بسمه تعالی
هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
شماره پرونده: ه- ت/ 0300155 شماره دادنامه سیلور: 140331390002586780 تاریخ: 1403/10/29
شاکی: آقای مزدک نصوری
طرف شکایت: نهاد ریاست جمهوری و سازمان حفاظت محیط زیست
موضوع شکایت و خواسته: ابطال مصوبات سی و هشتمین جلسه شورای عالی حفاظت محیط زیست مورخ 1403/02/13 ابلاغی تحت نامه شماره 1403/100/12513 مورخ 1403/03/30 رئیس سازمان حفاظت محیط زیست --
شاکی دادخواستی به طرفیت نهاد ریاست جمهوری و سازمان حفاظت محیط زیست به خواسته ابطال مصوبات سی و هشتمین جلسه شورای عالی حفاظت محیط زیست مورخ 1403/02/13 ابلاغی تحت نامه شماره 1403/100/12513 مورخ 1403/03/30 رئیس سازمان حفاظت محیط زیست به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
"جناب آقای دکتر نامی، رئیس محترم سازمان مدیریت بحران کشور و عضو شورای عالی حفاظت محیط زیست
موضوع: ابلاغ مصوبات سی و هشتمین جلسه شورای عالی حفاظت محیط زیست
با سلام و دعای خیر؛
با عنایت به برگزاری سی و هشتمین جلسه شورای عالی حفاظت محیط زیست در مورخ 1403/02/13 که با حضور رئیس جمهور شهید برگزار گردید، به پیوست مصوبات مذکور برای استحضار و دستور اقدام مقتضی ایفاد میگردد.
مصوبات سی و هشتمین جلسه شورای عالی حفاظت محیط زیست مورخ 1403/02/13
جلسه شورای عالی حفاظت محیط زیست در ساعت 15 روز پنج شنبه مورخ 1403/02/13 با حضور ریاست محترم جمهوری و اعضای شورای عالی در محل ریاست جمهوری تشکیل شد و پس از بحث و بررسی موضوعات مطروحه در جلسه تصمیماتی به شرح زیر اتخاذ گردید:
1- در خصوص بند 1 دستور جلسه موضوع "تعدیل بها جانوران وحشی به لحاظ مطالبه ضرر و زیان" جدول پیشنهادی که با لحاظ نرخ تورم اعلامی مرکز آمار بر روی بها پایه 1398 محاسبه شده مورد تصویب قرار گرفت ضمناً با توجه به وضعیت گونه در خطر انقراض یوزپلنگ بهای ضرر و زیان این گونه 20 میلیارد ریال تعیین شد.
2- در خصوص بند 2 دستور جلسه موضوع تقویت حفاظت از یوزپلنگ آسیایی مقرر گردید الف) به منظور تجهیز زیستگاههای یوزپلنگ از جمله تامین دوربین و هوشمند سازی خودرو، موتور سیکلت و همچنین خرید حقوق عرفی و علوفه کاری و سایر امور حفاظتی و تکثیر یوزپلنگ مبلغ 1300 میلیارد ریال توسط سازمان برنامه و بودجه برای سال مالی جاری مازاد بر اعتبارات مصوب سازمان محیط زیست تامین و تخصیص اعتبار صورت پذیرد. ب) مشارکت بخش خصوصی و حامیان محیط زیست در ایمن سازی جاده میامی - سبزوار برای عبور یوزپلنگ و نیز اقدامات حفاظتی زیستگاه و تکثیر یوزپلنگ مورد تصویب قرار گرفت. پ) سازمان اداری و استخدامی موظف گردید مجوز استخدام 20 نفر نیروی محیط بان مازاد بر سهمیه سال جاری را در چارچوب پستهای سازمانی موجود سازمان حفاظت محیط زیست برای حفاظت زیستگاههای یوزپلنگ در کشور صادر نماید.
3- در خصوص بند 3 دستور جلسه موضوع اصلاح و بازنگری و اجرای پروژه ها در مناطق چهارگانه محیط زیست موارد ذیل تعیین تکلیف شد:
1-3- درخواست استانداری اصفهان و وزارت راه و شهرسازی پیرامون تکمیل پروژه بزرگراه شهرضا - کاشان قبل از اتصال به کنار گذر اصفهان واقع در پارک ملی کلاه قاضی مقرر گردید گزینه تونل - ترانشه بر اساس نقشه و مشخصات فنی که توسط اداره کل محیط زیست استان اصفهان و مشاور طرح نهایی شده و به تصویب شورای برنامه ریزی و توسعه استان میرسد با لحاظ تمهیدات محیط زیستی مورد اجرا قرار گیرد.
2-3- حذف محدوده ای به مساحت 11 هکتار از منطقه حفاظت شده البرز مرکزی واقع در استان مازندران مطابق مختصات نقشه ارایه شده که قبلا واحدهای تولیدی در قالب شهرک صنعتی آب بندانگ در آن مستقر شده اند مورد تصویب قرار گرفت و شرکت بهره بردار متعهد میگردد در چارچوب قوانین و مقررات مربوطه پروژه های احیایی و جبرانی با نظر سازمان حفاظت محیط زیست در همان استان اجرا نماید.
3-3- صدور مجوز بهره برداری معدن سرب و روی البلاغ واقع در منطقه حفاظت شده ساریگل استان خراسان شمالی با توجه به سابقه موضوع و همچنین با عنایت به ذیل ماده (3) قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست پس از تایید گزارش ارزیابی اثرات زیست محیطی در محدوده مورد تایید کمیته ارزیابی مورد تصویب قرار گرفت شرکت بهره بردار متعهد می گردند در چارچوب قوانین و مقررات مربوطه پروژه های احیایی و جبرانی با نظر سازمان حفاظت محیط زیست در همان استان اجرا نماید و نیروی انسانی مورد نیاز در طرح بهره برداری معدن را با اولویت بکارگیری نیروهای بومی تامین نماید.
4-3- صدور مجوز معدن مس مشکین واقع در منطقه حفاظت شده سرخ آباد زنجان نقشه ارایه شده با توجه به مسایل اجتماعی پیش آمده و مصوبه سفر دولت به استان و پس از تایید طرح ارزیابی زیست محیطی در محدوده ای به مساحت حداکثر 600 هکتار مورد تصویب قرار گرفت شرکت بهره بردار متعهد میگردد در چارچوب قوانین و مقررات مربوطه پروژه های احیایی و جبرانی به نظر سازمان حفاظت محیط زیست در همان استان اجرا نماید و نیروی انسانی مورد نیاز در طرح بهره برداری معدن را با اولویت بکارگیری نیروهای بومی تامین نماید.
5-3- در خصوص محدوده معدنی بلقیس ماهنشان واقع در منطقه حفاظت شده انگوران استان زنجان با توجه به قرار گرفتن محدوده در منطقه امن، مقرر گردید صرفاً مطالعات اکتشافی توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت و از طریق سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو) انجام و در صورت وجود ذخیره استراتژیک، بر اساس وسعت محدوده دارای ذخیره، شرایط و حساسیت های محیط زیستی با رعایت قوانین و مقررات در شورای عالی حفاظت محیط زیست تصمیم گیری گردد.
4- در خصوص بند 4 دستور جلسه ارتقا سطح حفاظتی عرصه های واجد شرایط موارد ذیل مورد تصویب قرار گرفت.
الف - منطقه حفاظت شده
- ارتقاء سطح حفاظتی منطقه گاو خونی واقع در استان اصفهان به مساحت 63306 هکتار به عنوان منطقه حفاظت شده گاوخونی مطابق نقشه ارایه شده مورد تصویب قرار گرفت.
- ارتقاء سطح حفاظتی منطقه کوه قلات و تنگ سرخ واقع در استان فارس به مساحت 11330 هکتار به عنوان منطقه حفاظت شده کوه قلات و تنگ سرخ مطابق نقشه ارایه شده مورد تصویب قرار گرفت.
- ارتقاء سطح حفاظتی منطقه بادنا واقع در استان اصفهان به ساخت 30132 هکتار به عنوان منطقه حفاظت شده بادنا مطابق نقشه ارایه شده مورد تصویب قرار گرفت و مقرر شد با بخشی از منطقه حفاظت شده دنا جمعاً به مساحت 61510 هکتار تحت عنوان منطقه حفاظت شده پادنا توسط اداره کل حفاظت محیط زیست استان اصفهان مورد حفاظت قرار گیرد.
- ارتقاء سطح حفاظتی منطقه کلاته واقع در استان اصفهان به مساحت 126376 هکتار به عنوان منطقه حفاظت شده کلاته مطابق نقشه ارایه شده مورد تصویب قرار گرفت.
ب - اثر طبیعی ملی
ارتقاء سطح حفاظتی محدوده ای به مساحت 195 هکتار واقع در استان اردبیل به عنوان اثر طبیعی ملی درختان فسیلی شیخ محمدلو مطابق نقشه ارایه شده مورد تصویب قرار گرفت.
5- در خصوص بند 5 دستور جلسه «در راستای شفاف سازی و همچنین ایجاد بستر مناسب برای تقویت سلامت و کاهش فساد در زمینه های خوداظهاری در پایش آلایندگی واحدهای مشمول از طریق آزمایشگاههای معتمد سازمان حفاظت محیط زیست، سازمان موصوف مکلف است نسبت به پیاده سازی و اجرای سامانه ارجاع هوشمند و سیستمی خوداظهاری در پایش با ایجاد مرجعیت مالی و با اولویت واحدهای رده 7 مشمول ارزیابی اثرات زیست محیطی ثبت شده در سامانه جامع محیط زیست تا پایان سال 1403 اقدام نماید شیوهنامه مذکور ظرف مدت 2 ماه پس از ابلاغ مصوبه توسط سازمان حفاظت محیط زیست ابلاغ میگردد.
6- در خصوص بند 6 دستور جلسه به روز رسانی تعرفه خدمات آزمایشگاهی جهت آزمایشگاه معتمد سازمان حفاظت محیط زیست مطابق جدول پیوست با لحاظ تورم اعلامی مرکز آمار ایران بر پایه تعرفه 1401 محاسبه شده و مورد تصویب قرار گرفت.
7- در خصوص حذف محدوده ای به وسعت 470 هکتار در مجاورت شهرک بوستان در محدوده پارک ملی پمو در استان فارس خارج از دستور کار در جلسه مطرح شد و پس از استماع توضیحات مفصل استاندار و بحث و بررسی موضوع با توجه به بازدیدهای انجام شده و ضرورت موضوع مصوب گردید که محدوده مذکور با همکاری استانداری و محیط زیست تعیین حدود شده و از پارک ملی حذف گردد."
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
مقرره به جهات ذیل مغایر با قانون است؛ زیرا وفق مواد 2 و 3 و 7 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست مصوب 1353، ریاست شورای عالی حفاظت محیط زیست و تایید مصوبات آن با شخص رئیس جمهور است. مضافاً اینکه معاون اول رئیس جمهور جزو اعضای شورا محسوب نمی شود. شایان ذکر است صلاحیت تکلیفی در خصوص ریاست شورای عالی حفاظت محیط زیست و تایید مصوبات آن به نحو مطلق و کامل با رئیس جمهور و غیرقابل تفویض به غیر است. این در حالیست که مصوبات سی و هشتمین جلسه شورای عالی حفاظت محیط زیست، صرفاً به تایید سرپرست ریاست جمهوری (آقای مخبر) رسیده است که در زمان حیات رئیس جمهور وی معاون اول بوده است و وی صلاحیت قانونی در این زمینه را ندارد.
همچنین وفق ماده 4 قانون شکار و صید مصوب 1346 و ماده 3 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست مصوبات شورای عالی محیط زیست ظرف 20 روز پس از درج یکی از روز نامه های کثیر الانتشار مرکز و روزنامه رسمی کشور لازم الاجرا است که این مصوبه طبق تشریفات قانونی انتشار رسمی نیافته است.
خلاصه مدافعات طرف شکایت:
در پاسخ به شکایت مذکور، معاون امور حقوقی دولت به موجب لایحه دفاعیه توضیح داده است که امضای مصوبه معترض عنه از سوی معاون اول رئیس جمهور در زمانی صورت پذیرفته است که ایشان حسب موافقت مقام معظم رهبری و در چارچوب اصل 131 قانون اساسی، اختیارات و مسیولیت های ریاست جمهوری را به عنوان رئیس جمهور بر عهده داشته اند و لذا به عنوان جانشین رئیس جمهور شهید اقدام به امضای مصوبه مذکور کرده اند که در زمان حیات ایشان به تصویب شواری عالی حفاظت محیط زیست رسیده بود. ضمناً ایراد شاکی در مورد عدم رعایت تشریفات قانونی مقرر در ماده 4 قانون شکار و صید، به هیچ عنوان نافی اعتبار و صحت قانونی خود مصوبه مورد شکایت و موجبی برای درخواست ابطال آن نخواهد بود.
مدیرکل دفتر حقوقی و امور مجلس سازمان حفاظت محیط زیست نیز اینگونه توضیح داده است که اولاً مستند به ماده 2 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست، ریاست شورای عالی حفاظت محیط زیست با رئیس جمهور میباشد لذا اثبات صلاحیت یا عدم صلاحیت مقام محترم در امضا مصوبات مارالذکر با مرجع مذکور است. لذا مستند به بند پ ماده 53
قانون دیوان عدالت اداری شکایت مورد توجه این سازمان نمیباشد.
ثانیاً علی رغم ادعای شاکی مبنی بر عدم امکان تفویض امضا به سرپرست محترم ریاست جمهوری بدیهی است که این تفویض اختیار به سرپرست محترم ریاست جمهوری از سوی رئیس جمهور محترم صورت نگرفته بلکه این امر به موجب تفویض اختیار از سوی مقام معظم رهبری انجام گرفته است که علی القاعده ادعای وارده در این باب فاقد وجاهت میباشد.
پرونده شماره ه- ت/0300155 مبنی بر درخواست ابطال مصوبات سی و هشتمین جلسه شورای عالی حفاظت محیط زیست مورخ 1403/02/13 ابلاغی تحت نامه شماره 1403/100/12513 مورخ 1403/03/30 رئیس سازمان حفاظت محیط زیست به جهت خروج از حدود اختیارات از تاریخ تصویب در جلسه مورخ 1403/09/18 هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست مورد رسیدگی قرارگرفت و اعضای محترم هیات به اتفاق به شرح ذیل اعلام نظر نمودند:
رای هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
اصل یکصد و سی و یکم قانون اساسی اشعار می دارد: «در صورت فوت، عزل، استعفاء، غیبت یا بیماری بیش از دو ماه رئیس جمهور و یا در موردی که مدت ریاست جمهوری پایان یافته و رئیس جمهور جدید بر اثر موانعی هنوز انتخاب نشده و یا امور دیگری از این قبیل، معاون اول رئیس جمهور با موافقت رهبری، اختیارات و مسیولیت های وی را بر عهده میگیرد و شورایی متشکل از رئیس مجلس و رئیس قوه قضاییه و معاون اول رئیس جمهور موظف است ترتیبی دهد که حداکثر ظرف مدت پنجاه روز رئیس جمهور جدید انتخاب شود. در صورت فوت معاون اول و یا امور دیگری که مانع انجام وظایف وی گردد و نیز در صورتی که رئیس جمهور، معاون اول نداشته باشد مقام رهبری فرد دیگری را به جای او منصوب میکند.»
بنابه مراتب مذکور مصوبات سی و هشتمین جلسه شورای عالی حفاظت محیط زیست مورخ 1403/02/13 ابلاغی تحت نامه شماره 1403/100/12513 مورخ 1403/03/30 رئیس سازمان حفاظت محیط زیست به جهت شهادت رئیس جمهور در زمان امضا و تایید مصوبات مذکور و در راستای اجرای حکم مندرج در صدر اصل یکصد و سی و یکم قانون اساسی از سوی سرپرست ریاست جمهوری مورد امضا و تایید قرار گرفته است. بر این اساس تصویب مصوبات مذکور خارج از حدود اختیارات مرجع وضع آن نبوده و قابل ابطال نمیباشد.
این رای به استناد بند (ب) ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری اصلاحی مصوب 1402 ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رئیس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است. همچنین این رای به استناد ماده 93 قانون مذکور پس از قطعیت در رسیدگی و تصمیم گیری های آتی مراجع قضایی و اداری، معتبر و ملاک عمل خواهد بود.
شهریار قلعه
رئیس هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
دیوان عدالت اداری