شماره پرونده: ه- ع/0002790 شماره دادنامه: 140109970906000222 تاریخ: 22/04/1401
شاکی: آقای سعید کنعانی
طرف شکایت: سازمان تامین اجتماعی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 3 از ماده 8 آییننامه هیات های تشخیص مطالبات مورخ 24/5/1373
شاکی دادخواستی به طرفیت سازمان تامین اجتماعی به خواسته ابطال بند 3 از ماده 8 آییننامه هیات های تشخیص مطالبات مورخ 24/5/1373 به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
آییننامه هیات های تشخیص مطالبات مورخ 24/5/1373
3- در صورتی که اعتراض به رای هیات بدوی از سوی سازمان صورت گیرد سازمان مکلف است دلایل خود را مشروحاً در قسمت (ب) فرم شماره 2 ذکر و قسمت الف فرم را نیز تکمیل نماید. سازمان مکلف است با دعوت از کارفرما نسبت به طرح اعتراض سازمان در هیات تجدیدنظر اقدام نماید.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
آییننامه مذکور اجازه تبادل لوایح و اطلاع کارفرما از مفاد اعتراض سازمان به رای بدوی را نمی دهد و صرفاً به دعوت از کارفرما در روز جلسه به سنده نموده و کارفرما در همان روز جلسه و فقط در لحظه رسیدگی با دلائل و موارد اعتراض به رای بدوی مواجه میگردد که اساساً امکان دفاع یا تهیه مستندات در همان چند دقیقه زمان تشکیل جلسه امکان پذیر نیست.
بنابراین آییننامه موصوف برخلاف اصول مسلم حقوقی و مغایر با ماده 346 قانون آیین دادرسی مدنی بوده و قابل ابطال است.
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیر کل امور حقوقی و قوانین به موجب لایحه شماره 7559/1400/7100 به طور خلاصه توضیح داده است که:
1- به موجب ماده 42 قانون تامین اجتماعی، کارفرما میتواند ظرف 30 روز از تاریخ ابلاغ به میزان حق بیمه و خسارت تاخیر تعیین شده از طرف سازمان اعتراض نماید.
و وفق قسمت آخر بند 4 از ماده 43 قانون مزبور، کارفرما و سازمان ظرف 20 روز از تاریخ ابلاغ واقعی و یا قانونی رای هیات بدوی، حق تقاضای تجدیدنظر خواهند داشت. بنابراین حق اعتراض به بدهی صرفاً برای کارفرما و حق اعتراض به رای هیات بدوی برای هر دو کارفرما و سازمان پیش بینی شده است.
2- حسب ماده 45 همین قانون «نحوه تسلیم اعتراض و درخواست تجدیدنظر و تشکیل جلسات هیات ها و ترتیب رسیدگی و صدور رای و ابلاغ به موجب آییننامه ای خواهد بود که به پیشنهاد هیات مدیره سازمان به تصویب شورای عالی سازمان خواهد رسید»
آییننامه مزبور در تاریخ 24/5/1373 به تصویب شورای عالی سازمان رسیده و در ماده 8 نحوه تسلیم اعتراض کارفرمایان و سازمان به آراء هیات های بدوی تشخیص مطالبات مورد تبیین قرار گرفته است.
3- در بند 2 ماده 8 مقرر گردیده در صورتی که اعتراض به رای هیات بدوی از سوی کارفرما باشد کارفرما میبایست ضمن پرداخت هزینه رسیدگی فرم شماره 2 را تکمیل و به واحد اجرایی تسلیم نماید در بند 3 که مورد اعتراض قرار گرفته، فرض اعتراض به رای هیات بدوی از سوی سازمان پیش بینی و سازمان را نیز مکلف به تکمیل فرم شماره 2 نموده است. بنابراین نه در بند 2 و نه در بند 3 ابلاغ مفاد اعتراض هر یک از طرفین به طرف دیگر پیش بینی نشده فلذا نه حقی از کارفرما تضییع گردیده و نه امتیازی برای سازمان در نظر گرفته شده و در هر حال اصل تساوی بین طرفین رعایت گردیده
4- رویه فعلی سازمان اولاً کارفرمایان پس از اخذ دعوتنامه هیات تجدیدنظر تشخیص مطالبات میتوانند جهت اطلاع از مفاد اعتراض سازمان به شعبه مربوطه مراجعه نمایند ثانیاً در نسخه سیستمی فعلی هیچ یک از طرفین امکان درج شرح اعتراض خود را ندارند و صرفاً میتوانند با اعلام اینکه به رای هیات بدوی اعتراض دارند در جلسه رسیدگی یا قبل از آن، مشروح دفاعیات خود را به هیات تجدیدنظر مربوطه یا دبیرخانه هیات های تشخیص مطالبات ارائه نمایند. ثالثاً هیات های تشخیص مطالبات اعم از بدوی و تجدیدنظر این اختیار را دارند که بنا به درخواست کارفرما و در صورت نقص مدارک، تقاضای تاخیر در تشکیل جلسه هیات یا صدور قرار از هیات را بنمایند.
پرونده شماره ه- ع/ 0002790 مبنی بر ابطال (بند (3) از ماده (8) آییننامه هیاتهای تشخیص مطالبات مورخ 24/05/1373) در جلسه مورخ 12/04/1401 هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی مورد رسیدگی قرار گرفت و اکثریت اعضاء (14 نفر از 15 نفر) به شرح زیر اقدام به صدور رای نمودند:
رای هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی
نظر به اینکه اولاً، براساس ماده (45) قانون تامین اجتماعی مقرر شده است: «نحوه تسلیم اعتراض و درخواست تجدیدنظر و تشکیل جلسات هیاتها و ترتیب رسیدگی و صدور رای و ابلاغ به موجب آییننامهای خواهد بود که به پیشنهاد هیات مدیره سازمان به تصویب شورای عالی سازمان خواهد رسید.» و آییننامه هیات های تشخیص مطالبات که بند (3) از ماده (8) آن مورد شکایت قرار گرفته است براساس ماده قانونی پیش گفته صادر شده است.
ثانیاً، یکی از اهداف تشکیل هیات های تشخیص مطالبات، سرعت در رسیدگی و اجتناب از فرآیندهای طولانی مدت رسیدگی در دادگاه ها است و از همین حیث قانونگذار ترتیب رسیدگی در هیات ها را تابع تشریفات مقرر در دادگاه ها از جمله تشریفات آیین دادرسی مدنی ندانسته است و نحوه رسیدگی در این هیات ها را مشمول آییننامه مصوب سازمان دانسته است.
بنا به مراتب فوق بند (3) از ماده (8) آییننامه هیات های تشخیص مطالبات مغایر قانون نبوده و قابل ابطال نمیباشد.
این رای به استناد بند ب ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رئیس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.
محمدجواد انصاری
رئیس هیات تخصصی بیمه، کار و تامین اجتماعی
دیوان عدالت اداری