اثر عدم تهیه مسکن توسط زوج در تحقق عسروحرج زوجه

تاریخ دادنامه قطعی: 1395/01/31
شماره دادنامه قطعی: ---

پیام: در صورتی که زوج به وظیفه خود مبنی بر تهیه منزل مناسب برای زندگی مشترک عمل نکند، این امر نمی تواند دلیلی برای اثبات عسروحرج زوجه در زندگی مشترک باشد؛ بلکه زوجه صرفا حق دارد هزینه های مسکن خود را از زوج مطالبه کند و اجبار زوج به طلاق زوجه ازاین جهت وجهی ندارد.

شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه شانزدهم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/01/31 - 13 : 19 قاضی: عباسعلی علیزاده بایگی قاضی: عبدالعلی ناصح فورگ قاضی: محمد دیوسالار قاضی: سعید عالم

خلاصه جریان پرونده

در تاریخ 94/5/5 دادخواستی به خواسته طلاق خانم ح. ل. با وکالت خانم ف. ص. به طرفیت آقای حمید و.ف. از طریق ثبت الکترونیک به دادگاه‌های خانواده کرمانشاه تقدیم نموده که به شعبه --- خانواده ارجاع شده است در متن دادخواست وکیل با استناد به سند نکاحیه 91/4/4 که بین اصحاب دعوی رابطه زوجیت دائم برقرا رشده است گفته است در حال حاضر به دلیل عدم پرداخت نفقه و سوء معاشرت زوج موکله قادر به ادامه زندگی مشترک نیست و به لحاظ عسر و حرج درخواست طلاق دارد تصویر دادنامه --- که مفادا حاکی است بر اساس شکایت ح. ل. علیه الف. و.ف. دایر بر ایراد صدمه بدنی عمدی و حسب کیفرخواست دادسرای عمومی و انقلاب کرمانشاه مشارالیه به پرداخت جراحات حارصه روی دست راست و کبودی در حال جذب بازوی چپ به پرداخت نیم صدم دیه کامل و یک و نیم هزارم دیه کامل به ترتیب محکوم شده است و رای صادره حضوری و قطعی اعلام گردیده است (برگ 8 پرونده) و نیز برابر دادنامه --- صادره از شورای حل اختلاف بر اساس خواسته خواهان ح. ل. به طرفیت الف. و.ف. خوانده در تاریخ 93/4/23 تا تاریخ صدور حکم و اجرای آن (صدور حکم 93/8/17 ) ماهیانه دویست و چهل هزار تومان محکوم گردیده است و رای حضوری و قابل تجدیدنظر در محاکم عمومی کرمانشاه گردیده است (برگ 9 پرونده) دادگاه برای تاریخ 94/5/19 تعیین وقت نموده است وکیل زوجه در لایحه ای که برای جلسه دادرسی تقدیم نموده گفته است خوانده حدود یک سال است از پرداخت نفقه امتناع مینماید که دعوی حقوقی مطالبه نفقه مطرح و حکم صادر شده و اجراییه نیز صادر شده و شکایت ترک انفاق نیز موکل مطرح نموده که در حال رسیدگی است سه ماه از تاریخ صدور اجراییه نفقه گذشته اما اخیرا مبالغی را به عنوان نفقه پرداخت نموده فقط جهت تضییع حق موکل در دعوی طلاق بوده عملا موکل را در عسر و حرج قرار داده قانونگذار در ماده 1129 قانون مدتی عدم پرداخت شش ماه را از موارد عسر و حرج زوجه تلقی نموده است ضمن اینکه شرط ضمن عقد محقق شده و پرداخت نفقه طی روزهای اخیر و پس از طرح دعوی طلاق عسر و حرج ایجاد شده زوجه و شرط ضمن عقد محقق شده را تحت تاثیر قرار نمیدهد. خوانده محترم سوء معاشرت دارد و بارها موکله را مورد ضرب و شتم عمدی قرار داده موکله جهت عدم فروپاشی کانون خانواده و زندگی مشترک اقدام به اخذ گواهی پزشکی قانونی و طرح شکایت ننموده به علت استمرار ضرب و شتم از ناحیه ایشان در سال 93 پیرو ضرب و شتم از سوی زوج ناچار به شکایت و اخذ گواهی پزشکی شده که دادنامه --- شعبه --- بر محکومیت زوج به پرداخت دیه شده است سوء معاشرت زوج هم از مصادیق عسر و حرج مندرج در ماده 1130 قانون مدنی و هم از شروط ضمن عقد سند نکاحیه می‌باشد زوج بسیار تندخو و عصبی است حسب ادعای موکل بیماری روحی و روانی دارد به نحوی که امنیت جانی و حیثیتی موکل در خطر است ایشان حتی در مراجع رسیدگی کننده به پرونده با مامورین کلانتری درگیر شده که وی را بازداشت نموده‌اند درخواست معرفی ایشان را به پزشکی قانونی برای تشخیص بیماری ایشان داریم با توجه به مراتب عسر و حرج شدید موکل و تحقق شروط ضمن عقد سند نکاحیه درخواست صدور حکم به شرح خواسته دارد در جلسه داردسی 94/5/19 که وکیل خواهان حضور نداشته است و خوانده حضور داشته وی گفته است من همسرم را طلاق نمیدهم و تحت هیچ شرایطی حاضر به طلاق او نیستم دادگاه پس از ختم جلسه قرار ارجاع امر بداوری صادر نموده است داور زوج در برگ 22 پرونده معرفی شده است داور زوجه در برگ 26 پرونده تعرفه شده است. داوران با حضور در دادگاه و توجیه شرح وظائف تعهد کرده اند پس از مذاکره با زوجین نظر کتبی خود را ظرف یک هفته اعلام نمایند دادگاه در تاریخ 94/6/9 با تعیین وقت احتیاطی ادامه رسیدگی را پس از اعلام نظر داوران مورد نظر قرار داده است در برگ 28 و 29 پرونده تصویر دادنامه --- صادره از شعبه --- دادگاه عمومی کرمانشاه که مشعر بر رد دعوی خواهان آقای الف. و.ف. که به خواسته الزام زوجه خانم ح. ل. به تمکین مطرح گردیده و چون منزل مسکونی مورد نظر او برای تمکین زوجه مناسب نبوده و حاضر به تهیه منزل مناسب و فراهم نمودن آن نشد. و طی دادنامه --- شعبه بیستم خانواده به پرداخت نفقه در حق زوجه محکوم گردیده دعوی او به خواسته الزام به تمکین مسموع نبوده و قرار رد دعوی وی صادر شده این رای حضوری و قابل تجدیدنظر اعلام شده دادورز شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی (خانواده) کرمانشاه نیز در برگ 29 گواهی نموده است در اجرای حکم تمکین پرونده 930209 از منزل معرفی شده که زیر زمین منزل پدری محکوم له بود بازدید که مورد تایید قرار نگرفته اخطاریه به دستور ریاست محترم شعبه جهت تهیه منزل مستقل ظرف 15 روز صادر و برای محکوم له ارسال شده که در مهلت مقرر تهیه ننموده لذا با توجه به عدم همکاری زوج جهت اجرای حکم تمکین پرونده از آمار کسر و بایگانی شد وکیل زوجه در لایحه ای که در اوراق 31 و 32 پرونده پیوست است با تکرار مطالب گذشته به این دادنامه فوق الذکر جهت تخلف زوج از ایفاء وظیفه یعنی انفاق زوجه استناد و مدعی عسر و حرج زوجه شده است و تصویر دستور جلب الف. وحیدی محکوم علیه پرونده کیفری را نیز که دادیار اجرای احکام کیفری دادسرای کرمانشاه در تاریخ 94/6/9 صادر نموده است پیوست لایحه تقدیم داشته است (برگ 300 پرونده) نظریه داور زوجه در برگ 33 پرونده اعلام شده است در برگ 41 پرونده نظر داور زوج اعلام گردیده است وکیل زوجه در برگ 42 پرونده در لایحه ای اعلام نموده که موکل حاضر است در قبال طلاق بیست قطعه سکه از مهریه و اجرت المثل زندگی مشترک را به زوج بذل نماید دادگاه با بررسی اوراق پرونده و ختم رسیدگی طی دادنامه --- انشاء رای نموده است و ضمن مقدمه ای که از موضوع دادخواست زوجه و سیر دادرسی و لوایح وکیلش در ابتداء رای آورده است بدین شرح اعلام نظر کرده است با عنایت به محتویات پرونده و آراء صادره از مراجع قضایی و اظهارات طرفین ضمن تخلف زوج از شروط ضمن عقد دعوی مطروحه را وارد و به استناد مواد 1119 و 1129 و 1146 قانون مدنی حکم به طلاق صادر زوجه می‌تواند پس از قطعیت دادنامه به یکی از دفاتر طلاق مراجعه و با رعایت شرایط ذیل خود را مطلقه نماید 1 - زوجه (قلم خوردگی از ناحیه شعبه است) مهریه اش را به صورت دعوی جداگانه مطالبه نموده و ازطریق مذکور دریافت مینماید و تعداد بیست قطعه از مهریه و اجرت المثل ایام زندگی مشترک خود را در مقابل طلاق بذل نموده است و نفقه معوقه را به صورت جداگانه از زوج میگیرد. 2 - زوجه جهیزیه اش را مسترد نموده است. 3 - زوجین فرزند مشترک ندارند. 4 - زوجه حسب گواهی پزشکی حامله نمی‌باشد 5 - نوع طلاق خلع نوبت اول است. 6 - زوجه میتواند با استفاده از حق وکالت اعطائی از سوی زوج به شرح بند ب شرایط ضمن عقد یا عقد خارج لازم مندرج در بند نکاحیه خود را مطلقه نماید. و اسناد مربوط با هم به نمایندگی امضا نماید از این رو عدم حضور زوج مانع اجرای صیغه طلاق نیست. 7 - مدت اعتبار رای صادره 6 ماه پس از ابلاغ رای قطعی است رای صادره حضوری است از این رای وکیل زوج در فرجه قانونی تجدیدنظرخواهی نموده است. در لایحه تجدیدنظرخواهی وکیل زوج تحقق ماده 1129 قانون مدنی که مورد استناد دادگاه در رای بوده است با توجه به متن ماده مذکور محرز شناخته نشده است چون موکل الزام او به پرداخت نفقه موضوع حکم میسر گردیده و آن را طبق فیش هایی که تصویر آن پیوست است تادیه نموده است و بند 1 موارد 12 گانه شرط ضمن عقد نیز با توجه به مراتب محرز نگردیده است و دادنامه --- که مبنی بر محکومیت موکل بپرداخت دیه در حق زوجه شده است نمیتواند از مصادیق عسر و حرج باشد چون برابر محتویات پرونده با مراسم قسامه و بدون شواهد و قرائن و صرفا اثبات دیه موکل محکوم شده است و چنین محکومیتی موجب عسر و حرج در ادامه زندگی مشترک نمینماید. نقض رای صادره و رد دعوی خواهان بدوی را خواستار شده است پرونده پس از تبادل لوایح به شعبه هیجدهم دادگاه تجدیدنظر استان کرمانشاه ارجاع شده است هیات شعبه مذکور در وقت فوق العاده با بررسی اوراق پرونده های تجدیدنظرخواسته را بدین شرح مورد تایید قرار داده اند رای دادگاه: نظر به اینکه تجدیدنظرخواه به شرح گواهی مندرج در صفحه 29 پرونده منزل مستقل به دستور دادگاه برای اجرای حکم تمکین فراهم نکرده است. از طرف دیگر پرداخت نفقه پس از صدور حکم قاضی شورا به شرح برگ 9 پرونده و پس از صدور اجراییه پرداخت شده که دلالت بر اجبار زوج به پرداخت نفقه دارد و ایضا بدرفتاری زوج طبق دادنامه محکومیت به پرداخت دیه احراز می‌گردد از آنجایی که دوام زوجیت بایستی مستلزم آرامش و آسایش زوجه باشد که درمانحن فیه عدم تهیه منزل مستقل، عدم پرداخت نفقه و ضرب و جرح عمدی این آرامش زوجه را مختل نموده و موجب عسر و حرج و تحقق شرایط ضمن عقد گردیده این دادگاه با رد تجدیدنظرخواهی آقای وکیل و.ف. نسبت به دانامه 948/942 که طی آن حکم به محکومیت زوج به طلاق زوجه صادر گردیده دادنامه تجدیدنظرخواسته را که صحیح اصدار یافته به استناد ماده 358 قانون آیین دادرسی مدنی ابرام مینماید از این رای اکنون وکیل زوج فرجام خواهی نموده است که هنگام شور لایحه فرجامی او با گزارش پرونده قرائت میشود. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای عبدالعلی ناصح عضو ممیز و اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای م. دیو سالار دادیار دیوانعالی کشور اجمالا مبنی بر رد دادخواست فرجامی را دارد. دادنامه شماره --- با فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد:

رای شعبه

فرجام خواهی وکیل زوج با توجه به مفاد لایحه فرجامی و نیز لایحه ای که در مرحله تجدیدنظرخواهی و در جریان دادرسی بدوی ارائه شده است نسبت به دادنامه بدوی و فرجام خواسته که بر تایید رای بدوی صادر گردیده است وارد به نظر میرسد زیرا دادنامه های استنادی زوجه و وکیل او برای اثبات تخلف زوج از بندهای 1 و 2 موارد 12 گانه مندرج در سند نکاحیه و نیز عسر و حرج ادعایی در دادخواست مطروحه موید تحقق شرط ضمن عقد نمی‌باشد. زیرا بند 1 موارد 12 گانه ذیل شرط ضمن عقد اینگونه تعریف گردیده است استنکاف شوهر از دادن نفقه زن به مدت 6 ماه به هر عنوان و عدم امکان الزام او به تادیه نفقه.... حال آنکه رای صادره از شورای حل اختلاف راجع به نفقه از تاریخ 93/4/23 تا زمان صدور رای یعنی 93/8/18 که کمتر از 4 ماه مدت محکومیت نفقه معوقه در رای ذکر شده است بنا بمراتب با فرض اینکه پس از قطعیت رای مذکور زوج (محکوم علیه) محکوم به را نپرداخته باشد شرط ضمن عقد محقق نمیگردد. ضمن اینکه وکیل زوجه به این امر که زوج بابت نفقه زوجه پرداختی هایی داشته است در لایحه خود اذعان نموده است در مورد سوء رفتار موضوع بند 2 عقدنامه نیز شرط تحقق تخلف زوج استمرار سوء رفتار و اثبات آن در دادگاه بحدی که ادامه زندگی را برای زوجه غیر قابل تحمل نماید تعریف گردیده است. در صورتی که مفاد دادنامه استنادی زوجه و وکیل او اولا حاکی است صدمه وارده به ناحیه دست و بدن زوجه جزئی بوده ثانیا با یک مورد اثبات چنین صدماتی که در یک درگیری حادث شده باشد سوء رفتار و سوء معاشرت زوج در طول زوجیت و استمرار این رفتار احراز نمیگردد. از طرفی استناد دادگاه محترم به ماده 1129 قانون مدنی نیز بلاوجه می‌باشد زیرا در ماده مذکور چنین آمده است در صورت استنکاف شوهر از دادن نفقه و عدم امکان اجراء حکم محکمه را الزام او بدادن نفقه زن میتواند برای طلاق بحاکم رجوع کند و حاکم شوهر را اجبار به طلاق مینماید هم چنین است در صورت عجز شوهر از دادن نفقه. زوجه گرچه در دعوی تمکین از زوج برابر دادنامه --- که غیر قطعی نیز بوده است محکومیت قطعی نداشته چون زوج محلی که برای تمکین معرفی کرده است مناسب او نبوده است و با مهلتی هم که دادگاه به زوج داده است چون نتوانسته است محل مناسبی تهیه نماید دادگاه دعوی تمکین او را مسموع ندانسته و قرار رد دعوی صادر کرده است این رای نیز نمیتواند از باب عدم تهیه مسکن که یکی از وظائف زوج در زندگی مشترک است دلیل عسر و حرج زوجه باشد چون در صورت عدم تهیه آن زوجه حق دارد از زوج مطالبه هزینه های مسکن خود را بنماید نه اینکه زوج محکوم به اجبار به طلاق زوجه گردد بنابراین در حالی که زوج با طلاق موافقت نداشته است و شرط ضمن العقد موضوع بند ب سند نکاحیه و عسر و حرج ادعایی زوجه متکی به دلیل کافی نبوده است رای فرجام خواسته که بر تایید رای بدوی صادر شده است مغایر با محتویات پرونده و موازین قانونی و شرعی تشخیص میگردد مستندا به بند 2 ماده 371 و بند ج ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی با نقض رای فرجام خواسته پرونده جهت رسیدگی مجدد به یکی از شعب دیگر محاکم تجدیدنظر استان کرمانشاه ارجاع میگردد.

شعبه شانزدهم دیوان عالی کشوررئیس: عبدالعلی ناصح مستشار: عباسعلی علیزاده عضو معاون: سعید عالم