکایت آقای حسین پورحسینی به طرفیت وزات علوم، تحقیقات و فناوری و سازمان سنجش آموزش کشور و شورای سنجش و پذیرش دانشجو به خواسته ابطال مصوبه هفتم شورای سنجش و پذیرش دانشجو در دوره های تحصیلات تکمیلی در خصوص جانبازان و همسران و فرزندان جانبازان زیر 25 درصد مبنی بر تعیین شیوه اختصاصی ظرفیت در هر کد رشته محل به هر یک از سهمیه های فوق، نظر به اینکه:
اولاً: مطابق بند الف ماده 90 قانون برنامه پنج ساله ششم توسعه مصوب سال 1395، در هر کد رشته محل، 25 درصد ظرفیت طبق ماده 70 قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران و اصلاحیه آن به داوطلبان دارای سهمیه ایثارگران 25 درصد و 5 درصد نیز به جانبازان زیر 25 درصد و همسران و فرزندان آنها و همسران و فرزندان رزمندگان با حداقل 6 ماه حضور در جبهه اختصاص یافته است.
ثانیاً: مطابق تبصره الف ماده 90 قانون یاد شده، در صورتی که سهمیه 25 درصد ایثارگران تکمیل نگردد و 5 درصد سهمیه اختصاصی یاد شده نیز پاسخگوی متقاضیان واجد شرایط نباشد، دولت مکلف است مانده ظرفیت خالی 25 درصد ایثارگران را مازاد بر 5 درصد مذکور به جانبازان زیر 25 درصد همسران و فرزندان آنها و فرزندان و همسران رزمندگان با حداقل 6 ماه حضور داوطلبانه در جبهه اختصاص دهد.
ثالثاً: مطابق اصول 20 و 19 قانون اساسی، مردم ایران از هر قوم و قبیله که باشند از حقوق مساوی برخوردارند و همه افراد ملت اعم از زن و مرد یکسان در حمایت قانون قرار دارند و بر این اساس اصل بر امکان ورود همه افراد به طور مساوی به دانشگاهها است.
بنابراین، با عنایت به این که مطابق تبصره بند الف ماده 90 قانون برنامه ششم توسعه، سهمیه تخصیص یافته به داوطلبان دارای سهمیه ایثارگر 25 و 5 درصد به صورت مجزا محاسبه میشود و با توجه به اینکه در کد رشته محل هایی با ظرفیت کم، امکان تخصیص سهمیه ایثارگران وجود ندارد چرا که امکان تحصیل برای سایر داوطلبان از بین رفته و این امر مغایر با اصل 30 قانون اساسی میباشد، مصوبه مورد شکایت مطابق قوانین یاد شده بوده و به نظر اتفاقی اعضای هیات به استناد بند (ب) ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری رای به رد شکایت مطروحه صادر و اعلام میگردد. رای صادره ظرف 20 روز از تاریخ صدور از سوی رئیس محترم دیوان عدالت اداری یا ده تن از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.
ذبیح اله واحدی - رئیس هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری