هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی
شماره پرونده: ه- ع /96/1414 شماره دادنامه: 9809970906010138 تاریخ: 29/4/98
شاکی: آقای پرویز اقبال آذر
طرف شکایت: نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران
موضوع شکایت و خواسته: ابطال نامه شماره 3/1083/ی مورخ 4/2/1387
شاکی دادخواستی به طرفیت نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران به خواسته ابطال نامه شماره 3/1083/ی مورخ 4/2/1387 به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد: 1- به حکم بند «الف» ماده 123 قانون آجا از محصلین مستعفی دوره های بدو خدمت که بلافاصله از دانش آموختگی استعفاء نمایند دو برابر کل هزینه های مدت تحصیل دریافت میگردد و به حکم بند «ب» همان ماده مقرر شده، «پرسنلی که علاوه بر سنوات آموزشی مدتی خدمت نمودهاند به میزان یک دوم مدت مزبور از پرداخت هزینه سنوات آموزشی معاف میباشند.» 2-نحوه دریافت هزینه تحصیلی از کارکنانیکه به هزینه ارتش در دوره های بدو خدمت تحصیل کرده و بلافاصله پس از دانش آموختگی از خدمت اخراج گردیده یا پس از دانش آموختگی مدتی خدمت نموده و سپس اخراج شده اند منصوص به نص نیست و موجب تفسیرهای متعدد شده است بنابراین مراتب زیر برای آگاهی و اجرا ابلاغ میگردد.
الف- به حکم ماده واحده قانون اصلاح مقررات مربوط به تحصیل افسران و همافران و درجه داران و محصلین در نیروهای مسلح مصوب 26/6/1358 «آن عده از محصلینی که بدون داشتن درجه نظامی به هزینه نیروهای مسلح در یکی از مراکز آموزشی داخل یا خارج کشور... مشغول تحصیل میباشند در صورتی که... از خدمت اخراج شوند ملزم به پرداخت هزینه هایی هستند که مستقیماً برای تحصیل آنان صرف شده...» به موجب تبصره 1 همان قانون چنانچه کارکنان مزبور «به علتی خارج از اراده خود صلاحیت ادامه خدمت را از دست بدهند از هزینه تحصیلی مذکور در این قانون معاف خواهند بود.» لذا با توجه به حکم قانون مزبور و اتخاذ ملاک از مقررات ماده 57 قانون وظیفه عمومی که مدت آموزش محصلین مراکز آموزشی نیروهای مسلح را که به دلایلی جز عدم صلاحیتی که ناشی از اراده آنان نیست از خدمت اخراج می گردند را جزء مدت خدمت ضروری آنان محسوب داشته است. لذا از کارکنانی (محصلین یا دانش آموختگان مقاطع ورودی در مراکز آموزشی ارتش به هزینه ارتش) که به علت عدم صلاحیتی که ناشی از اراده آنان نباشد از خدمت نیروهای مسلح اخراج شوند، نباید هزینه تحصیلی دریافت گردد. (صلاحیت غیر ارادی همان است که در ماده واحده قانون اصلاح... احصاء گردیده است.)
ب- از سایر کارکنان اخراج شده هزینه تحصیل به مآخذ دو برابر کل هزینه های تحصیلی دریافت میگردد و چنانچه مدتی پس از دانش آموختگی خدمت کرده باشند به میزان یک دوم مدت مزبور از پرداخت هزینه معاف میباشند.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت: شاکی به موجب دادخواستی، تقاضای ابطال نامه معاونت نیروی انسانی نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران را نموده است و در تبیین خواسته خود چنین عنوان کرده است:
1- در تاریخ 1/7/1375 به استخدام نیروی هوایی ارتش درآمده و به عنوان دانشجوی بورسیه در دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری مشغول به تحصیل شدند و پس از فارغ التحصیلی مشغول به کار شدند.
2- پس از فرار از خدمت از ارتش اخراج شدند و به موجب نامه شماره 3/1083/ی مورخ 4/2/87، برای تسویه حساب دو برابر هزینه تحصیل خود را پرداخت کرده اند.
3- با توجه به لایحه قانونی اصلاح مقررات مربوط به تحصیل افسران و همافران و درجه داران و محصلین در نیروهای مسلح مصوب 22/2/57 و اصلاحیه آن به تاریخ 1356/06/26، در زمان اخراج در حال تحصیل نبوده اند و حدوداً دو برابر مدت تحصیل را در ارتش خدمت کرده اند.
خلاصه مدافعات طرف شکایت: پس از اتمام مهلت مقرر قانونی لایحه ای واصل نشده است.
نظریه تهیه کننده گزارش: همچنان که در بند 2 نامه مورد اعتراض تصریح شده است در خصوص دریافت هزینه تحصیل از کارکنانی که به هزینه ارتش در دوره های بدو خدمت تحصیل کرده و بلافاصله پس از دانش آموختگی از خدمت اخراج گردیده یا پس از دانش آموختگی مدتی خدمت نموده و سپس اخراج شده اند، منصوص به نص نیست. با توجه به مراتب مذکور و از آنجا که دریافت این هزینه ها مستلزم حکم قانونی است، نامه مورد اعتراض خارج از حدود اختیارات و قابل ابطال میباشد.تهیه کننده گزارش: محمدرضا رفیعی
رای هیات تخصصی
در خصوص شکایت مطروحه به خواسته ابطال نامه شماره 3/1083/ی مورخ 2/4/1387 از این جهت که بدون جواز قانونی از پرسنل اخراجی هزینه دوره تحصیل مطالبه میشود با توجه به اوراق و محتویات پرونده نظر به اینکه مصوبه مذکور منطبق با موافقت فرماندهی کل قوا یا گردشکار 18216 مورخ 71/4/28 ستاد کل فرماندهی نیروهای مسلح انجام شده است بنابراین مغایر قانون و خارج از حدود اختیار تشخیص نمی گردد و در نتیجه رای به رد شکایت شاکی صادر و اعلام میگردد. این رای ظرف مهلت بیست روز پس از صدور از سوی رئیس دیوان عدالت اداری یا ده تن از قضات قابل اعتراض میباشد.
ذبیح اله واحدی - رئیس هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری