بسمه تعالی
هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی
شماره پرونده: ه- ت/ 0200039 شماره دادنامه سیلور: 140231390001767633 تاریخ:12/07/1402
شاکی: خانم لیلا نآیینی فرد
طرف شکایت: سازمان تامین اجتماعی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 3 مصوبه مورخ 9/10/1396 هیات امنای سازمان تامین اجتماعی و صندوق های تابعه از تاریخ تصویب و به تبع آن ابطال بخشنامه هایی به شماره 14416/96/1000 مورخ 28/12/1396 حوزه بیمه ای سازمان و بندهای 43، 45، 46، 47 و 48 بخشنامه تلخیص شماره 22 امور بیمه شدگان به شماره 3038/99/1000 مورخ 14/4/1399 از تاریخ تصویب
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
شاکی دادخواستی به طرفیت سازمان تامین اجتماعی به خواسته ابطال بند 3 مصوبه مورخ 9/10/1396 هیات امنای سازمان تامین اجتماعی و دو بخشنامه دیگر به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
بند 3 مصوبه مورخ 9/10/1396 هیات امنای سازمان تامین اجتماعی و صندوق های تابعه
سهم حق بیمه متقاضیان ادامه بیمه به طور اختیاری برای استفاده از تعهدات موضوع قانون تامین اجتماعی بابت بازنشستگی، فوت و از کار افتادگی و همچنین بابت حمایت های موضوع بندهای (الف) و (ب) ماده 3 قانون در آییننامه ادامه بیمه به طور اختیاری مجموعاً (27%) تعیین میگردد.
بخشنامه شماره 14416/96/1000 مورخ 28/12/1396 حوزه بیمه ای سازمان
موضوع: اصلاح ماده 2 آییننامه ادامه بیمه به طور اختیاری
اداره کل استان:
با سلام؛ به موجب بند 3 هفتاد و هفتمین جلسه مورخ 9/10/1396 هیات امناء سازمان تامین اجتماعی و صندوق های تابعه، ماده 2 آییننامه ادامه بیمه به طور اختیاری مصوب 26/6/1385 و اصلاحیه مورخ 20/11/1386 شورای عالی تامین اجتماعی به شرح ذیل اصلاح گردید:
« سهم حق بیمه متقاضیان ادامه بیمه به طور اختیاری برای استفاده از تعهدات موضوع قانون تامین اجتماعی بابت بازنشستگی، فوت و از کار افتادگی و همچنین بابت حمایت های موضوع بندهای (الف) و (ب) ماده 3 قانون در آییننامه ادامه بیمه به طور اختیاری مجموعاً (27%) تعیین میگردد.»
بنابراین به منظور اجرای مصوبه مذکور و ایجاد وحدت رویه نظر واحدهای اجرایی را به موارد ذیل معطوف می دارد:
1- با توجه به اینکه از ابتدای سال 1397 نرخ پرداخت حق بیمه به 27% تغییر می یابد، ضروری است واحدهای امور فنی بیمه شدگان شعب ضمن اطلاع رسانی، در اسرع وقت نسبت به استخراج مشخصات بیمه شدگان و همچنین با دعوت از آنان و یا وکیل قانونی وی طبق فرم پیوست جهت تنظیم قرارداد جدید، اخذ امضا از بیمه شده و مسئولین ذیربط و ثبت آن در دبیرخانه شعبه اقدام نمایند.
2- متقاضیانی که از تاریخ مصوبه 20/10/1396 نسبت به ارائه درخواست اقدام نموده اند، لیکن لغایت ارسال نگارش مربوطه موفق به انعقاد قرارداد و یا صدور برگ پرداخت حق بیمه نگردیده اند، از تاریخ ارسال نرم افزار به بعد میبایست انعقاد قرارداد و یا صدور برگ پرداخت حق بیمه آنان با رعایت سایر شرایط مقرر و نرخ پرداخت حق بیمه 27% صورت پذیرد.
3- بیمه شدگانی که دارای قرارداد فعال ادامه بیمه به طور اختیاری با نرخ پرداخت حق بیمه 26% بوده و نسبت به پیش پرداخت حق بیمه به صورت علی الحساب لغایت 31/3/1397 اقدام نموده اند، از تاریخ آخرین دوره پرداخت حق بیمه، نرخ پرداخت حق بیمه آنان به 27% تغییر می یابد.
4- آن گروه از بیمه شدگانی که قبل از تاریخ 20/10/1396 دارای قرارداد فعال بوده و تا سال نگارش برگ پرداخت حق بیمه دی ماه 1396 به بعد خود را دریافت ننموده اند، میبایست جهت دریافت برگ پرداخت دوره مزبور (در مهلت مقرر) به شعبه ذیربط مراجعه نمایند در این صورت واحد اجرایی مربوطه مکلف است بدواً قرار داد ادامه بیمه به طور اختیاری با نرخ پرداخت حق بیمه 26% را فعال و سپس نسبت به صدور برگ پرداخت دوره دی ماه 1396 لغایت اسفند ماه 1396 اقدام نماید. بدیهی است پس از انجام فرآیند مزبور لازم است. مجدداً قرارداد ادامه بیمه به طور اختیاری با نرخ پرداخت حق بیمه 26% مختومه و با فعال نمودن قرارداد با نرخ پرداخت حق بیمه 27% امکان بیمه پردازی بیمه شده میسر گردد.
مسئول حسن اجرای این بخشنامه مدیران کل و معاونین مربوطه، روسا و کارشناسان ارشد امور فنی بیمه شدگان، وصول حق بیمه، امور فنی مستمری ها، نام نویسی و حساب های انفرادی، کارشناسان ارشد (رابطین) کارگزاریها، مسئول آمار ادارات کل استان ها و روسا و مسئولین ذیربط در شعب و شرکت مشاور مدیریت و خدمات ماشینی تامین نیز خواهد بود. "
بندهای 43، 45، 46، 47 و 48 بخشنامه تلخیص شماره 22 امور بیمه شدگان به شماره 3038/99/1000 مورخ 14/4/1399
43- به موجب بند (3) هفتاد و هفتمین جلسه مورخ 9/10/1396 هیات امنای سازمان تامین اجتماعی و صندوق های تابعه ماده (2) آییننامه ادامه بیمه به طور اختیاری مصوب 26/6/1385 و اصلاحیه مورخ 20/11/1386 شواری عالی تامین اجتماعی، نرخ پرداخت حق بیمه به شرح ذیل اصلاح گردید:
سهم حق بیمه متقاضیان ادامه بیمه به طور اختیاری برای استفاده از تعهدات موضوع قانون تامین اجتماعی بابت بازنشستگی، فوت و از کار افتادگی و همچنین بابت حمایت های موضوع بندهای (الف) و (ب) ماده 3 قانون در آییننامه ادامه بیمه به طور اختیاری از ابتدای سال 1397 مجموعاً بیست و هفت (27) درصد تعیین گردید.
تذکر: از تاریخ 1/8/1385 نرخ پرداخت حق بیمه ادامه بیمه به طور اختیاری معادل بیست و شش (26) درصد مبنای پرداخت حق بیمه بوده است.
45- با توجه به اینکه از ابتدای سال 1397 نرخ پرداخت حق بیمه به بیست و هفت (27) درصد تغییر نموده لذا واحدهای امور بیمه شدگان شعب مکلف گردیدند ضمن اطلاع رسانی، در اسرع وقت نسبت به استخراج مشخصات بیمه شدگان و همچنین با دعوت از آنان و یا وکیل قانونی وی جهت تنظیم قرارداد جدید، اخذ امضا از بیمه شده و مسئولین ذیربط و ثبت آن در دبیرخانه شعبه اقدام نمایند.
46- متقاضیانی که از تاریخ مصوبه 20/1/1396 نسبت به ارایه درخواست اقدام نموده، لیکن لغایت ارسال نگارش مربوطه موفق به انعقاد قرارداد و یا صدور برگ حق بیمه نگردیده بودند، از تاریخ ارسال نرم افزار به بعد میبایست با انعقاد قرارداد و یا صدور برگ پرداخت حق بیمه با نرخ پرداخت حق بیمه بیست و هفت (27) درصد اقدام می نمودند.
47- بیمه شدگانی که دارای قرارداد فعال ادامه بیمه به طور اختیاری با نرخ پرداخت حق بیمه بیست و شش (26) درصد بوده اند و نسبت به پیش پرداخت حق بیمه به صورت علی الحساب لغایت 31/3/1397 اقدام نموده اند، از تاریخ آخرین دوره پرداخت حق بیمه، نرخ پرداخت حق بیمه آنان به بیست و هفت (27) درصد تغییر یافته است.
48- آن گروه از بیمه شدگانی که قبل از تاریخ 20/10/1396 دارای قرارداد فعال بوده و تا تاریخ ارسال نگارش، موفق به دریافت برگ پرداخت بازه زمانی دی سال 1396 لغایت اسفند سال 1396 نشده بودند، میبایست جهت دریافت برگ پرداخت دوره مزبور (در مهلت مقرر) به شعبه ذیربط مراجعه می نمودند که در این صورت واحد اجرایی مربوطه مکلف بوده است بدواً قرارداد ادامه بیمه به طور اختیاری با نرخ حق بیمه بیست و شش درصد را فعال و سپس نسبت به صدور برگ پرداخت حق بیمه دوره فوق الاشعار اقدام می نمود. بدیهی است پس از انجام فرایند مزبور می باست مجدداً قرارداد بیمه به طور اختیاری با نرخ حق بیمه بیست و شش درصد مختومه و با فعال نمودن قرارداد با نرخ حق بیمه بیست و هفت درصد امکان ادامه بیمه پردازی بیمه شده را میسر می نمودند.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
1- در بند (د) از ماده 8 اساسنامه صندوق تامین اجتماعی مصوب 20/4/1389 هیات وزیران در خصوص وظایف و اختیارات هیات امنای صندوق تامین اجتماعی آمده است: «پیشنهاد تغییر یا اصلاح قوانین و مقررات بازنشستگی (از جمله نرخ حق بیمه و سن بازنشستگی) بر اساس شاخص های جمعیتی، امید به زندگی و محاسبات بیمه ای جهت تصویب در هیات وزیران و سیر مراحل قانونی» بنابراین تغییر و اصلاح نرخ حق بیمه در حدود اختیارات هیات امنای سازمان تامین اجتماعی نبوده و تصویب آن در حدود اختیارات هیات وزیران است و صرفاً پیشنهاد آن با هیات امنا است.
2- تعهدات سازمان تامین اجتماعی نسبت به بیمه شدگان اختیاری بسیار کمتر از بیمه شدگان اجباری است که نرخ حق بیمه آنان نیز 27 درصد است.
3- افزایش نرخ حق بیمه اختیاری از 26 درصد به 27 درصد هیچ گونه تاثیری به تسهیل شرایط و میزان تعهدات بلند مدت سازمان برای این قبیل بیمه شدگان نداشته است و هیچ دلیل منطقی و قانونی و حقوقی برای یکسان سازی نرخ حق بیمه اختیاری با بیمه های اجباری وجود ندارد.
خلاصه مدافعات طرف شکایت:
طرف شکایت پاسخی ارسال ننموده است.
پرونده کلاسه 0200039 مبنی بر «ابطال بند 3 مصوبه مورخ 9/10/1396 هیات امنای سازمان تامین اجتماعی و به تبع آن بخشنامههایی که براساس آن صادر شده است» در جلسه مورخ 20/06/1402 هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی مورد رسیدگی قرار گرفت و اعضاء به اتفاق به شرح ذیل اقدام به صدور رای نمودند:
رای هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی
نظر به اینکه عمده شکایت شاکی جهت ابطال بند 3 مصوبه مورخ 9/10/1396 هیات امنای سازمان تامین اجتماعی از حیث خروج از حدود اختیار مقام مصوب بوده است، با توجه به اینکه هیات امنای سازمان تامین اجتماعی براساس اختیار مقرر در بند (ث) ماده 8 اساسنامه سازمان تامین اجتماعی که مقرر داشته یکی از وظایف و اختیارات هیات امنا «تصویب آییننامه های مالی، معاملاتی، اداری، استخدامی و سایر آییننامه های مورد نیاز صندوق» است به وضع مصوبه مورد شکایت پرداخته است و رویه سازمان تامین اجتماعی در طی سال های گذشته (از جمله مصوبه مورخ 26/6/1385 و 20/11/1386) در تعیین حق بیمه اختیاری که ماهیت قراردادی داشته و در چارچوب قرارداد منعقده فیمابین سازمان و بیمه شدگان شکل میگیرد تصویب از سوی هیات امنا بوده است و بند (د) ماده (8) اساسنامه مذکور در خصوص تصویب از سوی هیات وزیران ناظر بر بیمههای اجباری بوده است نه اختیاری، لذا بند 3 مصوبه مورخ 9/10/1396 هیات امنای سازمان تامین اجتماعی و به تبع آن بخشنامههایی که براساس آن صادر شده است، خارج از حدود اختیار مقام مصوب نبوده و رای به رد شکایت صادر میگردد.
این رای به استناد بند (ب) ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رئیس یا 10 نفر از قضات دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.
محمدجواد صالحی انصاری
رئیس هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی