عسر و حرج زوجه ناشی از اعمال حق حبس

تاریخ دادنامه قطعی: 1395/03/30
شماره دادنامه قطعی: ---

پیام: در صورتی که زوجه علیرغم درخواست زوج جهت تمکین، با استفاده از حق حبس، مانع از شروع زندگی مشترک پیش از پرداخت مهریه شده باشد، با توجه به قاعده اقدام، عدم شروع زندگی مشترک و بلاتکلیفی وی، مستند به فعل خودش بوده و این امر نمی تواند مستند زوجه در ادعای عسروحرج و تقاضای طلاق از دادگاه باشد.

شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه شانزدهم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/03/30 - 09 : 21 قاضی: سعید عالم قاضی: عبدالعلی ناصح فورگ قاضی: محمد دیوسالار قاضی: عباسعلی علیزاده بایگی

خلاصه جریان پرونده

خانم س. ی. با وکالت آقای ه. م. وکیل دادگستری به طرفیت آقای ش. ی. در تاریخ 94/7/25 دادخواستی به خواسته طلاق به لحاظ عدم پرداخت نفقه از سوی زوج مستندا به ماده 1129 قانون مدنی و با توجه به دادنامه های 142/94 مورخ 94/3/11 و 360/94 مورخ 94/5/29 صادره از شعبه --- شورای حل اختلاف بهار و شعبه دوم حقوقی بهار مطرح نموده که در شعبه اول حقوقی بهار مورد رسیدگی قرار گرفته است وکیل خواهان با استناد به سند نکاحیه 2779 مورخ 93/3/23 که عقد زوجیت دائم بین اصحاب دعوی منعقد شده است درخواست رسیدگی نموده است دادگاه وقت جهت رسیدگی برای روز 94/9/18 تعیین نموده است در این جلسه که خواهان قبلا لایحه ای تقدیم که به شماره 10050 - 94/9/18 ثبت شده است و گفته است زوجه با استفاده از حق حبس حاضر به تمکین نمی‌باشد و استناد او به ماده 1129 قانون مدنی در حالی که حاضر به تمکین نیست وجاهت قانونی ندارد درجلسه دادرسی وکیل خواهان و موکلش حضور داشته اند وکیل خواهان خواسته خود را به شرح دادخواست تقدیمی اعلام نموده است و نیز گفته است از زمان عقد تاکنون زوج هیچ اقدامی در راستای مراسم عروسی از قبیل پرداخت مبلغ شیربها و تهیه منزل علیحده و پرداخت نفقه و غیره نسبت به موکل به عمل نیاورده در آراء صادره پیوست دادخواست محکوم به پرداخت نفقه شده و هم اکنون پس از صدور برگ اجراییه و عدم پرداخت نفقه حکم جلب مشارالیه از سوی اجرای احکام صادر و در حال اجراست که همگی دلالت بر صحت ادعای موکل دارد خوانده دعوی در آراء صادره محکوم به پرداخت مهریه شده که پرونده ایشان هم اکنون در اجرای احکام مدنی دادگستری بهار تحت پیگیری می‌باشد و تاکنون ریالی از بابت مهریه به موکل پرداخت ننموده است خواسته تمکین او علیه موکل همانطور که خودش درلایحه اشعار داشته رد شده است برابر بند 1 شرط در عقدنامه تنظیمی و شرط عقد عدم پرداخت نفقه به مدت شش ماه وکالت تفویضی مندرج در سند نکاحیه تحقق یافته است تقاضای صدور حکم طلاق جهت اجرای صیغه طلاق مورد استدعاست. دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر نموده است. زوجه داور خود را در برگ 16 پرونده معرفی نموده است. نظریه داور او در برگ 19 پرونده اعلام شده است. داور زوج نیز معرفی شده است. در تاریخ 94/10/10 وکیل زوجه از دادگاه خواسته است چون زوج داور معرفی کرده ولی داور خود را در دادگاه حاضر ننموده است تعیین تکلیف برای داور زوج فرمائید. دادگاه در تاریخ 94/10/12 دادگاه چون داور زوج به دادگاه معرفی نشده آقای ابراهیم اکبری را به عنوان داور زوج تعیین نموده است. در تاریخ 94/10/15 داور منتخب دادگاه آمادگی خود را جهت اعلام نظر اعلام داشته است. در تاریخ 94/10/16 وکیل آقای ش. یزدان یمنی، ع.الف. الوندی اعلام وکالت در پرونده نموده است. داور منتخب دادگاه نظریه خود را بدون مراجعه به زوج و حضور او پس از مذاکره با زوجه و وکیلش اعلام داشته است. در برگ 28 پرونده ضمن اعلام نظر داور منتخب دادگاه یعنی آقای ابراهیم اکبری مبنی بر اینکه طی تماس مکرر با زوج هیچگونه اثر و خبری از وی به بنده داده نشد ولی زوجه اصرار بر طلاق دارد زیرا زوجه فقط عقد کرده و حاضر به اینکه با همسرش مصالحه نماید و حداقل در طول عقد نفقه به وی نداده است و در عسر و حرج می‌باشد و با وکیل ش. ی. تماس گرفته شده در مورخ 94/10/31 اعلام داشته موکل می گوید هر زمان زنم حق و حقوق خود را بذل نمود حاضر به طلاق هستم. دادگاه در تاریخ 94/11/17 طی دادنامه --- پس از بررسی اوراق پرونده و اعلام ختم دادرسی به شرح رای صادره «با عنایت به اینکه خوانده در جلسه مقرر دادگاه حضور نیافته وکیل او طی لایحه ای که به شماره 100500 مورخ 94/9/18 ثبت دفتر اندیکاتور شده دلیل قانع کننده ای مبنی بر رفع دلایل عسر و حرج زوجه به دادگاه ارائه ننموده و با توجه به مفاد دادنامه شماره --- مورخ 94/3/11 در پرونده کلاسه --- صادره از حوزه 113 شورای حل اختلاف بهار مبنی بر محکومیت خوانده به پرداخت نفقه معوقه زوجه و دریافت حکم جلب خوانده از طریق اجرای احکام مدنی شورای حل اختلاف بابت محکومیت فوق و نیز طی دادنامه --- مورخ 94/1/19 شعبه دوم حقوقی بهار به پرداخت مهریه زوجه نیز محکوم گردیده و علیرغم صدور حکم اعسار و تقسیط در پرونده فوق به شماره دادنامه --- مورخ 94/3/26 نسبت به پرداخت مهریه به صورت تقسیط نیز اقدامی ننموده و با توجه به عدم امکان الزام زوج به پرداخت نفقه و بلاتکلیفی زوجه که قطعا مغایر با حیثیت خانوادگی و اجتماعی و شئون زوجه میباشد لهذا با توجه به مراتب فوق دادگاه ضمن تحقق شروط ضمن عقد نسبت به بند 1 عقدنامه مندرج در سند نکاحیه و احراز عسر و حرج زوجه با پذیرش درخواست خواهان مستندا به مواد 1119 و 1130 و 1135 قانون مدنی و مواد 27 و 28 و 32 و 33 قانون حمایت خانواده به خواهان اذن می دهد که با استفاده از شرط ضمن عقد مندرج در سند نکاح با اعمال وکالت خویش را مطلقه نموده و نسبت به ثبت آن در یکی از دفاتر رسمی طلاق اقدام نماید زوجه مهریه خود را در پرونده جداگانه مطالبه نموده و نفقه خود را در شورای حل اختلاف بهار مطالبه کرده در این پرونده ادعائی ندارد و به لحاظ عدم آغاز زندگی مشترک جهیزیه ای در منزل زوج ندارد و در این خصوص نیز ادعایی ندارد زوجه حسب گواهی پزشکی قانونی موجود در پرونده مورخ 94/10/30 باکره می‌باشد و نوع طلاق بائن و عده ندارد. اعتبار این حکم شش ماه پس از قطعیت رای می‌باشد. از این رای وکیل زوج تجدیدنظر خواهی نموده است در لایحه وکیل تجدیدنظرخواهی گفته شده است موکل به نام اظهار خودش نفقه تجدیدنظرخوانده را پرداخت نموده است هنوز مراسم رسمی ازدواج بین زوجین به گزارش نشده بنابراین صرف مبلغ 15 میلیون ریال نفقه دلیل بر طلاق نیست و تجدیدنظرخوانده دلیلی بر عسر و حرج ارائه نداده است بر فرضی که نفقه پرداخت نشده باشد دلیل عسر و حرج زوجه و طلاق نمی‌باشد نقض رای را خواستار شده است. پس از تبادل لوایح و ارجاع پرونده به شعبه چهارم دادگاه تجدیدنظر استان همدان هیات شعبه در وقت فوق العاده با بررسی اوراق پرونده و ختم دادرسی به شرح دادنامه --- در تاریخ 95/1/18 اعتراض به عمل آمده را موثر در نقض رای ندانسته چون رای صادره از دادگاه بدوی مستدل و مستند به دلیل کافی است و اعتراض موجهی که موجب نقض آن را فراهم نماید به عمل نیامده است ضمن رد اعتراض آن را عینا تایید نموده است و قابل فرجام خواهی رای خود را اعلام نموده است که اکنون به این رای وکیل زوج اعتراض و در فرجه قانونی دادخواست فرجام خواهی داده است که هنگام شور متن دادخواست فرجامی او با گزارش پرونده قرائت می‌شود.هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای عبدالعلی ناصح عضو ممیز و اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای م. دیوسالار دادیار دیوان عالی کشور اجمالا مبنی بر ابرام دادنامه شماره --- فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد.

رای شعبه

با توجه به مفاد دادنامه بدوی که مورد تایید دادگاه محترم تجدیدنظر استان همدان عینا قرار گرفته است دادگاه محترم مستندا به مواد 1119 و 1130 قانون مدنی و به لحاظ تحقق بند 1 موارد 12 گانه مندرج در سند نکاحیه بند «ب»; و شرط ضمن عقد به زوجه اذن استفاده از وکالت تفویضی را برای اجرای صیغه طلاق خویش داده است حال آن که در مورد ادعای عسر و حرج از سوی زوجه چون وی با استفاده از حق حبس حاضر به تداوم زوجیت قبل از پرداخت مهریه نبوده است و بلاتکلیفی او ناشی از اقدام خودش بوده که علیرغم درخواست زوج برای تمکین زوجه مانع شروع زندگی مشترک شده است در مورد شرط ضمن عقد و تخلف بند یک موارد 12 گانه مندرج در سند نکاحیه باید توجه داشت برابر اظهارات وکیل زوجه در دادخواست هنگام عقد زوجیت بین زوجین توافق شده شروع زندگی مشترک از تاریخ پائیز سال 93 با انجام مراسم عروسی باشد و آغاز گردد بنابراین قرار زوجه در مراجعه به حوزه 112 شورای حل اختلاف و مطالبه نفقه از تاریخ 93/8/1 لغایت 93/12/29 را که مدت آن حدود 5 ماه می‌شود به عنوان خواسته مطرح نموده که رقم تقدیم شده خواسته نیز پانزده میلیون ریال بوده بنابراین محکوم به دادنامه مذکور که به قطعیت رسیده است بابت 5 ماه بوده است در حالی که زندگی مشترک نیز زیر یک سقف نداشته اند تخلف موضوع بند یک مستند رای که باید ترک انفاق حداقل به مدت 6 ماه محقق و ثابت شود تا در صورت عدم امکان الزام محکوم علیه (زوج) به پرداخت آن شرط محقق گردد بنابه مراتب با توجه به اینکه زوجین قبل از شروع به زندگی مشترک ولو در شروع این اختلافات زوج که متعهد شده است در پائیز مراسم عروسی را برگزار نماید و با تهیه منزل مستقلی همسرش را به منزل مورد نظرش ببرد از تعهد خویش تخلف نموده باشد و یا قادر به پرداخت مهریه زوجه با توجه به مطالبه آن از سوی زوجه نبوده است این وضعیت زوج نمی تواند مصداق تخلف بندهای 1 یا سایر بندهای موضوع تحقق شرط «ب»; ضمن عقد باشد و یا در حالی که عدم شروع زندگی مشترک آنان نیز محرز بوده و در این امر زوجه با استفاده از حق حبس اقدام به ایجاد اسباب در بلاتکلیفی خودش برای شروع زندگی مشترک نموده است وی نمی تواند مدعی عسر و حرج شود در وضعیت موجود پرونده و با توجه به مستندات رای صادره که صحیحا و منطبق با قانون و شروط ضمن عقد صادر نگردیده است مستند به بند 2 ماده 371 و بند ج ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی رای فرجام خواسته نقض و جهت رسیدگی مجدد به یکی از شعب دیگر محاکم محترم تجدیدنظر استان همدان ارجاع می‌گردد.

شعبه شانزدهم دیوان عالی کشوررئیس: عبدالعلی ناصح مستشار: عباسعلی علیزاده عضو معاون: سعید عالم