شماره پرونده: ه- ع؍ 0002611- 0002612- 0002613- 0002658- 0002672- 0002722 - 0002723- 0002724- 0002756- 0002757- 0002827- 0002878 شماره دادنامه:760- 140109970906000749 تاریخ: 05/10/1401
شکات: محمد تقی زاده- سید سعید عطازارده بهبهانی- ابوالفضل کامیابی- سید عبدالصمد عطارزاده- سیروس سوریان- مهسا رستمی سعید آباد- زهرا دیانتی شالکوهی- علی مصلی نژاد- نیلوفر ضیائی جوان بخت- زهرا محمودی- شقایق انجم روز- آرمان دبیری با وکالت سهیلا کیانی
طرف شکایت: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال مصوبه در بند 4 از کلیات مصوبه هفتاد و هفتمین جلسه شورای عالی برنامه ریزی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
شاکی دادخواستی به طرفیت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکیبه خواسته ابطال مصوبه در بند 4 از کلیات مصوبه هفتاد و هفتمین جلسه شورای عالی برنامه ریزی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکیبه دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
نامه شماره 4306؍500؍د مورخ 12؍9؍1399 وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی
بازگشت به نامه شماره 4609؍521؍د مورخ 23؍7؍1399 در خصوص پیشنهادات اصلاحی مصوبات قبلی شورای عالی برنامه ریزی علوم پزشکی در خصوص آییننامه انتقال دانشجویان ایرانی شاغل به تحصیل در خارج از کشور به داخل کشور (مصوبات کمیته 4 نفره موضوع مصوبه هفتاد و ششمین جلسه شورای عالی برنامه ریزی علوم پزشکی مورخ 5؍5؍1399، ابلاغیه شماره 334؍500 مورخ 7؍7؍1399 پیوست) به استحضار می رساند، موضوع در هفتاد و هفتمین جلسه شورای عالی برنامه ریزی علوم پزشکی مورخ 18؍8؍1399 مطرح و به شرح ذیل مورد تصویب قرار گرفت. مراتب جهت اجرا ابلاغ میگردد.
بندهای حذف شده
بندهای جایگزین
بند 1 بخش الف جدول موارد اصلاحی
تبصره 2 بند 4-4 آییننامه انتقال مصوب 20؍10؍94 عمل گردد.
بند 2 بخش الف جدول موارد اصلاحی
تبصره 1 بند 5-5 آییننامه انتقال مصوب 20؍10؍94 عمل گردد.
بند 2 بخش ب جدول مورد اصلاحی
طبق بند 5-5 و تبصره مربوطه آییننامه انتقال مصوب 22؍2؍88 عمل گردد. (برای ورودهای قبل از ژانویه 2017)
بند 1 بخش ج (سایر مصوبات)
-------------
بند 2 بخش ج (سایر مصوبات)
-------------
بند 3 بخش ج (سایر مصوبات)
-------------
بند 5 بخش ج (سایر مصوبات)
-------------
بند 6 بخش ج (سایر مصوبات)
-------------
بند 7 بخش ج (سایر مصوبات)
-------------
الف - اعمال این تغییرات برای کلیه درخواستهای انتقال به داخل که از تاریخ 15؍9؍1399 و به بعد در سامانه انتقال وزارت بهداشت ثبت میشوند لازم الاجرا میباشد.
ب- کلیه افراد ثبت کننده درخواست انتقال در سامانه مذکور تا قبل از تاریخ 15؍9؍1399، تا حداکثر دو هفته پس از اعلام نتایج آموزن های دیپلم مجدد یا ترمیم معدل در سال 1399، فرصت دارند تا نسبت به ارائه و بارگزاری مدارک جدید در سامانه انتقال اقدام نمایند. بدیهی است، در خصوص این متقاضیان، بعد از حداکثر دو هفته پس از اعلام نتایج آزمون های دیپلم مجدد یا ترمیم معدل در سال 1399، هیچگونه مدارک جدید مبنی بر ترمیم معدل یا دیپلم مجدد، مورد پذیرش نخواهد بود.
- چنانچه در هر مرحله از فرآیند های انتقال دانشجو به داخل کشور و یا اعطای تسهیلات و خدمات آموزشی به متقاضیان تحصیل در خارج از کشور، به تشخیص مراکز و واحدهای ذیربط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و یا دانشگاه ها؍دانشکده های علوم پزشکی و یا موسسات وابسته و یا سایر مراجع قانونی ذیربط مشخص گردد متقاضی و یا وکیل وی نسبت به ارائه اطلاعات غیرواقعی و یا مدارک فاقد اصالت اقدام نموده اند، فرایندهای یاد شده متوقف شده و ارائه کلیه تسهیلات و خدمات به ایشان ممنوع خواهد بود.
دکتر علی اکبر حق دوست- معاون آموزشی
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
با عنایت به شیوع ویروس کووید 19 افزایش ناگهانی چند برابری نرخ ارز بر اثر تحریم ها و مشکلات اقتصادی و به منظور حمایت از خانواده هایی که فرزندان خود را جهت ادامه تحصیل به خارج از کشور و با مجوزهای قانونی اعزام نموده بودند وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به منظور جلوگیری از خروج ارز و با استناد به آییننامه انتقال دانشجویان خارج از کشور مصوب 1388 و 1394 و مصوبه مورخه 24؍4؍1397 (تقلیل واحدهای گذرانده) شورای عالی برنامه ریزی وزارت بهداشت اقدام به پذیرش دانشجویان قبل از سال 2019 به دانشگاههای داخل کشور نمودند که در این میان برخی از آنها با مشکل ترمیم معدل دیپلم یا اخذ دیپلم و پیش دانشگاهی مجدد اقدام و مدارک موصوف را پس از اخذ نتایج مربوطه بارگذاری نمایند که در این میان تعدادی از این افراد با ارائه مدارک جعلی و ساختگی موجبات اخذ تصمیم و اقدام شورای مذکور در مورخ 18؍8؍1399 در بند 4 هفتاد و هفتمین جلسه شورای عالی برنامه ریزی وزارت بهداشت مبنی بر تعیین ضرب الاجل در ارائه مدارک دیپلم و پیش دانشگاهی مجدد مورد تایید وزارت آموزش و پرورش و بارگذاری آنها در سامانه وزارت بهداشت حداکثر تا 15؍9؍1399 گردید. و مبنا را بر عدم قبول درخواست های موصوف از جمله ورودی های سال 1399 به بعد بدون در نظر گرفتن شرایط موجود کشور و ضوابط آموزش و پرورش در خصوص سال تحصیلی که از مهر هر سال شروع و پایان شهریور سال ادامه دارد و از این باب سایر دانشجویانی که با زحمت فراوان اقدام به اخذ دیپلم مجدد و یا ترمیم گردیده نیز تعمیم داده شد که خلاف قوانین و شرع بوده است و قابل ابطال است و موجب ضرر مادی و معنوی افراد و محرومیت دانشجویان از ادامه تحصیل در داخل کشور علی رغم سپری نمودن تعداد واحدهای مصوب گردیده است و مخالف اصل چهارم قانون اساسی است.
هرچند که وزارتخانه های دولتی در تعیین تصمیمات اداری اختیارات خاص میباشند اما مصوبه اخیرالتصویب موجبات تضییع حقوق تعدادی از دانشجویان که قبل از سال 2019 و طبق ضوابط قانونی از کشور خارج و ادامه تحصیل نمودهاند و در زمان ورود به کشور و طبق ضوابط قانونی مشمول انتقال به داخل بوده اند و انجام مکاتبات لازم جهت دانشجویان ذکور درخواست معافیت تحصیلی از سازمان نظام وظیفه نموده که متعاقباً معافیت تحصیلی برای آنها صادر گردیده حقوق مکتسبه این افراد بر اساس تصمیمات و مقررات و مصوبات وقت مورد تصدی قرار گرفته است. اخذ دیپلم مجدد بر اساس بند نوزدهم مصوبه مورخه 23؍4؍1398 شورای عالی برنامه ریزی وزارت بهداشت بوده و این افراد در سال 1399 به لحاظ شیوع کرونا اکثراً بعد از خرداد ماه از کشور مبدا به ایران عزیمت و ثبت نام جهت اخذ دیپلم مجدد از مهر 1399 صورت گرفته و تا پایان خرداد 1400 موفق به اخذ دیپلم مجدد گردیده اند که بر اساس مصوبه مذکور محق در انتقال بوده اند.
و علی رغم تصمیمات متخذه مهلت ثبت نام درخواست انتقال به داخل حداکثر تا تاریخ 15؍9؍1399 منظور شده و ارائه دیپلم مجدد یا ترمیم را 2 هفته پس از اعلام نتایج آزمون های دیپلم مجدد یا ترمیم معدل سال 1399 اعلام داشته در حالی که سال تحصیلی تا پایان شهریور 1400 محاسبه میشود با عنایت به برگزاری آزمون ها در این مقطع به صورت نهایی و متمرکز کشور و یا استانی ممکن است دروس در بیش از یک مرحله مورد آزمون قرار گیرد لذا از این باب تصمیم و شورای عالی برنامه ریزی خلاف قانون و رویه نظام آموزشی، آموزش و پرورش کشور میباشد.
مستند به قسمت اخیر مصوبه در خصوص درخواست های انتقالی ثبت شده در سامانه بعد از تاریخ 15؍9؍1399 عیناً بر اساس آییننامه های انتقال دانشجویان به تحصیل خارج از کشور از جمله مصوبه مورخ 24؍4؍1397 که در جلسه 73 شورای عالی در 23؍8؍1398 تصویب و مورخ 3؍6؍1399 ابلاغ گردید و مصوبه های 1394 و 1388 شورای عالی مذکور در این خصوص نیز وزارت بهداشت از اقدام به پذیرش درخواست دانشجویان علیرغم مصوبه خود شورای عالی خودداری نمود و با عدم انجام و اقدام به تکالیف قانونی در مصوبه های مورد اشاره موجب تضییع حق دانشجویان گردید و ترک فعل وزات بهداشت مشخص و هویدا میباشد لذا استدعا دارد مستنداً به اصل 170 قانون اساسی و قوانین مربوطه در این خصوص نسبت به صدور رای مبنی بر ابطال مصوبه در بند 4 از کلیات مصوبه و مشروح آن هفتاد و هفتمین جلسه شورای عالی برنامه ریزی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به خاطر تضاد با سایر مصوبات اقدام مقتضی مبذول فرمایند.
خلاصه مدافعات طرف شکایت:
ایراد شکلی: در خصوص شکایت مصوبه مربوط ارتباط به موضوع شکایت ندارد و اینکه به موجب ماده واحده (خروج تصمیمات و آراء صادره از هیات ها و کمتیه های تخصصی وزارتین علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سایر مراکز آموزشی و پژوهشی در خصوص امور شئون علمی، آموزشی و پژوهشی از شمول صلاحیت دیوان عدالت اداری و سایر مراجع قضایی) مصوب ششصد و سی امین جلسه مورخ 12؍6؍1388 شورای عالی انقلاب فرهنگی از شمول صلاحیت دیوان عدالت اداری و سایر مراجع قضایی خارج است.
ایرادهای ماهوی: مطابق مصوبه جلسه 421 مورخ 19؍3؍1377 شورای عالی انقلاب فرهنگی، شورای عالی برنامه ریزی از شورای عالی انقلاب فرهنگی منفک و در هر یک از وزارتخانه های علوم و بهداشت به طور مستقل تشکیل گردید و در اجرای مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی در امر برنامه ریزی و تدوین و تصویب آییننامه ها و مقررات آموزشی تشکیل و ایفای وظیفه می کند.
یکی از وظایف شورای مذکور، تدوین و تصویب ضوابط انتقال و ادامه تحصیل دانشجویان ایرانی مقیم خارج از ایران در مقاطع مختلف تحصیلی تا مقطع دکتری تخصصی در داخل کشور میباشد که بر این اساس انتقال دانشجویان ایرانی شاغل به تحصیل در خارج از کشور به داخل کشور، بر اساس مصوبات شورای عالی برنامه ریزی است. متقاضیانی که قبل از سال 2017 وارد دانشگاه های خارج از کشور شده اند بر اساس آییننامه انتقال دانشجویان ایرانی دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی خارج از کشور به داخل کشور (پردیس خودگردان و ظرفیت مازاد) مصوب 1388 و ورودی های بعد از ژانویه 2017 مطابق آییننامه انتقال مصوب 20؍10؍1394 از این تسهیلات بهره مند میشوند.
بر اساس بند 5-5 آییننامه مصوب 20؍10؍1394 شورای عالی برنامه ریزی (مصوب 62 جلسه شورای عالی) جهت ورودی های سال 2017 و بعد از آن (تا قبل از ممنوعیت انتقال برای ورودی های ژانویه 2019 میانگین نمرات کتبی متوسطه نباید کمتر از 16 و میانگین کل دیپلم متوسطه پایان دوره 12 ساله و یا دیپلم 11 ساله و دوره پیش دانشگاهی نباید کمتر از 17 باشد. ضمناً به موجب بند 4-4 آییننامه مذکور صرفاً مدارک دیپلم و پیش دانشگاهی قبل از شروع به تحصیل ملاک عمل برای انتقال اعلام شده است شایان ذکر است که با ابلاغ این آییننامه، کلیه آییننامه ها و مصوبات مغایر قبلی جهت مشمولین آییننامه لغو گردیده است. رقابت فشرده علمی در کنکور سراسری متقاضی تحصیل در رشته های پرطرفدار (پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی) موجب گردیده تا برخی از متقاضیان در خارج از کشور شروع به تحصیل نمایند تا پس از فراغت از تحصیل، مدارک آنها مورد ارزشیابی قرار گیرد. با توجه به شروع نواسانات نرخ ارز در اواخر سال 1396 و توقف ارائه ارز دولتی (4200 تومان) به دانشجویان، آزاد شدن نرخ ارز به نرخ بازار آزاد، ممنوعیت خرید و فروش ارزش و مشکل تهیه و تامین مبالغ آن، بخش عمده ای از این دانشجویان، به دلیل عدم امکان تامین مالی و مشکل تهیه ارز، امکان ادامه تحصیل در خارج کشور را نداشتند و نه به دلیل عدم احراز شرایط آموزشی و معدل دیپلم و پیش دانشگاهی مورد نیاز امکان انتقال به داخل کشور را داشته اند بنابراین به منظور صیانت از شان ایرانیان در جوامع بین المللی در شصت و نهمین جلسه شورای عالی برنامه ریزی مورخ 24؍4؍1397 با کاهش تعداد واحدهای قابل قبول در آییننامه انتقال دانشجویان به داخل از 72 واحد درسی با دو سال تحصیلی به حداقل 36 واحد تحصیلی با یک سال تحصیلی موافقت میشود. بر این اساس دانشجویان مقطع دکتری عمومی (پزشک، دندانپزشک و داروسازی) در صورتی که حداقل شرایط را کسب کنند در صورت موافقت شورای انتقال دانشجویان ایرانی میتوانند برای ادامه تحصیل به ایران بیایند.
-متعاقباً برای بررسی سایر پیشنهادات اصلاحی جهت ادامه تحصیل این دانشجویان، طبق بند نوزدهم مصوبه مورخ 23؍4؍1398 شورای عالی برنامه ریزی، این شورا به کمیته 4 نفره مرکب از معاون محترم وقت آموزشی، قائم مقام محترم وی، دبیر محترم شورای عالی برنامه ریزی و رئیس محترم وقت مرکز خدمات آموزشی، اختیار داد تا نسبت به بررسی پیشنهادات اصلاحی اقدام تا در صورت تایید به عنوان مصوبه شورای عالی برنامه ریزی ابلاغ شود.
که در پاییز 1398 جهت اجرا ابلاغ گردید که وفق مصوبه مذکور، مدارک دیپلم و پیش دانشگاهی جدید و ریز نمرات ترمیمی دانشجویان مورد تایید وزارت آموزش و پرورش بوده و ملاک عمل وزارت بهداشت در موضوع انتقال به داخل دانشجویان قرار گرفت.
- با توجه به حداکثر مساعدت زمان لازم جهت جبران کسری معدل به متقاضیان انتقال (حداقل سه فرصت برای شرکت در آزمون های آموزش و پرورش و جبران شرط معدل در دی ماه 1398، خرداد و شهریور 1399) در بند 7 جلسه مورخ 18؍8؍1399 شورای عالی برنامه ریزی مصوب گردید. برای افرادی که از تاریخ 15؍9؍1399 نسبت به ثبت درخواست خود اقدام می نمایند در خصوص معدل آنها بر اساس مفاد این آییننامه اقدام شود در همین مصوبه برای درخواست های قبل از 15؍9؍1399 مهلت حداکثر دو هفته ای پس از اعلام نتایج آزمون های دیپلم مجدد یا ترمیم معدل در سال 1399 ارائه شده تا نسبت به ارائه و بارگذاری مدارک جدید در سامانه اقدام نمایند و بعد از انقضاء مهلت مورد پذیرش نخواهد بود.
قابل ذکر است مصوبه مربوط به امکان ترمیم و ارائه مدارک جدید حین تحصیل در سال 1398 مصوب گردیده و آخرین واجدین شرایط انتقال قبل از 11؍10؍1397 شروع به تحصیل نمودهاند و در زمان شروع به تحصیل ایشان چنین امکانی میسر نبوده و این افراد با علم به عدم دارا بودن شرایط انتقال بر اساس آییننامه مصوب 1394 شروع به تحصیل نموده و متعاقباً در 4 نوبت در آزمون های آموزش و پرورش امکان جبران معدل را داشته اند که از این فرصت ارفاقی استفاده شود. با توجه به مطالب مذکور تدوین و تصویب ضوابط انتقال و ادامه تحصیل دانشجویان ایرانی مقیم خارج در مقاطع مختلف تحصیلی از اختیارات شورای عالی برنامه ریزی علوم پزشکی بوده و شورای مذکور با توجه به بررسی های کارشناسی صورت گرفته نسبت به تصویب مصوبات یاد شده اقدام نموده است. بر این اساس اقدامات انجام شده وفق اختیارات این وزارتخانه به عمل آمده و صدور رای به رد شکایت مطروحه مورد تقاضا است.
در خصوص ادعای مغایرت مصوبه با شرع، استرداد ادعای خلاف شرع شده است.
پرونده شماره ه- ع / 0002611 به همراه 11 پرونده لف شده دیگر مبنی بر درخواست ابطال ستون دوم ردیف اول با عنوان «بندهای جایگزین» از مصوبه هفتاد و هفتمین جلسه شورای عالی برنامهریزی علوم پزشکی مورخ 18؍08؍1399 (موضوع ابلاغیه شماره 4306؍500؍د مورخ 12؍09؍1399 معاون آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی) در خصوص ستون آخر ردیف (1) جدول موارد اصلاحی آییننامه انتقال مصوب 20؍10؍1394 شورای عالی برنامهریزی برای ورودیهای بعد از ژانویه 2017 تا قبل از ممنوعیت انتقال (ژانویه 2019)، در جلسه مورخ 12؍05؍1401 هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی مورد رسیدگی قرار گرفت و اعضاء به اتفاق آراء به شرح ذیل مبادرت به صدور رای نمودند:
رای هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی
اولاً: براساس بند 20 مصوبه جلسات 429 و 430 مورخ 21؍07؍1377 و 05؍08؍1377 و نامه شماره 4229؍دش مورخ 25؍11؍1377 شورای عالی انقلاب فرهنگی و مواد 2 و 7 قانون تشکیل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مصوب سال 1364 و بندهای 1، 4 و 16 ماده 1 قانون تشکیلات و وظایف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مصوب سال 1367، تشکیل شورای عالی برنامهریزی علوم پزشکی به منظور تحقق سیاستها و خط مشیها و اجرای مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی در امر برنامهریزی و تدوین و تصویب آییننامهها و مقررات آموزشی تجویز شده است. ثانیاً: بر مبنای بند (17) آییننامه شورای مذکور: «تدوین و تصویب ضوابط انتقال و ادامه تحصیل دانشجویان ایرانی مقیم خارج در مقاطع مختلف تحصیلی تا مقطع دکتری تخصصی در داخل کشور» از وظایف شورای یادشده میباشد. بنابراین بند پیشگفته، متضمن جواز کلی انتقال و ادامه تحصیل دانشجویان ایرانی در داخل کشور با بررسی شرایط هریک از متقاضیانِ انتقال به داخل کشور بوده و پیشبینی و تعیین ضوابط انتقال نیز بر عهده شورای عالی برنامهریزی علوم پزشکی میباشد و در همین راستا آییننامه انتقال دانشجویان ایرانی شاغل به تحصیل در دانشگاهها و موسسات آموزش عالی خارج از کشور به دانشگاهها و دانشکدههای علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کشور (پردیسهای خودگردان و ظرفیت مازاد) در شصت و دومین جلسه شورای عالی برنامهریزی علوم پزشکی در تاریخ 20؍10؍1394 به تصویب رسیده است و تبصره (2) ذیل بند (4-4) از ماده (4) آییننامه پیشگفته شرایطی را برای انتقال دانشجویان ایرانی از دانشگاههای خارج به دانشگاههای داخل کشور پیشبینی و تعیین نموده و متعاقباً این شرط در هفتاد و هفتمین جلسه شورای عالی برنامهریزی علوم پزشکی اصلاح شده است و اساساً اصلاحیه مذکور متضمن تضییع حق مکتسبه شکات نبوده و حتی نسبت به مصوبه سابق، دارای ماهیت ارفاقی میباشد.
بنا به مراتب فوق، ستون دوم ردیف اول با عنوان «بندهای جایگزین» از مصوبه هفتاد و هفتمین جلسه شورای عالی برنامهریزی علوم پزشکی مورخ 18؍08؍1399 (موضوع ابلاغیه شماره 4306؍500؍د مورخ 12؍09؍1399 معاون آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی) در خصوص ستون آخر ردیف (1) جدول موارد اصلاحی آییننامه انتقال مصوب 20؍10؍1394 شورای عالی برنامهریزی برای ورودیهای بعد از ژانویه 2017 تا قبل از ممنوعیت انتقال (ژانویه 2019) دائر بر قابل استناد بودن مدارک دیپلم و پیش دانشگاهی مورد تایید آموزش و پرورش در حدود اختیارات مرجع تصویب کننده آن بوده و مغایرتی با قوانین نداشته و قابل ابطال نمیباشد. این رای به استناد بند «ب» ماده (84) قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رئیس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.
محمد کریمی
رئیس هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی
دیوان عدالت اداری