هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی
شماره پرونده: ه- ع/ 96/1519 دادنامه: 9709970906010279 تاریخ: 30/8/97
شاکی: آقای کامران کوثری - خانم مهرناز زمانی
طرف شکایت: هیات وزیران
موضوع شکایت و خواسته: ابطال ردیف های 8 و 10 جدول موضوع ماده 4 آییننامه تعیین سقف حق بیمه شخص ثالث و نحوه تخفیف، افزایش یا تقسیط آن مصوب 26/7/96 هیات وزیران
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت: 1- مفاد مصوبه معترض عنه به موجب اصول 85 و 138 قانون اساسی مخالف متن و روح قوانین و مقررات عمومی کشور بخصوص قانون هوای پاک (مصوب 18/5/1396) میباشد. 2- قانونگذار بر حسب ذیل ماده 8 قانون هوای پاک (مصوب 1396) و به جهت کنترل مشکلات ناشی از آلودگی محیط زیست و به خصوص آب و هوا و توجهاً به لزوم حفظ و صیانت از محیط زیست به عنوان یک تکلیف قانونی، شرعی و اخلاقی و اجتماعی حمل بار و مسافر، صدور گواهی معاینه فنی، تخصیص بیمه ثالث، خرید و فروش، نقل و انتقال و تردد وسایل نقلیه موتوری فرسوده را ممنوع اعلام کرده است.3- هیات وزیران در مصوبه مورد شکایت، به صورت مطلق و بدون توجه به قید محدودیت و ممنوعیت صدور بیمه نامه شخص ثالث جهت خودروهای فرسوده و عدم صدور گواهی معاینه فنی جهت این دسته از وسایل نقلیه (مصرحه در قانون هوای پاک) و مجوز افزایش حق بیمه شخص ثالث را به صورت عام و بدون قید زمانی (سن فرسودگی خودرو) تصویب نموده است، این در حالی است که شرکت های بیمه قانوناً حق فروش بیمه نامه شخص ثالث را به این دسته از خودروها نداشته و اطلاق مذکور بر خلاف مفهوم و منطوق صریح ماده 8 قانون هوای پاک بوده است.
متن مقرره مورد شکایت: ماده 4: حق بیمه پایه آن دسته از وسایل نقیله ای که مشمول هر یک از بندهای جدول زیر باشند، به میزان درصدهای تعیین شده، افزایش می یابد.
ردیف
مصادیق افزایش حق بیمه پایه
درصد افزایش حق بیمه پایه
8
وسایل نقلیه ای که حسب مقررات، ملزم به داشتن معاینه فنی بوده و فاقد آن باشند.
5
10
وسایل نقلیه ای که بیش از 15 سال از سال ساخت آنها گذشته باشد.
به ازای هر سال مازاد بر 15 سال، 2 درصد (حداکثر 20 درصد)
خلاصه مدافعات طرف شکایت: طرف شکایت طی لایحه شماره 95065/35632 مورخ 18/7/1397 ضمن اشاره به مواد 2 و 18 قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده به شخص ثالث و ماده 9 قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی در پاسخ اظهار داشته که هیات وزیران مطابق با مواد 2 و 18 قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه مصوب 1395 اقدام به تصویب نامه اجرایی نموده است و بنابراین اولاً بندهای 8 و 10 جدول ذیل ماده 4 آییننامه مورد نظر، مربوط به موارد ممنوعیت صدور بیمه نامه به دلیل ضوابط قانونی نمی گردد. ثانیاً با عنایت به اینکه در زمان تدوین آییننامه یاد شده، ضوابط مورد اشاره در ماده 8 قانون هوای پاک (تعیین سن فرسودگی وسایل نقلیه) به تصویب دولت نرسیده است، لذا ادعای مغایرت بندهای 8 و 10 جدول مرقوم با ماده 8 قانون هوای پاک صحیح نمیباشد.
چنانچه ادعای مغایرت مقرره مورد اعتراض با موازین شرعی مطرح شده است نظریه شورای نگهبان نوشته شود: ادعای مغایرت با موازین شرعی نشده است.
نظریه تهیه کننده گزارش: شاکی خواهان ابطال مقرره مورد شکایت از جهت مغایرت با قانون و نیز خارج از حدود اختیار شده است که بدواً در خصوص خارج از حدود اختیار، نظر به اینکه آییننامه مورد اعتراض (آییننامه شماره 96232/ت53620 مورخ 8/6/1396 هیات وزیران) بر اساس اختیار تفویضی ماده 18 قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسیله نقلیه مصوب 1395 به هیات وزیران به تصویب رسیده است بنابراین خارج از حدود نیست و در موضوع مغایرت با قانون اولاً در خصوص بند 8، نظر به اینکه در این بند قید شده که « وسیله نقلیه ای که حسب مقررات، ملزم به داشتن معاینه فنی بوده و فاقد آن باشند » مشمول افزایش درصد حق بیمه شده و بیمه شخص ثالث برای آن صادر میشود و چون وسیله نقلیه ای که فرسوده باشد مطابق ماده 8 قانون هوای پاک اصولاً گواهی معاینه فنی برای آن صادر نمی شود تا مطابق این بند آییننامه، مشمول درصد افزایش حق بیمه شود، فلذا بند 8 با توجه به قید « حسب مقررات » مغایرتی با قوانین ندارد و در خصوص بند 10 مصوبه مورد اعتراض با توجه به اینکه آییننامه شماره 95200 ت 55074 ه- مورخ 18/7/1397 موضوع ماده 8 قانون هوای پاک از 18 ردیف انواع وسایل نقلیه در ماده یک آن صرفاً سن فرسودگی 4 ردیف را بالای 15 سال تعیین نموده است و در 14 ردیف دیگر سن فرسودگی را 15 سال و زیر 15 سال معین نموده است. در حالی که ردیف 10 ماده 4 آییننامه مورد اعتراض به صورت علی الاطلاق برای تمام وسایل نقلیه بالای 15 سال سن، درصد افزایش حق بیمه مشخص و مقرر نموده است. فلذا به جهت مخالفت آن با ماده 8 قانون هوای پاک و آییننامه اجرایی آن، قابل ابطال به نظر میرسد. تهیه کننده گزارش:سید لقمان حسینی
رای هیات تخصصی
در خصوص شکایت آقای کامران کوثری و خانم مهرناز زمانی دایر بر ابطال ردیف های 8 و 10 جدول موضوع ماده 4 آییننامه شماره 96232/ت 53620 مورخ 8/6/1396 هیات وزیران به دلیل خارج از اختیار مرجع وضع و خلاف قوانین و مقررات نظر به اینکه آییننامه مورد اعتراض بر اساس اختیار تفویضی ماده 18 قانون بیمه اجباری خسارت وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسیله نقلیه مصوب 1395 به تصویب رسیده است. بنابراین خارج از حدود اختیار شناخته نشد و اعضاء حاضر در هیات متفقاً خارج از حدود اختیار تشخیص نداند و در خصوص مغایرت با قانون اکثریت 14 نفر از 17 نفر حاضر در هیات با این استدلال که ردیف 10 ماده 4 آییننامه مورد اعتراض در مقام بیان افزایش حق بیمه خودروهای بالای 15 سال سن بوده و در مقام تعیین سن فرسودگی نبوده است و خودروهایی که بر اساس آییننامه شماره 952000 ت 55074 ه- مورخ 18/7/1397 موضوع ماده 8 قانون هوای پاک مصوب هیات وزیران سن فرسودگی آنان بالاتر از 15 سال است مشمول ردیف 10 ماده 4 آییننامه میشوند و خودروهایی که سن فرسودگی آنان زیر 15 سال است علی القاعده بر اساس ماده 8 قانون هوای پاک تخصیص بیمه نامه به آنان ممنوع است. ضمن اینکه ردیف 8 ماده 4 آییننامه مورد اعتراض نیز با توجه به قید « حسب مقررات » مغایرتی با قوانین ندارد. فلذا با توجه به اینکه نظر بیش از سه چهارم اعضاء هیات بر عدم ابطال و رد شکایت بود مستند به بند (ب) ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان رای به رد شکایت شکات صادر و اعلام می دارد. این رای ظرف بیست روز از تاریخ صدور از سوی رییس دیوان یا ده نفر از قضات دیوان قابل اعتراض است.
نبی الله کرمیرئیس هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی دیوان عدالت اداری