شماره پرونده: ه- ع؍ 0000570 شماره دادنامه: 140109970906000624 تاریخ: 09/09/1401
شاکی: آقای مرتضی محمد حسین زاده
طرف شکایت: وزارت راه و شهرسازی - هیات وزیران
موضوع شکایت و خواسته: ابطال نحوه محاسبه خدمات مهندسی در بخش طراحی، نظارت و اجرا مندرج در ماده 17 فصل پنجم مبحث دوم مقررات ملی ساختمان
شاکی دادخواستی به طرفیت وزارت راه و شهرسازی - هیات وزیران به خواسته ابطال نحوه محاسبه خدمات مهندسی در بخش طراحی، نظارت و اجرا مندرج در ماده 17 فصل پنجم مبحث دوم مقررات ملی ساختمان به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
ماده 17 مبحث دوم مقررات ملی ساختمان و تبصره های آن
ماده 17- نحوه محاسبه حق الزحمه خدمات مهندسی ساختمان در بخش طراحی، نظارت و اجرا، موضوع ماده 117 آییننامه اجرایی و نحوه محاسبه حق الزحمه تهیه و صدور شناسنامه فنی و ملکی ساختمان قیمت خدمات مهندسی ساختمان برای انجام انواع فعالیت های و مراحل مختلف کار ساختمانی در بخش طراحی و نظارت در رشته های معماری، عمران، تاسیسات مکانیکی و تاسیسات برقی که می باید مطابق شرح خدمات مهندسی گروه های ساختمانی انجام پذیرد وفق ماده 117 آییننامه اجرایی و با توجه به مبانی و قیمت های خدمات مهندسی مصوب سال 1378 به شرح زیر اعلام میگردد:
17-1 از آنجا که حق الزحمه خدمات مهندسی ساختمان در بخش طراحی و نظارت در چهار رشته فوق به صورت درصدی از هزینه ساخت و ساز ساختمان تعیین میگردد، هزینه ساخت و ساز هر متر مربع زیربنای ساختمان بر اساس قیمت های مصوب سال 1378 وزارت مسکن و شهرسازی و اعمال شاخص های تعدیل کارهای ساختمانی اعلام شده از سوی سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور در سال های 1378 لغایت پایان 1383 برای ابتدای سال 1384 برابر قیمت های مندرج در جدول شماره 10 اعلام میگردد.
جدول شماره 10- هزینه ساخت و ساز هر متر مربع بنا به ریال برای گروه های ساختمانی چهارگانه در ابتدای سال 1384
گروه ساختمان
1 و 2 طبقه ارتفاع از روی شالوده
3 تا 5 طبقه ارتفاع از روی شالوده
6 و 7 طبقه ارتفاع از روی شالوده
8 تا 10 طبقه ارتفاع از روی شالوده
11 و 12 طبقه ارتفاع از روی شالوده
13 تا 15 طبقه از روی شالوده
16 طبقه و بالاتر از روی شالوده
هزینه ساخت هر متر مربع بنا
000؍146؍1
000؍337؍1
000؍528؍1
000؍719؍1
000؍910؍1
000؍101؍2
000؍292؍2
17-2 هزینه ساخت و ساز هر متر مربع زیربنای ساختمان برای سال 1385 بر اساس قیمت های مندرج در جدول شماره 10 و اعمال شاخص های تعدیل کارهای ساختمانی سال 1384 که از سوی سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور اعلام میگردد محاسبه و توسط سازمان نظام مهندسی ساختمان اعلام خواهد شد و در سالهای بعد از آن نیز قیمت های مذکور با همین شیوه محاسبه و هر ساله توسط سازمان مذکور اعلام میشود.
17-3 قیمت های مندرج در جدول شماره 10 با توجه به شرایط و کیفیت ساخت و ساز در هر استان، میتواند بر اساس پیشنهاد هیات مدیره سازمان استان و تصویب هیاتی مرکب از معاون عمرانی استانداری، رییس سازمان مسکن و شهرسازی و رییس سازمان استان حداکثر تا 25 درصد نسبت به قیمت های تعیین شده کاهش یا افزایش یابد.
17-4 قیمت های مندرج در جدول شماره 10 مربوط به ساختانهای گروه (الف)، (ب)، (ج) و (د) بوده و مشمول قیمت های ساختانهای ویژه نمی شود در خصوص قیمت های ساخت و ساز هر متر مربع زیر بنای این چنین کارها، هیات مدیره سازمان استان میتواند از هیات یه نفره موضوع بند 17-3 این دستورالعمل استعلام نماید.
17-5 مبانی قیمت گذاری خدمات مهندسی ساختمان برای چهار رشته معماری، عمران، تاسیسات برقی و تاسیسات مکانیکی با توجه به نوع خدمات و پیچیدگی عوامل و حجم کار، به صورت درصدی از هزینه های ساخت و ساز بنا محاسبه شده و مبانی آن همان مبانی قیمت گذاری خدمات مهندسی ساختمان است که توسط شورای بررسی و تایید مبانی قیمت گذاری خدمات مهندسی موضوع ماده 117 آییننامه اجرایی تایید و به تصویب رسیده و به شرح جدول شماره 11 اعلام میگردد.
17-6 درصد مجموع حق الزحمه مربوط به مبانی قیمت گذاری خدمات مهندسی ساختمان مندرج در جدول شماره 11 را با توجه به شرایط هر استان می توان بنا به پیشنهاد هیات مدیره سازمان استان و تصویب هیات سه نفره موضوع بند 17-3 حداکثر تا 25 درصد کاهش یا افزایش داد.
17-7 حق الزحمه طراحی مجموعه های ساختمانی که ساختمان های آن مشابه هم بوده و در یک محوطه عیناً و یا با مختصر تغییری تکرار میشوند مشمول اعمال ضریب تکرار به شرح جدول شماره 12 میشود به طوریکه مجموع زیربنای ساختانهای تکراری در ضریب کاهش مربوط به دفعات تکرار ضرب شده و حاصل آن در محاسبه حق الزحمه منظور میگردد.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
با توجه به بند 15 ماده 73 و بند (س) ماده 114 آییننامه اجرایی قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان تهیه و تنظیم مبانی قیمت گذاری خدمات مهندسی در استان تهیه و پیشنهاد آن به وزارت راه و شهرسازی جهت تصویب در هیات موضوع ماده 117 آییننامه اجرایی صورت می پذیرد لیکن شیوه نامه پیوست مبحث دوم نادیده گرفته شده است و محاسبه هزینه های اجرای ساختمان منطبق با شرایط موجود نیست.
خلاصه مدافعات طرف شکایت:
1- وزارت خانه جلسات متعددی با شورای مرکزی سازمان نظام مهندسی ساختمان برگزار نموده که نهایتاً منجر به انعقاد قراردادی توسط شورای مذکور با مشاور شهریگ به منظور تهیه مبانی قیمت گذاری شده است که مراتب در حال اقدام میباشد.
2- بررسی و تایید مبانی قیمت گذاری خدمات مهندسی شورای بررسی و تایید مبانی قیمت گذاری خدمات مهندسی مرکب از 5 نفر کارشناس خبره میباشد و در صورت ارسال مبانی توسط شورای مرکزی مراتب جهت بررسی به شورای مذکور ارجاع میگردد.
3- دفتر توسعه مهندسی ساختمان درخواست به روز رسانی نحوه تعیین هزینه ساخت و ساز هر متر مربع زیربنای ساختمان را به شورای مرکزی نظام مهندسی اعلام و پیشنهاد نیز واصل شد و با تصویب مقام عالی وزارت هزینه ساخت و ساز هر متر مربع بنا در سال 1400 بر اساس جدول شماره 10 و اعمال میانگین شاخصهای تعدیل و اعمال ضریب 10 درصد تصویب گردیده است.
4- قیمت های جدول شماره 10 میتواند توسط هیات 4 نفره استانها تا 75 درصد کاهش یا افزایش یابد.
لذا کلیه اقدامات وزارت خانه مطابق اختیارات قانونی بوده و خواسته شاکی وجاهت قانونی ندارد.
نظریه تهیه کننده گزارش:
شاکی به شرح لایحه اخیر خود خواسته خود را به ابطال بندهای 1-17 و 2-17 فصل پنجم مبحث دوم مقررات ملی ساختمان تقلیل داده است لذا مستلزم طرح مجدد موضوع در هیات تخصصی میباشد و بنده نیز نظریه خود را به شرح ذیل ارائه می نمایم:
بندهای 1-17 و 2-17 حسب آنچه در متن ماده 17 ذکر شده است مصوبه شورای بررسی و تایید مبنای قیمت گذاری خدمات مهندسی میباشد که طبق ماده 117 آییننامه اجرایی قانون نظام مهندسی و طی مراحل قانونی به تصویب شورای مذکور النهایه تایید وزیر راه و شهرسازی رسیده است لذا مغایرتی با قانون نظام مهندسی نداشته و قابل ابطال به نظر نمی رسد.
تهیه کننده گزارش:
شهریار قلعه
پرونده شماره ه- ع؍0000570 مبنی بر ابطال بند 1- 17 و 2- 17 مبحث دوم مقررات ملی ساختمان ایران (مصوب 1384 وزارت مسکن و شهرسازی)، در جلسه مورخ 15؍8؍1401 هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست مورد رسیدگی قرار گرفت و اعضا به شرح ذیل اقدام به صدور رای نمودند:
رای هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
نظر به اینکه با توجه به ماده 17 مبحث مورد شکایت که تعیین مفاد مندرج در بندهای معترض عنه را مطابق ماده 117 آییننامه اجرایی قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان (مصوب 17؍11؍1375) اعلام کرده است و ماده 117 آییننامه مذکور که به استناد ماده 42 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان (مصوب 22؍12؍1374) به تصویب رسیده، بیان میدارد «وزارت مسکن و شهرسازی موظف است به منظور یکسان نمودن روشها و ایجاد وحدت رویه و جلوگیری از تعارضات در تهیه و تنظیم مبانی قیمت گذاری خدمات مهندسی، ظرف شش ماه مبانی مذکور را با توجه به پیشنهادات واصل شده از نظام مهندسی استانها و شورای فنی استانها و یا با جلب مشورت آنها تهیه نماید»، علیهذا تصویب مقررات مورد شکایت، در صلاحیت مرجع وضع مصوبه بوده و مغایرتی با قانون ندارد.
بنا به مراتب، بند 1- 17 و 2- 17 مبحث دوم مقررات ملی ساختمان ایران (مصوب 1384 وزارت مسکن و شهرسازی)، به اتفاق آرای اعضای هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست، مغایر قانون و خارج از صلاحیت مرجع تصویب کننده نبوده و قابل ابطال تشخیص نمی گردد. این رای به استناد بند «ب» ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رئیس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.
سعید کریمی
رئیس هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
دیوان عدالت اداری