تاریخ نظریه: 1404/01/20
شماره نظریه: 7/1403/936
شماره پرونده: 1403-11-936ح
استعلام:
با توجه به مواد 248 و 250 قانون امور حسبی مصوب 1319 که مقرر میدارد چنانچه ورثه در مهلت مقرر قانونی اقدام به رد ترکه ننمایند، هر یک مسئول تمام دیون به نسبت سهم خود خواهند بود، خواهشمند است به پرسشهای زیر پاسخ دهید:
الف- در فرضی که متوفی ماترک نداشته باشد، آیا ورثه مسئولیتی در قبال بستانکاران مورث دارند؟ آیا میتوان در چنین فرضی به صرف عدم رد ترکه در مهلت یک ماهه پس از فوت، حکم به محکومیت ورثه به پرداخت طلب بستانکار به نسبت به سهمالارث صادر کرد؟
ب- در صورت صدور حکم به محکومیت ورثه (با فرض فقدان ماترک)، آیا میتوان وفق قانون اجرای احکام مدنی مصوب 1356 و قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب 1394 مبادرت به توقیف اموال یا بازداشت ورثه نمود؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
الف- با توجه به ماده 250 قانون امور حسبی مصوب 1319، رد ترکه باید در مدت یک ماه از تاریخ اطلاع وراث به فوت مورث به عمل آید؛ چنانچه در این مدت ترکه رد نشود، در حکم قبول و مشمول ماده 248 این قانون خواهد بود که مطابق آن در صورتی که ورثه ترکه را قبول کنند، هر یک مسئول ادای تمام دیون به نسبت سهم خود خواهند بود؛ مگر این که ثابت کنند از متوفی ترکهای باقی نمانده یا دیون زائد بر ترکه بوده و یا ثابت کنند که پس از فوت متوفی، ترکه بدون تقصیر آنها تلف شده و باقیمانده ترکه برای پرداخت دیون کافی نیست که در این صورت نسبت به زائد از ترکه مسئول نخواهند بود. بر این اساس، در فرض سوال که متوفی فاقد ترکه است، به صرف عدم رد ترکه از سوی ورثه در مهلت مقرر در ماده 250 یادشده، نمیتوان آنها را مسئول ادای دیون متوفی به نسبت سهمالارثشان دانست.
ب- سوال مبهم است و چنانچه مقصود از عبارت «عدم وجود ماترک» در فرض سوال آن است که ترکهای از متوفی باقی نمانده است، با توجه به پاسخ ارائه شده در بند پیشگفته، صدور حکم به محکومیت ورثه امکانپذیر نیست.