هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی
شماره پرونده: ه- ع /97/1021 شماره دادنامه: 9809970906010053 تاریخ: 29/2/98
شاکی: سازمان بازرسی کل کشور
طرف شکایت: دانشگاه جامع علمی - کاربردی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال دستور 13 از بیست و یکمین نشست هیات امنای دانشگاه جامع علمی - کاربردی مصوب 24/11/1389 و اصلاحیه آن مصوب 13/4/1391 و ابطال دستورالعمل تخفیف شهریه دانشگاه جامع علمی - کاربردی مصوب 25/4/1396
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
سرپرست معاونت حقوقی و نظارت همگانی سازمان بازرسی کل کشور به موجب درخواست شماره 25378 مورخ 11/2/1397 ابطال مقررات مورد شکایت را خواستار شده و در تبیین مبنای خواسته خود اعلام کرده است:
1- اعمال تخفیف در پرداخت شهریه که به موجب مصوبات و دستورالعمل مورد شکایت صورت گرفته از موجبات تبعیض ناروا و برخلاف بند 9 اصل سوم قانون اساسی میباشد.
2- هیات عمومی دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره 714 مورخ 11/10/1391 مصوبات هیات امنای دانشگاههای صنعتی شریف، تهران و امیر کبیر را در موضوع مشابه ابطال کرده و با توجه به حکم مقرر در ماده 92 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری، ابطال مقررات مورد شکایت مورد تقاضا میباشد.
متن مقرره مورد شکایت:
بیست و یکمین نشست هیات امنا مورخ 24/11/89 دستور سیزدهم: "تخفیف شهریه به دانشجویان نیارمند"
مصوبه: هیات امنا با تخفیف شهریه برای کمک به دانشجویان نیازمند از محل 15 درصد حق نظارت دانشگاه بر اساس دستورالعملی که به تصویب هیات رئیسه دانشگاه خواهد رسید، موافقت نمود.
صورتجلسه بیست و سومین نشست عادی هیات امنای دانشگاه جامع علمی کاربردی مورخ 13/4/1391
دستور بیست و یکم: "اصلاحیه مصوبه سیزدهم جلسه بیست و یکم هیات امنا مورخ 24/11/89"
مصوبه: با توجه به تعدد موارد استحقاق دریافت تخفیف شهریه از جمله کمک و تشویق دانشجویان نمونه کشوری و خانواده کارکنان دانشگاه، به منظور انسجام و وحدت رویه در امر اعطای تخفیفات دانشجویی، پس از کلمه "نیازمند" از عنوان و متن مصوبه سیزدهم جلسه بیست و یکم هیات امنا مورخ 24/11/89 عبارت " دانشجویان نمونه کشوری و خانواده کارکنان دانشگاه " به متن مصوبه دستور یاد شده اضافه میگردد.
دستورالعمل تخفیف شهریه دانشگاه جامع علمی کاربردی
در اجرای مصوبات دستور 13و21 نشست های عادی بیست و یکم و بیست و سوم هیات امنای دانشگاه جامع علمی کاربردی، این دستورالعمل با هدف کمک و ایجاد انگیزه و بالا بردن توان علمی و جبران بخشی از هزینه دانشجویان نیازمند و نمونه و خانواده کارکنان شاغل به تحصیل در مراکز آموزشی تابعه و تحت نظارت تدوین گردیده است.
ماده 1) تعاریف: حق نظارت: 15 درصد از کل شهریه (ثابت و متغیر) بر اساس جدول شهریه مصوب هیات امنای دانشگاه است که در موقع ثبت نام هر ترم / پودمان توسط دانشجو یا مرکز به حساب درآمد اختصاصی دانشگاه واریز میشود.
سهم مرکز: 85 درصد از کل شهریه (ثابت و متغیر) بر اساس جدول شهریه مصوب هیات امنای دانشگاه میباشد که به حساب مرکز واریز میشود.
ماده 2) مدارک مورد نیاز برای درخواست تخفیف شهریه و مراحل اجرای آن:
1- درخواست مکتوب یا الکترونیکی با امضای دانشجو (پیوست شماره 1) و تحویل فرم به همراه مدارک و مستندات قانونی مربوطه به واحد استانی.
2- تایید مدارک توسط واحد استانی (تکمیل پیوست شماره 2) و ارسال آن ظرف مدت حداکثر پانزده روز به دانشگاه.
3- تایید ریاست دانشگاه و ارجاع به معاونت اداری، مالی و مدیریت منابع جهت اعمال تخفیفات.
4- ثبت تخفیفات توسط مدیریت دفتر بودجه، تشکیلات و تحول اداری و ارجاع به امور مالی.
5- پرداخت مبالغ تخفیف هر استان به واحد استانی توسط امور مالی.
6- ارسال مدارک پرداخت تخفیف متقاضیان توسط واحد استانی به معاونت اداری، مالی و مدیریت منابع دانشگاه جهت تسویه بدهی.
ماده3) مشمولین تخفیف شهریه و میزان آن:
دانشجویان مشمول تخفیف شهریه و میزان تخفیف آنان مطابق جدول ذیل میباشد.
ردیف
مشمولین تخفیف
شرایط و میزان تخفیف
ملاحضات
1
برگزیدگان مسابقات جشنواره ملی علمی کاربردی، جشنواره قرانی دانشجویان علمی کاربردی، جشنواره کشوری قران، جشنواره خوارزمی، مسابقات کشوری ورزشی اول تا سوم
بین المللی نفرات اول تا سوم 20 درصد
کشوی نفر اول 20 درصد
نفر دوم 15 درصد
نفر سوم 10 درصد
یک نیمسال
2
دانشجویانی که با تایید معاونت پژوهش و فناوری اختراعی به ثبت برسانند.
بین المللی 50 درصد
ملی 30 درصد
یک نیمسال
3
دانشجویانی که بر اساس اعلام وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و در سطح کشوری، دانشگاه و سطح استانی به عنوان دانشجوی نمونه انتخاب شوند.
وزارت علوم 50 درصد
سطح کشوری و دانشگاه 30 درصد سطح استانی 15 درصد
دو نیمسال
4
دانشجویان خانواده شهدا و ایثارگران و تحت پوشش سازمان بهزیستی و کمیته امداد و قاریان و حافظان قران کریم بر اساس تصویب نامه هیات وزیران از محل اعتبار ردیف های خود تامین اعتبار میشود.
تامین تخفیف شهریه به عهده سازمانهای ذیربط میباشد
آییننامه اجرایی برنامه ششم توسعه
5
موارد خاص: بیماری صعب الاعلاج و بیماری خاص، ارایه کلیه مستندات اعم از مدارک و سوابق پزشکی، تاییدیه بنیاد امور بیماری های خاص
تا 15 درصد
چهار نیمسال
6
دانشجویان فاقد استطاعت مالی (تایید مدارک مثبته توسط واحد استانی) مدارک (استشهاد محلی، مدارک لازم مبنی بر درآمد پآیین خانواده) زنان سرپرست خانوار، آسیب دیدگان حواد طبیعی و سایر موارد مشابه
تا 15 درصد
چهار نیمسال
7
تخفیف شهریه به خانواده هایی که بیش از یک دانشجوی علمی کاربردی دارند.
تا 15 درصد
دو نیمسال
8
تخفیف شهریه به همکاران شاغل در دانشگاه که خود، همسر و یا فرزندان آنها در این دانشگاه تحصیل نمایند.
تا 15 درصد
دو نیمسال
9
تخفیف شهریه به همکاران شاغل در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، سازمانهای تابعه و سایر دانشگاه های زیر مجموعه که خود، همسر و یا فرزندان آنها در این دانشگاه تحصیل نمایند.
تا 15 درصد
دو نیمسال
تبصره 1- دانشجویان در صورت دارا بودن شرایط تخفیف، فقط مشمول یکی از تخفیف های ذکر شده در جدول بوده و بالاترین درصد اعمال خواهد شد.
تبصره 2- چنانچه دانشجو مشروط شود، در نیمسال بعد مشمول تخفیف نمی شود.
تصره 3- به دانشجوی میهمان از غیر علمی کاربردی، هیچ گونه تخفیف تعلق نمی گیرد.
این دستورالعمل در 3 ماده و 3 تبصره در تاریخ 25/4/96 به تایید هیات رییسه دانشگاه رسید و از تاریخ تصویب لازم الاجرا میباشد.
خلاصه مدافعات طرف شکایت:
مشاور رئیس و مدیر کل دفتر حقوقی دانشگاه جامع علمی - کاربردی به موجب لایحه شماره 23050/97/م مورخ 25/6/1397 مواردی را در پاسخ به درخواست سازمان بازرسی کل کشور مطرح کرده است:
1- تبعیض هنگامی ناروا و ممنوع است که بدون معیار قانونی مشخص و صرفاً در مورد شخص یا اشخاص معین و بدون در نظر گرفتن موقعیت ممتازه باشد. لیکن هنگامی که بر اساس معیارهای کلی و عمومی، ترجیحی مقرر میشود و عموم اشخاص که دارای شرایط خاص باشند و در آن موقعیت قرار گیرند و توجیه مناسب و مبتنی بر مصلحت پشتیبان آن باشد، تبعیض ناروا محسوب نمی گردد.
2- مصوبات مزبور موجب اعمال تبعیض ناروا نشده و لذا مشمول بند 9 اصل سوم قانون اساسی نیستند، بلکه ترجیحی است که برای آن مرجح وجود دارد و لذا ترجیح مرجح محسوب نمی شود. توضیح اینکه طبق مصوبات مورد نظر برای گرفتن تخفیف در پرداخت شهریه توسط دانشجویان، احراز شرایط و صلاحیتها و یا وجود وضعیت خاص لازم است و هرکس حائز آن موارد باشد استحقاق تخفیف را دارد. تفاوت قائل شدن بین دانشجویان هنگامی تبعیض ناروا محسوب میگردد که بلا دلیل و بلاتوجیه باشد. لیکن مصوبه هیات امنای دانشگاه از یک طرف در راستای حمایت از دانشجویان محروم و بی بضاعت بوده و از طرف دیگر جهت تشویق و ترغیب دانشجویان با استعداد و ممتاز تصویب شده و اعطای امتیاز و تخفیف به دانشجویان شاهد و ایثارگر نیز که جزء مصوبه و از سیاستهای کلی نظام است ؛ هیچگاه تبعیض محسوب نشده و نمی شود.
3- بر اساس آییننامه شهریه دانشگاه، برای اخذ شهریه ثابت و متغیر ملاک مشخص تعیین شده و سهم دانشگاه و مراکز مجری در آن مشخص شده است و همه دانشجویان تابع آن خواهند بود. در عین حال به موجب مصوبات مورد اعتراض مقرر شده که به برخی از دانشجویان دارای شرایط خاص تخفیف داده شود. بنابراین اینگونه نیست که دانشگاه و مراکز مجاز باشند از برخی دانشجویان شهریه بیشتر و از برخی شهریه کمتر دریافت کنند تا موجب تبعیض ناروا گردد. بلکه همه دانشجویان شرایط برابر دارند و هر فرد که در موقعیت یا شرایط خاص توجیه شده قرار گیرد، مشمول تخفیف قرار خواهد گرفت.
نظریه تهیه کننده گزارش:
اولاً مصوبه مورخ 24/11/89 هیات امناء که صرفاً اعمال تخفیف شهریه برای دانشجویان نیازمند را تجویز نموده مصداق تبعیض ناروا نمیباشد و با عنایت به بند (الف) ماده 49 قانون برنامه چهارم توسعه که در زمان تصویب آن حاکم بوده است مغایر قانون و خارج از حدود اختیار تشخیص نمی گردد. ثانیاً قسمت اخیر مصوبه 13/4/91 هیات امناء مشعر به جواز اعمال تخفیف برای دانشجویان به خانواده کارکنان دانشگاه با عنایت به اینکه مصداق تبعیض ناروا میباشد به استناد بند 9 اصل 3 قانون اساسی و نیز ملاک رای شماره 1786 مورخ 6/9/97 هیات عمومی عقیده به ابطال دارم. ثالثاً در خصوص بندهای 1 الی 6 دستورالعمل نیز با عنایت به اینکه مصداق تبعیض ناروا نمیباشد عقیده به رد شکایت و در مورد بندهای 8 و 9 با استدلال قسمت ثانیاً عقیده به ابطال دارم. در مورد بند 7 دستورالعمل نظر به اینکه در مصوبه هیات امناء در این خصوص تصمیمی اتخاذ نشده است عقیده دارم که خارج از اختیار و قابل ابطال است. تهیه کننده گزارش: ذبیح اله واحدی
نظریه هیات تخصصی: نظریه اتفاقی: 1- آن قسمت از مصوبه 13/4/1391 هیات امناء دانشگاه جامع علمی کاربردی که متضمن جواز اعمال تخفیف شهریه دانشجویان به خانواده کارکنان دانشگاه میباشد مصداق اعمال تبعیض ناروا است و به استناد بند 9 اصل سوم قانون اساسی و مدلول رای شماره 1786 مورخ 6/9/97 هیات عمومی دیوان عدالت اداری قابل ابطال تشخیص میگردد. 2- بندهای 7، 8 و 9 دستورالعمل تحفیف شهریه دانشگاه جامع علمی کاربردی نیز با استدلال مرقوم در قسمت 1 قابل ابطال تشخیص میگردد.
نظریه اکثریت در مورد بند 7: با عنایت به استدلال مربوط به بندهای 1 الی 7 به علاوه اینکه در خصوص این نوع تخفیف هیات امناء مصوبه ای نداشته است، این بند قابل ابطال تشخیص میگردد. نظریه اقلیت در مورد بند 7: با عنایت به اینکه بند مذکور ظاهراً یک امتیاز تشویقی برای استقبال بیشتر افراد و خانواده در ثبت نام و ادامه تحصیل در دانشگاه جامع علمی کاربردی است و بر اساس بند (ب) ماده 20 قانون برنامه پنجم توسعه هیات امناء واجد اختیار در این مورد است و مصداق تبعیض ناروا نمیباشد عقیده به عدم ابطال اظهار میگردد.
رای هیات تخصصی
در خصوص شکایت سازمان بازرسی کشور به درخواست ابطال مصوبه دستور 13 از بیست و یکمین نشست هیات امنای دانشگاه جامع علمی کاربردی مورخ 24/11/89 مشعر به موافقت با اعمال تخفیف شهریه ثابت و متغیر دانشجویان نیازمند، از حیث مغایرت با بند 9 اصل سوم قانون اساسی با توجه به اوراق و محتویات پرونده نظر به اینکه، در بند مذکور از قانون اساسی تبعیض ناروا منع شده حال آنکه در ما نحن فیه برای افراد نیازمند تخفیف پیش بینی شده است. از طرفی طبق بند (الف) ماده 49 قانون برنامه چهارم توسعه، هیات امناء به عنوان یک رای مالی اداری اختیار اتخاذ تصمیم در خصوص موضوع را داشته است. بنابراین دستور 13 از مصوبه 24/11/86 هیات امناء دانشگاه طرف شکایت مغایر قانون و خارج از حدود اختیار تشخیص نمی گردد. بندهای 1 الی 7 دستورالعمل تخفیف شهریه دانشگاه جامع علمی کاربردی مصوب 25/4/96 هیات رئیسه دانشگاه نیز با همین استدلال قابل ابطال تشخیص میگردد و در نتیجه رای به رد شکایت شاکی در بخشهای فوق الذکر صادر و اعلام میگردد. این رای ظرف مهلت بیست روز پس از صدور از سوی رئیس محترم دیوان عدالت اداری یا ده تن از قضات قابل اعتراض میباشد.
ذبیح اله واحدی - رئیس هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری