شماره پرونده: ه- ع 0000458شماره دادنامه: 140009970906011178 تاریخ: 1/10/1400
شاکی: عباس مقتدای خوراسگانی
طرف شکایت: 1. نهاد ریاست جمهوری، 2. معاونت حقوقی دولت
موضوع شکایت و خواسته:ابطال قسمتی از مصوبه سی و هشتمین جلسه شورای عالی جوانان در خصوص تغییر دامنه سنی جوانی از 15 تا 29 سال به 18 تا 35 سال
شاکی دادخواستی به طرفیت نهاد ریاست جمهوری و معاونت حقوقی دولت به خواسته ابطال قسمتی از مصوبه سی و هشتمین جلسه شورای عالی جوانان در خصوص تغییر دامنه سنی جوانی از 15 تا 29 سال به 18 تا 35 سال به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
شورای عالی جوانان در سی و هشتمین جلسه خود در تاریخ 10/9/97 موارد ذیل را تصویب کرد:
1- گزارش وضعیت مشارکت دستگاه های اجرایی و استانداران در ستادهای ساماندهی امور جوانان ارائه و ضمن تقدیر از استان های برتر کشور مقرر گردید استانداران و مدیران دستگاههای عضو در کلیه جلسات ستادهای ساماندهی امور جوانان استان حضور فعال و موثر داشته باشند.
2- مقرر گردید وزارت کشور در ارزیابی دوره ای و سالیانه استانداران و مدیران دستگاه های عضو ستاد استان، شاخص اهتمام به امور جوانان را به عنوان یکی از شاخص های ارزیابی عملکرد آنها لحاظ نماید. وزارت کشور موظف است قبل از ارزیابی دوره ای، امتیاز مربوطه را از وزارت ورزش و جوانان اخذ و اعمال نماید.
3- اساسنامه مجامع استانی و مجمع ملی جوانان کشور پس از بحث و بررسی به تصویب اعضای شورا رسید.
4- گزارش ضرورت تغییر بازه سن جوانی و هم چنین، پیشنهادهای دستگاه ها در این خصوص ارائه و مقرر گردید؛ دامنه سنی جوانی از 15- 29 سال به 18-35 سال تغییر یابد.
5- مفادی از آییننامه ستاد ملی ساماندهی امور جوانان به شرح ذیل اصلاح و جهت تصویب به هیات محترم وزیران ارجاع گردید.
الف- در ماده 4، تعداد جوانان منتخب از 3 به 4 نفر افزایش یافت. (دو پسر و دو دختر)
ب- در ماده 5، عبارت مدیر کل دفتر هماهنگی و نظارت بر امور جوانان رییس دبیرخانه ستاد میباشد، اضافه گردید.
ج- در ماده 6، تعداد جلسات ستاد از 10 جلسه در سال به 6 جلسه به صورت هر 2 ماه یکبار کاهش یافت..
6- مفادی از آییننامه ستاد ساماندهی امور جوانان استان به شرح ذیل اصلاح و بازنگری گردید.
الف- در ماده 2، اهداف به شرح زیر اصلاح گردید.
1- ساماندهی امور جوانان استان و شهرستان در حوزه های مرتبط با برنامه
2- ایجاد ساز و کار اجرای برنامه ها و مصوبات حوزه جوانان در سطح استان و شهرستان
3- تقسیم کار استانی برنامه های امور جوانان و انجام هماهنگی های بین دستگاهی
ب- در ماده 3، وظایف به شرح زیر اصلاح گردید.
1- تدوین اقدامات اجرایی دستگاه ها ذیل برنامه های حوزه جوانان در قالب تقسیم کار دستگاهی و تایید و ابلاغ توسط استاندار به دستگاه ها
نظارت بر فعالیت ها و برنامه های مرتبط با امور جوانان در کلیه دستگاههای اجرایی و ارزیابی عملکرد آن ها
3- برنامه ریزی و ظرفیت سازی به منظور توانمندسازی جوانان در حوزه های مختلف و به کارگیری استعدادها و بهره گیری از خلاقیت ها و نوآوری جوانان
4- طراحی و اجرای برنامه های الگویی و ویژه در حوزه جوانان با مشارکت و همکاری دستگاه های ذی ربط.
ج- در ماده 4، تعداد جوانان منتخب از 3 به 4 نفر (در مجموع 4 جوان- دو دختر و دو پسر- از جوانان عضو سن های فعال استان) افزایش یافت و دو تبصره به شرح ذیل اضافه گردید:
تبصره 1: احکام روسای ستادهای استانی توسط رییس ستاد ملی ابلاغ میگردد.
تبصره 2: احکام اعضای ستاد استان توسط استاندارد ابلاغ میگردد.
د- در ماده 5، عبارت معاون امور جوانان به عنوان رییس دبیرخانه ستاد استان میباشد، اضافه گردید.
و- در ماده 6، تعداد جلسات ستاد استان از 10 جلسه در سال به 6 جلسه به صورت هر 2 ماه یکبار کاهش یافت.
ه-- ماده 7 به شرح ذیل اصلاح گردید.
قبل از هر جلسه ستاد ساماندهی امور جوانان استان، کمیته موضوعی مرتبط به منظور بررسی و تدوین مصوبات ستاد ساماندهی امور جوانان استان به ریاست معاون امور جوانان تشکیل میگردد و برگزاری جلسات آن بر عهده دبیرخانه ستاد استان میباشد.
- کمیته پیگیری مصوبات به صورت فصلی با حضور نماینده دفتر امور اجتماعی استانداری و دستگاه های مرتبط برگزار میگردد.
اسحاق جهانگیری
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
در دین مبین اسلام بر خصوصاً احادیث گهربار خاندان عصمت و طهارت (ع) اهمیت دوران نوجوانی به صورت مکرر بیان شده است و مقام معظم رهبری نیز همواره بر اهمیت توجه به نثر نوجوان تاکید داشته اند. اینجانب طی مکاتبه ای با رئیس جمهور محترم خواستار الحاق نوجوانان به شورای عالی جوانان شدم که این نامه با دستور رئیس جمهور جهت بررسی و اقدام به وزیر ورزش و جوانان ارجاع شد. وزارت ورزش و جوانان در پاسخ به دستور رئیس جمهور، مطرح نمود که به علت تغییر بازه سنی دوره جوانی در جلسات شورای عالی جوانان، امکان پرداختن به مسائل نوجوانان نمیباشد.
در سی و هشتمین جلسه شورای عالی جوانان مورخ آذر ماه 1396 به ریاست معاون اون رئیس جمهور، طی مصوبه ای دامنه سن جوانی از 14 تا 29 سال به 18 تا 35 سال تغییر یافته است. این در حالی است که در اساسنامه شورای عالی جوانان مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی، 3 بار کلمه نوجوان در کنار کلمه جوان قید شده است، و مشخص است که در زمان تصویب این شورا، نوجوانان نیز مدنظر بوده اند. طبق احکام اسلامی نیز آغاز دوره نوجوانی غالباً اغاز بلوغ شرعی عنوان شده است. در بند ب ماده 1 قانون حمایت از اطفال و نوجوانان مصوب 1399 مجلس شورای اسلامی نیز ذکر شده است که نوجوان هر فرد زیر هجده سال کامل شمسی که به سن بلوغ رسیده باشد.
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل حقوقی و املاک وزارت ورزش و جوانان به موجب لایحه شماره 3787/52/ص مورخ 01/04/1400 به طور خلاصه توضیح داده است که:
1. اساسنامه شورای عالی جوانان در قالب 6 ماده و یک تبصره در تاریخ 71/5/6 به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسیده است و محتوای متنی که در ادامه اساسنامه مذکور در سایت شورای عالی انقلاب فرهنگی آمده است به سیر دوران های زندگی یک فرد که شامل نوجوانی و جوانی است، می پردازد ولی در مفاد اهداف 4 گانه و وظایف یازده گانه اساسنامه، هیچ اشاره ای به موضوع رسیدگی به امور نوجوانان کشور و پرداختن به امورات آنها نشده است.
2. تغییر بازه سن جوانی به 18 تا 35 سال در جلسه 71 ستاد ملی مورخ 97/8/27 و در نهایت در جلسه سی و هشتم شورای عالی جوانان مورخ 97/9/10 با تایید و موافقت معاون اول محترم رییس جمهور و دستگاههای عضو به تصویب رسید. همچنین به استناد بند ب ماده 1 قانون حمایت از اطفال و نوجوانان مصوب مورخ 99/2/23 مجلس شورای اسلامی که در تاریخ 99/3/22 از سوی رئیس جمهور محترم ابلاغ گردیده است هر فرد زیر هجده سال کامل شمسی که به سن بلوغ شرعی رسیده است» نوجوان نامیده میشود و بر اساس قانون مذکور، آغاز سن جوانی از ابتدای 19 سال تعیین شده است.
3. موضوع تصمیم گیری در خصوص طرح مباحث نوجوانان در شورای عالی جوانان، طی نامه شماره 38/100/ص/400 مورخ 14/1/1400 به دبیر محترم شورای عالی انقلاب فرهنگی ارسال شد و شورای مذکور نیز درخواست بررسی کارشناسی موضوع و ارسال پیشنهادات مشخص در خصوص ساماندهی مسائل و موضوعات مرتبط با نوجوانان به الإمام متن پیش نویس مصوبه جدید را نمودهاند که پیشنهادات کارشناسی این وزارتخانه در این خصوص در قالب یک طرح کارشناسی تهیه شده است.
4. در درخواست و پیشنهاد جناب آقای مقتدایی صراحتا مشخص نگردیده است با وجود نهادهای مذکور مرتبط با موضوع نوجوانان با داشتن شرح وظایف و اختیارات مشخص چه موضوعاتی مغفول مانده و باید در قشر نوجوانان به آنها توجه و رسیدگی گردد که این مهم نیازمند کارشناسی جامع شرح وظایف تمام نهادهای مرتبط با حوزه نوجوانان و قوانین حمایتی مصوب مربوط به کودکان و نوجوان میباشد.
5. طرح موضوع دارای ابهام اساسی در مکاتبات شاکی محترم استفاده از عنوان کلی نوجوانان است که مشخص نیست بازه سنی مورد بحث دقیقه تاسل چه محدوده سنی میگردد و مبنا این محدوده سنی و تعیین آن کجا انجام شده است و در صورت رسیدگی و قبول درخواست ایشان علی رغم تمام توضیحات ذکر شده شورای عالی جوانان با رویکرد پیشنهادی ایشان دقیقا باید چه معنی را مورد نظارت و حمایت قرار دهد و با توجه به سایر نهادهای موجود آیا فرار دادن این تعداد از جمعیت کشور در اختیار یک شورا تبعات اجتماعی، اقتصادی، امنیتی و فرهنگی زیادی ایجاد نخواهد کرد؟
پرونده شماره ه- ع / 0000458 مبنی بر درخواست ابطال قسمتی از مصوبه جلسه سی و هشتم شورای عالی جوانان مورخ 10/09/1397 در خصوص تغییر دامنه سنی جوانی از 15 تا 29 سال به 18 تا 35 سال، در جلسه مورخ 22/09/1400 هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی مورد رسیدگی قرار گرفت و اعضاء به اتفاق آراء به شرح ذیل مبادرت به صدور رای نمودند:
رای هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی
اولاً: به موجب ماده (83) قانون کار مصوب سال 1369: «ارجاع هر نوع کار اضافی و انجام کار در شب و نیز ارجاع کارهای سخت و زیانآور و خطرناک و حمل بار با دست، بیش از حد مجاز و بدون استفاده از وسایل مکانیکی برای کارگر نوجوان ممنوع است» و ماده (80) قانون یادشده کارگری را که سنش بین 15 تا 18 سال تمام باشد، کارگر نوجوان به حساب میآورد. ثانیاً: مطابق ماده (89) قانون مجازات اسلامی مصوب سال 1392، اشخاص بین 15 تا 18 سال که مرتکب جرایم تعزیری میشوند مشمول ضمانت اجراهای خاصی بوده و آنها را تابع نظامی متفاوت از بزرگسالان (افراد بالای سن هجده سال) قرار داده است که همین امر قرینهای بر تایید سن نوجوانی در قانون برای سنین 15 تا 18 سال میباشد. ضمن اینکه قانونگذار وفق ماده (294) قانون آیین دادرسی کیفری مصوب سال 1392، به صراحت «دادگاه اطفال و نوجوانان» را به عنوان مرجع صلاحیتدار برای رسیدگی اتهامات مرتکبان زیر هجده سال در کنار دیگر مراجع کیفری پیشبینی نموده است که از این امر قصد مقنن در جداسازی این اشخاص از افراد بالای سن 18 سال و شناسایی آنان به عنوان نوجوان قابل احراز است. ثالثاً: به صراحت بند «ب» ماده (1) قانون حمایت از اطفال و نوجوانان مصوب سال 1399، نوجوان به هر فرد زیر هجده سال کامل شمسی که به سن بلوغ شرعی رسیده باشد، اطلاق میشود. از این رو مقصود از نوجوان در قانون مزبور، اشخاص کمتر از 18 سال سن میباشد. علیهذا نظر به اینکه براساس بند (10) ماده (3) اساسنامه شورای عالی جوانان مصوب جلسه 287 مورخ 06/05/1371 شورای عالی انقلاب فرهنگی، تعیین اهداف، سیاستها و خط مشیهای مربوط به امور فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی جوانان و تدوین راهکارهای مناسب از جمله وظایف و ماموریت شورای مذکور میباشد و بنا به مراتب فوقالذکر، بازه سن جوانی نیز از 18 سال آغاز میگردد فلذا قسمتی از مصوبه جلسه سی و هشتم شورای عالی جوانان مورخ 10/09/1397 در خصوص تغییر دامنه سنی جوانی از 15 تا 29 سال به 18 تا 35 سال که ناظر بر اتخاذ تصمیمات در حوزه اهداف مقرر و اصلاح مفادی از مصوبات شورای عالی جوانان است، در حدود اختیارات مرجع تصویب کننده بوده و مغایرتی با قوانین و مقررات مذکور نداشته و قابل ابطال نمیباشد. این رای به استناد بند «ب» ماده (84) قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رئیس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.
محمد کریمی
رئیس هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی
دیوان عدالت اداری