تاریخ نظریه: 1404/11/11
شماره نظریه: 7/1404/476
شماره پرونده: 1404-66-476ح
استعلام:
با توجه به حکم مقرر در مواد 55، 56، 88 و 89 قانون مدنی، در تعریف وقف و شرایط انعقاد این عقد و موارد جواز فروش مال موقوفه، چنانچه در اجرای برنامههای عمومی و عمرانی و بر اساس مقررات لایحه قانونی نحوه خرید و تملک اراضی و املاک برای اجرای برنامههای عمومی، عمرانی و نظامی دولت مصوب 1358 با اصلاحات و الحاقات بعدی، شهرداری نیازمند تملک اراضی وقفی باشد، آیا اقدام به تملک این اراضی دارای وجاهت قانونی است؟ آیا به جهت عدم امکان تملک، شهرداری مکلف به پرداخت عوض است؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
فروش و تملک اراضی و املاک موقوفه جز در موارد استثنایی مقرر در مواد 88 و 89 قانون مدنی و تبصره 4 ماده 5 لایحه قانونی نحوه خرید و تملک اراضی و املاک برای اجرای برنامههای عمومی، عمرانی و نظامی دولت مصوب 1358 با اصلاحات و الحاقات بعدی، شرعاً و قانوناً مجاز نیست؛ بنابراین، در فرض سوال تملک اراضی موقوفه عام و موقوفاتی که اداره آنها به لحاظ نداشتن متولی بر عهده سازمان اوقاف است، توسط دستگاه اجرایی دیگر (در فرض سوال شهرداری) باید با رعایت تبصره 4 ماده 5 اخیرالذکر و مطابق تشخیص سازمان اوقاف و در موقوفاتی که متولی منصوص امین دارند، به تشخیص متولی و (بنا بر نظریه شماره 31086/102 مورخ 1401/3/9 فقهای شورای نگهبان و رای شماره 140109970905811174 مورخ 1401/6/22 هیات عمومی دیوان عدالت اداری) به طریق مذکور در این قانون و از طریق تبدیل به احسن صورت گیرد و یا در مواردی که این امر شرعاً مجاز نیست، این اراضی و املاک به اجاره طویلالمدت داده شود.