هیات تخصصی عمران، شهرسازی و اسناد
کلاسه پرونده: ه- ع /95/1226 دادنامه: 299 تاریخ: 17/11/96
شاکی: آقای عباس محمودآبادی با وکالت روح اله قاسم زاده
طرف شکایت: 1-شورای اسلامی شهر شیراز 2-شهرداری شیراز
موضوع شکایت و خواسته: ابطال مصوبات شماره 3656 ش الف د- 15/11/82 و 10196/ش الف د - 16/5/84 و 19008/ ش الف د - 8/2/86 شورای اسلامی شهر شیراز در خصوص تعرفه عوارض حق مشرفیت
متن مقرره مورد شکایت:
3656/ش الف د- 5/11/82
ماده واحده: به کلیه اراضی و املاکی که بر اثر طرحهای اصلاحی، تعریضی، توسعه ای و احداثی در بر گذر اصلاحی یا تعریضی و یا احداثی واقع میشوند عوارض حق مشرفیت برای یکبار تعلق میگیرد که هنگام فروش (نسبت به سهم فروش رفته) از صاحبان این قبیل املاک برابر مفاد تباصر ذیل این ماده واحده توسط شهرداری وصول خواهد شد. تبصره 1: عوارض حق مشرفیت به کلیه اراضی و املاک در معرض طرح و یا براساس اجراء طرح های ماده واحده برگذر واقع شده یا میشوند 7p میباشد و اجرای کلیه عملیات اجرایی مربوط به این طرحها به عهده شهرداری میباشد. تبصره 2: در هنگام اجرای طرحهای مورد مسیر تا میزان 20% عرصه باقیمانده از مورد مسیر کسر و الباقی هنگام نقل و انتقال ملک به غیر، قابل محاسبه خواهد بود. تبصره 3: عوارض حق مشرفیت از برگذر جدید تا عمق 30 متر اول 7p و مابقی p 4 تا عمق یکصد متر تعلق میگیرد. تبصره 4: کلیه مستحدثاتی (مانند احداث بوستان) که موجب ارزش افزوده می گردند عوارض حق مشرفیت براساس p5 به عمق یکصد متر بعد از اجرای طرح صرفاً برای املاک تجاری تعلق میگیرد.
10196/ش الف د -16/5/84
احترماً، نامه شماره 1/2206 مورخ 19/2/84 شهرداری در خصوص اصلاح تعرفه عوارض حق مشرفیت موضوع مصوبه شورا به شماره 3656 مورخ 5/11/82 در جلسه مورخ 6/5/84 شورای اسلامی شهر شیراز مطرح و ضمن جایگزینی تبصره 2 به مصوبه قبلی شورا به شماره 02656 و همچنین اضافه شدن 2 تبصره دیگر به تبصره های مصوبه مذکور به شرح مورد موافقت قرار گرفت: تبصره 2 جایگزین: در مورد املاکی که در معرض اجرای طرحهای موضوع این مصوبه قرار میگیرند عوارض حق مشرفیت تا معادل 20% ارزش عرصه باقیمانده براساس قیمت مبنای محاسبه غرامت یا قیمت روز محاسبه و در لیست واحدی منظور و همزمان با اجرای طرح و پرداخت غرامت، از غرامت مورد مسیر کسر و مابقی از سوی شهرداری پرداخت میگردد. در مواردی که حق مشرفیت بیش از غرامت متعلقه گردد عوارض باقیمانده براساس مصوبات مربوط به حق مشرفیت در هنگام نقل و انتقال جزئی یا کلی ملک به غیر نسبت به سهم موضوع انتقال و به قیمت منطقه بندی روز محاسبه و دریافت خواهد شد. تبصره 5:کلیه املاکی که حداکثر با تعریض عمق دو متر مشمول حق مشرفیت می گردند تا 20% باقیمانده ملک با مورد مسیر تهاتر و چنانچه شهرداری پس از آن بستانکار گردد، با کسر 20% مقدار بستانکار مشمول حق مشرفیت می گردند. تبصره 6:کلیه املاکی که مشمول تعریض در پیاده رو جلو ملک گردند مشروط بر اینکه مطالبه غرامت ننمایند مشمول پرداخت عوارض حق مشرفیت نمی شوند.
19008/ش الف د-8/2/86
احتراماً، نامه شماره 191/2411 مورخ 8/3/85 یکی از اعضاء محترم شورا مثبوت به شماره 19008 مورخ 11/3/85 شورا در خصوص رفع ابهام در نحوه اجرای عوارض حق مشرفیت موضوع مصوبه شماره 3656 مورخ 5/11/82 ارسالی از کمیسیون برنامه و بودجه در جلسه مورخ 6/2/86 شورای اسلامی شهر شیراز مطرح و مقرر گردید تباصر پنج و شش به مصوبه شماره 3656 مورخ 5/11/82 به شرح زیر اضافه گردد.
تبصره5: عوارض حق مشرفیت به کلیه اراضی و ساختانهایی که بر اثر طرحهای اصلاحی تعریض توسعه ای و احداثی در برگذر اصلاحی یا تعریضی و یا احداثی قبل از مورخ 3/11/70 واقع شده اند تعلق نمی گیرد. تبصره 6:اراضی و املاک فاقد ساختمان موضوع تبصره 5 چنانکه تقاضای غرامت مورد مسیری نماید مشمول پراخت حق مشرفیت مطابق تبصره 2 مصوبه شماره 3656 مورخ 5/11/82 میگردد. ضمناً مقرر گردید شهرداری نسبت به اصلاح مصوبه طی یک ماه آینده اقدام نماید.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت: شاکی به موجب دادخواستی ابطال مصوبات شماره 3656/ ش الف د مورخ 5/11/82 و 10196/ ش الف د مورخ 16/5/84 و 19008/ ش الف د مورخ 8/2/86 شورای اسلامی شهر شیراز در خصوص تعرفه عوارض حق مشرفیت را خواستار گردیده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است:
1-فقهای شورای نگهبان در نظریات شماره 48358/30/91 مورخ 25/7/91 و 1085/102/93 مورخ 20/3/93 و 1300 مورخ 12/10/74 اخذ عوارض حق مشرفیت را خلاف شرع اعلام نموده است.
2-هیات عمومی دیوان عدالت اداری نیز به موجب آراء شماره 563 مورخ 8/12/90 و 42 مورخ 17/7/68 و 188 مورخ 7/11/74 صراحتاً اخذ عوارض حق مشرفیت (مرغوبیت) را غیر قانونی اعلام نموده است.شاکی هم چنین به موجب لایحه جداگانه ای به شماره 188/95-13/11/95 به تشریح موارد فوق پرداخته و تقاضای ابطال مصوبات معترض عنه را به دلیل مغایرت با قانون و شرع از تاریخ تصویب داشته است.
خلاصه مدافعات طرف شکایت: در پاسخ به اظهارات شاکی، شهرداری شیراز طی نامه ای به شماره 261387/96-26/5/96 اعلام داشته است که:1-مصوبه اخیرالتصویب به شماره 15365/95/ص-8/10/95 شورای اسلامی شهر شیراز جایگزین مصوبات مورد شکایت گردیده و عملاً مصوبات مذکور منسوخ و جهتی برای ابطال وجود ندارد. 2-شورای نگهبان طی نامه شماره 200/37605/210/9000 مورخ 12/3/94 اخذ عوارض بر حق مشرفیت را شرعی دانسته و منعی جهت وصول آن اعلام نکرده است. 3-هیات تخصصی عمران، شهرسازی و اسناد دیوان عدالت اداری در دادنامه های شماره 252 الی 265 مورخ 29/10/95 موضوع پرونده شماره 498/92 با تاکید بر نظریه شورای نگهبان وضع عوارض بر حق مشرفیت را مغایر قانون ندانسته است.4-هیات عمومی دیوان عدالت اداری طی دادنامه های شماره 105 مورخ 2/7/74 و 181 مورخ 4/5/83 نیز اخذ عوارض بر حق مشرفیت را مغایر قانون تشخیص نداده است. همچنین رئیس شورای اسلامی شیراز پیرو نامه شهرداری شیراز (با مشخصات فوق) و در پاسخ به اظهارات شاکی طی نامه ای به شماره 3297/96/ص مورخ 7/8/96 عیناً به موارد فوق اشاره و تقاضای رد شکایت شاکی و ابرام مصوبه های شورا را از ریاست هیات عمومی دیوان عدالت اداری نموده است.
چنانچه ادعای مغایرت با موازین شرعی مطرح شده است نظریه شورای نگهبان نوشته شود: موضوع مصوبات (مورد شکایت) در جلسه مورخ 15/6/1396 فقهای معظم شورای نگهبان مورد بحث و بررسی قرار گرفت و نظر فقها به شرح ذیل اعلام میگردد: «چون مفاد مصوبه تجویز دریافت درصدی از قیمت اضافه شده در زمان فروش ملک به عنوان عوارض میباشد فلذا مصوبه مذکور خلاف موازین شرعی تشخیص داده نشد. از جهت اینکه چنین عوارضی خلاف قانون است یا خیر تشخیص امر به عهده آن دیوان محترم میباشد.» تهیه کننده گزارش: جباری
هیات تخصصی عمران، شهرسازی و اسناد دیوان عدالت اداری با حضور اعضاء تشکیل، پس از ملاحظه پرونده و اسناد و مدارک موجود در آن و بعد از قرائت گزارش عضو ممیز و بررسی و انجام مشاوره به اتفاق آراء اعضای حاضر به شرح ذیل مبادرت به صدور رای مینماید.
رای هیات تخصصی
طبق بند 16 ماده 71 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب 1375 تصویب لوایح برقراری یا لغو عوارض شهر و همچنین تغییر نوع و میزان آن با در نظر گرفتن سیاست های عمومی دولت که از سوی وزارت کشور اعلام میشود از جمله وظایف و مسئولیتهای شورای اسلامی شهرهاست و در تبصره یک ماده 5 قانون اصلاح موادی از قانون برنامه سوم توسعه جمهوری اسلامی ایران موسوم به تجمیع عوارض مصوب 1381 وضع عوارض محلی تجویز شده است، همچنین در آراء هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره های 105-1/7/1374 و 1187-23/10/1386 و 1229-23/10/1386 و غیره وضع عوارض بر حق مشرفیت در بخشنامه های وزارت کشور و شهرداری تهران و مصوبات شوراهای اسلامی مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات تشخیص نگردیده است. همچنین شورای محترم نگهبان طبق نظریه شماره 2565/102/96-15/6/96 جعل عوارض بر حق تشرف یا مشرفیت را در مصوبات مذکور مخالف شرع اعلام نکرده است، بنابراین مصوبات شماره 3656 ش الف مورخ 5/11/1382 و شماره 10196/ ش الف د مورخ 16/5/1384 و شماره 19008/ ش الف د مورخ 8/2/1386 شورای اسلامی شهر شیراز مبنی بر وضع عوارض حق مشرفیت مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات نبوده و به استناد مواد 12و84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری رای به رد شکایت صادر میشود. این رای ظرف 20 روز از تاریخ صدور از سوی رئیس محترم دیوان عدالت اداری و یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.
جباریرئیس هیات تخصصی عمران، شهرسازی و اسناد دیوان عدالت اداری