تاریخ نظریه: 1404/11/08
شماره نظریه: 7/1404/294
شماره پرونده: 1404-1/7-294ع
استعلام:
بر اساس مفاد بند یک ماده 87 قانون برنامه ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1395، دولت موظف است اقدامات لازم برای اجرای صحیح و بهموقع قانون جامع خدماترسانی به ایثارگران مصوب 1386 با اصلاحات و الحاقات بعدی را به عمل آورده اعتبار کافی را در بودجه سنواتی پیشبینی نماید و کلیه آییننامههای اجرایی آن را حداکثر تا شش ماهه سال اول اجرای قانون برنامه تصویب و ابلاغ نماید. همچنین بند «د» این ماده در صدد اصلاح ماده 21 قانون جامع خدماترسانی به ایثارگران مصوب 1386 با اصلاحات و الحاقات بعدی برآمده است که بر اساس ماده 21 قانون اخیرالذکر، بیست و پنج درصد از نیازهای استخدامی و تامین نیروهای مورد نیاز تمامی دستگاهها؛ اعم از رسمی، پیمانی، قراردادی و شرکتی میبایست به ایثارگران اختصاص یابد. به رغم تصریح قانون برنامه ششم یادشده به عنوان قانون بالادستی، قانونگذار در بند «د» تبصره 20 قانون بودجه سال 1400 کل کشور و بند «و» تبصره 20 قانون بودجه سال 1401 کل کشور، در اجرای بند «د» ماده 87 قانون برنامه ششم توسعه، دستگاههای مشمول ماده 2 قانون جامع خدماترسانی به ایثارگران را مکلف کرده است تا نسبت به تبدیل وضعیت استخدامی ایثارگران اقدام نمایند. همانگونه که مستحضرید هرگونه اقدام سازمان صدا و سیما در اجرای بند «و» تبصره 20 قانون بودجه سال 1401 کل کشور نیازمند تامین اعتبار لازم بوده و در صورت عدم تامین اعتبار اقدامی متصور نبوده و میبایست از اعتبارات دیگر بخشهای سازمان صدا و سیما از جمله برنامهسازی و تعمیر و نگهداری فرستندهها پرداخت شود. ضمن آنکه، اجرای مفاد ماده 87 قانون برنامه ششم یادشده نیازمند تصویب آییننامه توسط دولت بوده که این امر نیز انجام نشده است. از آنجا که زمان اجرای بند «د» تبصره 20 قانون بودجه سال 1400 کل کشور و بند «و» تبصره 20 قانون بودجه سال 1401 کل کشور سپری شده و این حکم مجدداً در سال 1402 تنفیذ نشده است، این امر بدین معناست که تکلیف یادشده صرفاً به این دو سال مقید بوده و خارج از آن حکم، قانون برنامه ششم باید به عنوان قانون بالادستی در خصوص ایثارگران اجرا شود. با توجه به توضیحات پیشگفته، از آنجا که متن مواد قانونی باید به عنوان یک کل نگریسته شود و در مواد قانونی، هرگونه اقدام در این زمینه نیازمند تامین اعتبار و تصویب آییننامه توسط دولت دانسته شده است و با توجه به وضعیت خاص سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران که بودجه خود را به عنوان کمک، زیان دریافت میکند، آیا این سازمان میتواند بدون تامین اعتبار از سوی دولت، تمامی نیروهای ایثارگر خود را تبدیل وضعیت نماید؟ آیا میتوان گفت مهلت استفاده از مفاد بند «د» تبصره 20 قانون بودجه سال 1400 کل کشور و بند «و» تبصره 20 قانون بودجه سال 1401 کل کشور، پس از مدت یادشده نیز جریان دارد و به دیگر سنوات هم سرایت میکند؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
اولاً، تبدیل وضعیت ایثارگران موضوع بند «د» تبصره 20 قانون بودجه سال 1400 کل کشور و بند «و» تبصره 20 قانون بودجه سال 1401 کل کشور، مقید به تامین اعتبار نشده است؛ هرچند در مقرره نخست برای اجرای آن، اعتبار خاصی پیش بینی شده بود؛ ضمن آنکه، علیالاصول تبدیل وضعیت اشخاصی که تحت هر عنوانی دارای رابطه استخدامی میباشند، مستلزم تامین اعتبار مستقلی نمیباشد؛ بر این اساس، سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران نیز همانند دیگر دستگاههای اجرایی موضوع ماده 5 قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب 1386 با اصلاحات و الحاقات بعدی، مکلف به اجرای مفاد مقررههای صدرالذکر در تبدیل وضعیت ایثارگران مشمول در بازه زمانی مذکور در این قوانین میباشد.
ثانیاً، با عنایت به اینکه اجرای احکام مندرج در قوانین بودجه کشور، مربوط به همان سال است و این امر در قوانین بودجه سالهای 1400 و 1401 کل کشور تصریح شده است و با لحاظ ردیف 137 قانون فهرست قوانین و احکام نامعتبر در حوزه ایثارگران مصوب 1404 و منسوخ دانستن بند «و» تبصره 20 قانون بودجه سال 1401 کل کشور، احکام مندرج در مقررات صدرالذکر مربوط به همان سال اجرای قانون است و به سنوات بعدی قابل تسری نیست؛ اما از آنجا که در شق 3 بند «و» تبصره 20 قانون بودجه سال 1401 کل کشور، مقرر شده است که افرادی که تا پایان بهمن ماه 1400 در دستگاه ذیربط مشغول به کار بودهاند، مشمول این قانون هستند؛ آن عده از مشمولانی که وفق مقررات قانونی؛ از جمله بندهای صدرالذکر و دستورالعمل شماره 13758 مورخ 1400/3/19 سازمانهای اداری و استخدامی و برنامه و بودجه کشور در خصوص نحوه اجرای بند «د» تبصره 20 قانون بودجه 1400 کل کشور، از شرایط قانونی لازم برای تبدیل وضعیت برخوردار میباشند؛ اما تاکنون تبدیل وضعیت آنان انجام نشده است، عدم تمدید حکم مقرر در قانون بودجه سال 1401 در قوانین بودجه سالهای بعد و یا عدم پیشبینی مقرره مشابهی در این زمینه، مسقط حق مکتسبه آنان نیست و تبدیل وضعیت این افراد مطابق شرایط قانونی بلامانع است.