شماره دادنامه: 140431390001896278
تاریخ دادنامه: 1404/07/29
شماره پرونده: 0400399
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: آقای میلاد میر حسینی
طرف شکایت: اداره کل راه و شهرسازی استان ایلام
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 1 صورتجلسه مورخ 1402/09/11 هیات چهار نفره استان ایلام
گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال بند 1 صورتجلسه مورخ 1402/09/11 هیات چهار نفره استان ایلام را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:
" در بند 1 مصوبه، مورد شکایت ضابطه مبحث هفتم مقرّرات ملّی ساختمان در خصوص انجام مطالعات خاک (ژیوتکنیک) لغو گردیده و مقرّرات غیرقانونی وضع شده است. مطابق ماده 33 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان، تغییر در مباحث مقرّرات ملّی ساختمان فقط توسط قانونگذار و هیات وزیران امکان پذیر است.
مطابق این بند از قانون، اصول و قواعد فنّی که رعایت آنها در طراحی، محاسبه و. ... ضروری است به وسیله راه و شهرسازی تدوین خواهد شد و به تصویب هیات وزیران خواهد رسید. در این ماده قانون راه حل اصلاحات در مقرّرات ملّی ساختمان ارایه شده است و هیچ مسیولیت و اختیاری به هیات سه نفره در این خصوص واگذار نشده است. در ماده 34 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان، شهرداری و سایر مراجع صدور پروانه و کنترل و نظارت بر اجرای ساختمان و. .. مکلّف به رعایت مقرّرات ملّی شده و عدم رعایت آن تخلّف از قانون محسوب می‌شود. جایگاه و موضع قانونی هیات سه نفره (چهار نفره) مطابق مصوبه هیات وزیران (تصویب نامه شماره 4605/ت28349 مورخ 1383/04/22) و همچنین مطابق فصل پنجم این شیوه نامه (مبحث دوم مقرّرات ملّی ساختمان) فقط در خصوص حق الزحمه خدمات مهندسی و متراژ ظرفیت اشتغال پروانه ها، به مقدار 25% کاهش یا افزایش قیمت در استان بوده (بند 3-14) و حتی تعیین مبنای قیمت گذاری هم مطابق بند 17-5 مبحث دوم از حدود صلاحیت هیات سه نفره خارج بوده و فقط مطابق بند 17-6 تا 25% کاهش یا افزایش می‌توانند اعمال کنند.
لازم به ذکر است که برای تغییر در مبحث دوم در بند 3-12 به صراحت بیان شده است که تغییر در این مجموعه و شیوه نامه و. .. منوط به پیشنهاد سازمان نظام مهندسی کشور و تصویب و ابلاغ وزارت راه و شهرسازی کرده است. تمامی مسیولیت های هیات سه نفره (چهار نفره) در مبحث دوم مقرّرات ملّی ساختمان براساس بندهای 3-15، 3-16، 5-3-4، 5-3-5، 6-3-4، 6-3-5، 2-4-8، 5-3-5-8، 2-3-14، 3-3-14، 4-3-14، 2-3-15، 4-3-15، 4-17، 6-17 و بند 4-18 می‌باشد. در هیچکدام از این ماده ها و تبصره ها چنین تفویض اختیاری به هیات سه نفره واگذار نشده است و این مصوبه (تغییر در مبحث هفتم مقرّرات ملّی ساختمان) خلاف قانون می‌باشد. با توجه به این که تغییر در مقرّرات ملّی ساختمان فقط توسط قانونگذار (هیات وزیران) امکان پذیر بوده و در هیچ کجای قانون، آیین‌نامه اجرایی و مقرّرات ملّی ساختمان چنین اختیاری به هیات سه نفره داده نشده است، خواهشمند است نسبت به لغو این مصوبه، دستورات لازم را امر به ابلاغ نمایید. "
متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است:
" صورتجلسه هیات چهار نفره استان ایلام- مورخ 1402/09/11،
موضوع: پیشنهادات در خصوص ارایه خدمات مجریان ذی صلاح و شرکت های خدمات آزمایشگاهی ژیوتکنیک
جلسه هیات چهار نفره استان ایلام در روز دوشنبه مورخ 1402/09/11 با حضور تمامی اعضاء در محل دفتر معاون محترم هماهنگی امور عمرانی استانداری ایلام تشکیل شد. اعضای حاضر در جلسه پس از بحث و بررسی پیشنهادات ارایه شده توسط سازمان نظام مهندسی ساختمان استان ایلام، تصمیماتی به شرح موارد ذیل را اتّخاذ نمودند.
1- مقرّر گردیده الزام انجام آزمایشات ژیوتکنیک توسط شرکت های آزمایشگاهی عضو سازمان نظام مهندسی ساختمان، برابر جدول ذیل، برای ساختمان ها براساس گروه ساختمانی اقدام گردد.
ردیف - گروه ساختمانی - تعداد طبقات - تعداد کمانه
1 - الف - تا دو طبقه و پیلوت - ندارد.
2 - ب - سه طبقه و پیلوت - یک گمانه.
3 - سایر گروه های ساختمانی - از چهار طبقه پیلوت و بالاتر - برابر مقرّرات ملّی ساختمان.
تبصره: در صورت الزام داشتن زیر زمین در پروژه برابر مقرّرات ملّی ساختمان اقدام می‌شود.
........................
- معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری ایلام- مدیر کل راه و شهرسازی استان ایلام - شهردار ایلام- رییس سازمان نظام مهندسی ساختمان ایلام"
در پاسخ به شکایت مذکور، شهردار ایلام به موجب لایحه شماره 13467/1 مورخ 1404/03/20 توضیح داده است که:
" از آنجا که در مطالعات طرح جامع و تفصیلی شهر ایلام به صورت همه جانبه مطالعات ژیوتکنیک و تعیین مقاومت جنس خاک در تمامی محدوده قانونی شهر ایلام انجام گرفته و نیازی به بررسی مجدد و نقطه ای دیگر ندارد فلذا در راستای کاهش هزینه های گزاف احداث بنا که اساساً توسط شهروندان کم برخوردار احداث بنا در دو طبقه مسکونی صورت می‌گیرد و این بناها نیز جملگی خانوادگی می‌باشند و احداث کننده یکی می‌باشد لذا ضرورتی ندارد، همچنین در صورت اجرای این بند هزینه ای مازاد بر اقشار کم درآمد تحمیل می‌شود.
از طرفی دیگر شهرداری برای ساخت و ساز در مُجاور حریم رودخانه براساس مصوبه کلّیه مالکین را ملزم به تهیه و ارایه نقشه ژیوتکنیک می‌نماید و مصوبه هیات 4 نفره با توجه به توضیحات فوق اتّخاذ شده است. لازم به تاکید است که اکثریت ساختمان های مسکونی در شهر ایلام دو طبقه و پیلوت بوده که به علّت کمبود امکانات و منابع مالی مالکین توان احداث این ساختمان ها به صورت یکجا و در یک سال ندارند و در چند سال پیگیر احداث هستند. علی هذا درخواست رد خواسته شاکی را دارد."
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1404/07/29 با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
اولاً براساس ماده 33 قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان اصلاحی مصوّب سال 1390: «اصول و قواعد فنّی که رعایت آنها در طراحی، محاسبه، اجرا، بهره‌‌برداری و نگهداری ساختمان ها به منظور اطمینان از ایمنی، بهداشت، بهره‌دهی مناسب، آسایش و صرفه اقتصادی ضروری است، به وسیله وزارت راه و شهرسازی تدوین خواهد شد. حوزه شمول این اصول و قواعد و ترتیب کنترل اجرای آنها و حدود اختیارات و وظایف سازمان های عهده‌دار کنترل و ترویج این اصول و قواعد در هر مبحث به موجب آیین‌نامه‌‌ای خواهد بود که به وسیله وزارتخانه‌های راه و شهرسازی و کشور تهیه و به تصویب هیات وزیران خواهد رسید. مجموع اصول و قواعد فنّی و آیین‌نامه کنترل و اجرای آنها مقرّرات ملّی ساختمان را تشکیل می‌‌دهند.» ثانیاً براساس بند 3-14 ماده 3 شیوه‌نامه پیوست مبحث دوم مقررات ملّی ساختمان ایران مقرّر شده است: «هیات سه نفره می‌تواند در جلساتی که در خصوص هر شهر تشکیل می‌شود، از شهردار آن شهر نیز دعوت به عمل آورد» و براساس بندهای 5-3-4 و 5-3-5 ماده 5 و بندهای 6-3-4 و 6-3-5 ماده 6 و بندهای 14-3-2 و 14-3-3 ماده 14 و بندهای 15-3-1 و 15-3-2 ماده 15 این شیوه‌نامه هیات سه نفره (چهار نفره) دارای اختیاراتی مانند افزایش یا کاهش ظرفیت اشتغال دفاتر مهندسی ساختمان و طراحان حقوقی ساختمان و ناظران حقیقی و حقوقی است. بنا به مراتب مذکور و با عنایت به این که به موجب بند 1 صورتجلسه مورد اعتراض در خصوص حفر چاه گمانه در انواع ساختمان ها برخلاف ضوابط مبحث هفتم از مقرّرات ملّی ساختمان اتّخاذ تصمیم گردیده، لذا با توجه به این که هیات چهار نفره استان ایلام صلاحیتی در خصوص اظهارنظر در این موضوع نداشته، بند 1 صورتجلسه مورخ 1402/09/11 هیات چهار نفره استان ایلام خارج از حدود اختیارات مرجع وضع آن بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال 1392 ابطال می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوّب 1402/02/10) در رسیدگی و تصمیم گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است./
احمدرضا عابدی
رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری