صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1400/04/03
برگزار شده توسط: استان چهار محال و بختیاری/ شهر اردل
موضوع
احراز مصادیق معاونت در جرم بدون حضور مباشر
پرسش
دادسرا در خصوص متهم اصلی (مباشر جرم) به جهت متواری بودن قرار جلب به دادرسی غیابی و در خصوص معاون جرم از طریق تحریک مباشر قرار جلب به دادرسی حضوری و کیفرخواست صادر و به دادگاه کیفری دو ارسال نموده است حال آیا دادگاه میتواند بدون حضور متهم اصلی (مباشر جرم) و با حضور معاون جرم حکم محکومیت صادر کند به عبارت دیگر آیا احراز مصادیق معاونت در جرم منوط به حضور مباشر است ؟ آیا بدون حضور مباشر امکان محکومیت معاون وجود دارد ؟
نظر هیات عالی
رسیدگی حضوری به اتهام معاون جرم در غیاب مباشر جرم، فاقد منع قانونی است، اگر چه ممکن است موجب چالش حقوقی و قضایی در صورت برائت مباشر گردد.
نظر اکثریت
یکی از شرایط احراز معاونت در جرم احراز وحدت قصد و اقتران زمانی بین عمل مباشر و معاون جرم است و احراز این موضوع جز با حضور مباشر جرم امکان پذیر نیست به عنوان مثال دادگاه برای اینکه احراز کند آیا تحریک یا تطمیع و یا ترغیب و یا تهدید که از مصادق معاونت میباشد در شخص مباشر اثر داشته یا خیر، حضور مباشر شرط است چه بسا با حضور مباشر مشخص شود علی رغم اینکه معاون تحریک یا ترغیب کرده اما این رفتار معاون اثری در مباشر جرم نداشته است بنابراین اگر معاون جرم خود اقرار نماید که مباشر را تطمیع کرده که این بزه را انجام دهد تا زمانی که موثر بودن تطمیع در متهم ثابت نشود امکان محکومیت معاون جرم نیست از طرفی با توجه به اصل عاریه ای بودن معاونت در جرم محکومیت و مجازات معاون جرم مستلزم محکومیت قطعی مباشر جرم است. مطلب دیگر اینکه فرض کنید حکم غیابی صادر شود و مباشر و معاون جرم هر دو محکوم شوند و حکم در خصوص معاون قطعیت یابد و اجرا شود اما بعدها مباشر از حکم غیابی واخواهی کند و حکم برائت وی صادر شود آن موقع قطعا محکومیت معاون جرم با چالش حقوقی و قضایی مواجه میشود.
نظر اقلیت
احراز و اثبات و تاثیر مصادیق معاونت (اعم از تحریک و....) در مباشر جرم منوط به حضور مباشر نیست قطعا اوضاع و احوال حاکم بر وقوع جرم میتواند گویای تاثیر معاونت در جرم باشد مثلا معاون اسلحه به مباشر داده و مباشر بواسطه اسلحه مرتکب قتل شده در اینجا متواری بودن مباشر تاثیری در محکومیت و مجرمیت معاون ندارد یا مثلا معاون اقرار دارد کلید منزل را به سارق داده و بعدا مشخص میشود سارق بدون اینکه کوچکترین تخریبی انجام دهد مرتکب سرقت شده پس هر چند سارق در حال حاضر متواری باشد لذا متواری بودن وی تاثیری در مجرمیت و محکومیت معاون ندارد یا مثلا معاون جرم اقرار کند که مباشر جرم را تحریک یا تهدید کرده همین که تاثیر این مصادیق در مباشر با سایر ادله برای قاضی محرز شود کفایت می کند مثلا با بررسی حساب مباشر مشخص میگردد معاون پول زیادی به حساب وی واریز کرده که در آن شرایط ممکن است بعضی اشخاص را راغب به ارتکاب جرم کند.