نقض دادنامه ابطال اسناد رسمی و خلع ید در دیوان عالی به دلیل نواقص در رسیدگی دادگاه بدوی

خلاصه متن: برای دسترسی به تمام قسمت‌ها، لطفاً وارد شوید یا ثبت‌نام کنید .
رای خلاصه جریان پرونده

شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- تاریخ: 1394/08/30 خلاصه جریان پرونده: آقای م. م. به وکالت از آقایان و خانم ها د. م.، ف. م.، م. پ.، م. م.، م. م.، ک. م.، م.خ. ر. در تاریخ 93/3/8 با تقدیم دادخواست به دادگستری شهرستان یزد علیه خانم معصومه فتوحی اصل و آقایان م. د.د. و ح. ر.س. و عبداله عظیمی طوجی اقامه دعوی کرده و درخواست رسیدگی با خواسته صدور حکم به ابطال اسناد رسمی شماره 7451 مورخه 47/1/6 و 7452 مورخه 47/1/6 دفترخانه شماره 59 شیراز نسبت به سه دانگ مشاع از شش دانگ پلاکهای ثبتی 5989 و 5990 بخش چهار یزد و محکومیت خواندگان ردیف دوم الی چهارم به خلع یداز پلاکات متنازع فیه یا احتساب کلیه خسارات دادرسی هر یک مقوم به پنجاه میلیون و یکریال را نموده است و به شرح متن دادخواست توضیح داده مورث موکلین م. سه دانگ مشاع از شش دانگ پلاکهای فوق الذکر بوده آقای ج. م. در تاریخ 1322/01/10 به رحمت ایزدی پیوسته لیکن پلاکهای موصوف به موجب وکالت نامه جعلی شماره 14062 مورخه 1346/11/09 دفتر اسناد رسمی شماره 29 شیراز طی اسناد رسمی شماره 7452 و 7451 مورخه 1347/01/06 تنظیمی در دفترخانه شماره 59 شیراز به خوانده ردیف اول بیع قطعی و منتقل گردیده بر این اساس و با عنایت به گواهی فوت تنظیم اسناد انتقال مرقوم فاقد وجاهت قانونی است درخواست رسیدگی به شرح مذکور در فوق را دارم 0 با ارجاع پرونده به شعبه سوم دادگاه عمومی حقوقی یزد و جری تشریفات قانونی دستور تعیین وقت رسیدگی داده و طرفین دعوی به دادرسی دعوت شده اند در جلسه مورخه 92/7/9 وکیل خواهان و خواندگان ردیف دوم و سوم حضور دارند دیگر خواندگان حضور نیافته اند وکیل خواهان اظهار داشته که خواسته به شرح دادخواست تقدیمی است خواندگان در مقام دفاع بیان داشته قبول داریم که پلاکهای مختلف فیه در تصرف اینجانبان است احد از خواندگان تاکید نموده که ملک را از آقای سراج خریداری کرده و آقای سراج نیز از آقای منتظر فرج خریداری و آقای منتظر فرج هم از معصومه فتوحی اصل خریداری و خانم فتوحی هم از کیخسرو و ج. م. خریداری کرده و اصل اسناد در پرونده کلاسه --- شعبه --- جزایی می‌باشد خوانده دیگر اظهار داشته که ملک را از پدرم خریداری و پدرم نیز از آقای واعظ خریداری و واعظ نیز از کیخسرو م. خریداری کردند و تصرفات به صورت گود برداری و ساخت و ساز می‌باشد دادگاه در پایان جلسه تصمیم به مطالبه پرونده کیفری مورد استنادگرفته که با مکاتبه دفتر دادگاه و وصول پرونده در تاریخ 92/9/5 به نظر دادگاه رسیده و پس از ملاحظه پرونده گزارش شده که خانم م. پ. شکایتی علیه آقای م. دهقان مبنی بر استفاده از سند مجعول و تصرف مطرح که به لحاظ عدم احراز سوء نیت حکم بر تبرئه متهم صادرگردیده و از چندین برگ پرونده تصویر تهیه گردیده و دادگاه از حیث بررسی محدوده تصرفی خواندگان قرار ارجاع امر به کارشناسی را صادر کرده و به کارشناس ماموریت داده تا با بررسی سوابق ثبتی و تعیین میزان م. یت خواهان‌ها در پلاکهای متنازع فیه بررسی نمایند که آیا خواندگان در محدوده ادعائی خواهان‌ها تصرف دارند یا خیر و کروکی جامعی از وضع موجود تهیه شود کارشناس منتخب دادگاه با امضا صورتمجلس اجرای قرار نسبت به اجرای آن متعهد شده لیکن به جهت عدم به موقع اجرای قرار دادگاه کارشناس منتخب را عزل وکارشناس دیگر تعیین نموده این کارشناس با اجرای قرار نظریه خود را مکتوب به دادگاه تقدیم داشته که به شماره 1075 مورخه 93/3/28 ثبت گردیده و بدوا وضعیت ثبتی دو پلاک را گزارش و به جهت عدم همکاری خواندگان و عدم ارائه مدارک لازم در خصوص میزان تصرف هر یک از خواندگان اعلام نظر قطعی به همکاری بیشتر منوط شده است با ابلاغ نظریه احد از خواهان‌ها (م. د.د.) با تقدیم لایحه به نظریه کارشناس اعتراض و درخواست ارجاع امر به هیات کارشناسی را نموده است آقای م.ح. ح. با ارائه وکالت نامه شماره 60772 و تقدیم لایحه که به شماره 2176 مورخه 93/7/5 ثبت گردیده خود را به عنوان وکیل آقایان م. د.د. و ح. رحمانی تعرفه کرده و با درخواست استمهال از دادگاه لایحه دفاعیه تقدیم که به شماره 2220 مورخه 93/7/8 ثبت گردیده در این لایحه توضیح داده « 000 اولا وجود دو فقره دادنامه به شماره 9101263 بدوی و 9101311 شعبه ششم تجدیدنظر حاکی از آن است که موکل ملک را خریداری کرده و منشا تصرفات وی معامله بوده است ثانیا با وجود خلاصه معاملات انجام شده ضرورت داشته دادگاه بدوی با دعوت از نماینده ثبت اسناد و املاک در خصوص خلاصه معاملات اخذ توضیح نماید یا از اداره ثبت استعلام تکمیلی بنماید 0 ثالثا آنچه در جعل و استفاده از سند مجعول حائز اهمیت است تعیین جاعل است در پرونده معلوم نشده اگر سند جعلی است جاعل آن کیست در این راستا دادگاه تکلیف داشته نسبت به تعیین هویت جاعل اقدام کند ثالثا صدور حکم خلع ید طبق وحدت رویه شماره 672 سال 1383 مستلزم وجود سند کامل م. یت است که در پرونده حکایتی ندارد 000 »;دادگاه در وقت فوق العاده کفایت مذاکرات را اعلام و مبادرت به صدور دادنامه شماره --- مورخه 93/10/13 کرده و با استدلال اینکه مرحوم ج. م. در سه دانگ پلاک ثبتی --- و 5990 بخش چهار یزد م. یت داشته و با فوت ایشان در تاریخ 1322/01/10 انتقال سهم م. انه طی سند رسمی در سال 47/1/6 بر خلاف واقع و به صورت جعل صورت گرفته و با بطلان اسناد رسمی انتقال در حال حاضر ورثه متوفی م. پلاکهای مذکور می‌باشند توجها به م. یت مشاعی خواهان‌ها و تصرفات خواندگان و اینکه دلیلی بر مجاز بودن تصرفات اقامه نشده و تصرفات غیر مجاز در حکم غصب است و غاصب باید مال مغصوب را عینا به م. آن رد نماید لذا دادگاه خواسته خواهان‌ها را وارد دانسته و مستندا به مواد 70 قانون ثبت و مواد 308 و 311 قانون مدنی و مواد 515 و 519 قانون آیین دادرسی مدنی حکم به بطلان اسناد رسمی شماره 7451 و 7452 مورخه 47/1/6 تنظیمی در دفترخانه شماره 59 شیراز به نسبت سهم الارثه خواهان‌ها از مرحوم ج. م. و خلع ید خواندگان ردیف دوم تا چهارم به شرح کروکی ترسیمی کارشناس امور ثبتی و الزام خواندگان به پرداخت هزینه دادرسی و کارشناسی و حق الوکاله وکیل را صادر کرده است این رای نسبت به جمعی از خواندگان حضوری و نسبت به بعضی از آنان غیابی بوده است این رای به وکیل دو نفر از خواندگان به نامهای م. د.د. و ح. رحمانی (م.ح. ح.) در تاریخ 93/10/22 و به وکیل خواهان‌ها در تاریخ 93/10/29 ابلاغ گردیده آقای م.ح. ح. به وکالت از آقایان م. د.د. و ح. رحمان سرجمعی دادخواست فرجام خواهی در تاریخ 93/11/27 تقدیم و به شرح لایحه منضم به دادخواست توضیح داده 0000 1 - قبلا با تقدیم لایحه ایراداتی به دعوی مطروحه گرفته که دادگاه بدان توجه نکرده و اصولا آقای ح. رحمانی مداخله ای نداشته اند و طرح دعوی به طرفیت ایشان وجاهت ندارد 0 2 - اسناد شماره 7451 و 7452 مورخه 47/1/6 به استناد وکالت نامه شماره 14062 مورخه 46/11/9 تنظیم گردیده لیکن دادگاه در ارتباط با وکالت نامه مذکور از دفترخانه شماره 29 شیراز استعلامی به عمل نیاورده و در خصوص ادعای جعلیت تحقیقی نکرده است 3 - وکالت نامه های شماره 5555 مورخه 85/4/29 و 5556 مورخه 85/4/29 دفترخانه شماره 37 یزد حاکی از اعطاء وکالت توسط خانم معصومه فتوحی اصل به آقای رسول منتظر فرج راجع به پلاک --- بوده که با انتقالات بعدی به موکل واگذار شده و تصرفات چندین ساله موکل نیز حاکی از ید م. انه نامبرده دارد 0 دادگاه در خصوص وکالت نامه های فوق تحقیق و بررسی لازم نکرده است 4 - دادنامه شماره --- مورخه 93/1/16 و 930050 مورخه 93/1/19 صادره از شعبه پنجم دادگاه حقوقی حاکی از ابطال دو فقره اسناد رسمی شماره 7451 و 7452 دفترخانه شماره 59 شیراز بوده و ابطال مجدد وجاهت قانونی ندارد 5 - خلع ید فرع بر وجود سند کامل ثبتی است و در پرونده مشخص نگردیده سند کاملا ثبتی موجود می‌باشد یا خیر 6 - کپی مصدق صلح نامه مورخه 1319/04/07 دلالت دارد که ج. م. سه دانگ پلاکهای 5990 و 5989 را به کیخسرو م. صلح کرده و در تاریخ 46/2/22 به محمود فتوحی اصل انتقال و محمود فتوحی اصل نیز آن را به دخترش معصومه فتوحی اصل واگذار کرده و خانم معصومه فتوحی اقدام به تنظیم دو فقره وکالت نامه شماره 5555 و 5556 مورخه 85/4/29 دفتر 37 یزد با رسول منتظر فرج نموده با تنظیم قراردادهای عادی و انتقالات ایادی به موکل انتقال یافته است حال چنانچه بررسی شود با انتقالات مذکور دیگر برای ج. م. نسبت به پلاکهای مختلف فیه م. یتی باقی نمانده است 7 - طبق مفاد دو فقره دادنامه شماره --- بدوی و 9101311 تجدیدنظرید موکل غاصبانه نبوده است بنا به مراتب مرقوم تقاضای رسیدگی و نقض رای را درخواست دارم در اجرای مفاد ماده 385 از قانون آیین دادرسی ابلاغیه مربوط به تبادل لوایح به وکیل مرحله بدوی خواهان‌ها ابلاغ می‌شود که این امر با صدور دادنامه شماره --- مورخه 94/2/2 در شعبه سوم دیوانعالی کشور مورد ایراد واقع و پرونده جهت اجرای دقیق قانون ارسال گردیده شعبه بدوی با عدم عنایت به تصمیم شعبه سوم دیوانعالی کشور با تذکر اینکه تبادل لوایح انجام شده پرونده را اعاده که این بار نیز با صدور دادنامه شماره --- مورخه 94/5/6 در شعبه سوم دیوانعالی کشور پرونده را به دادگاه بدوی ارسال داشته ابلاغیه مربوط به تبادل لوایح نسبت به خانم م. م. و ک. م. و م.خ. ر. و م. پ. و م. م. و ف. م. ابلاغ گردیده که آقای م. م. با ارائه وکالت نامه شماره 43200 به وکالت از فرجام خواندگان لایحه دفاعیه تقدیم کرده که به شماره 1929 مورخه 94/7/4 ثبت گردیده و مرقوم داشته « 0000 اولا آقای ح. ر.س. چون متصرف ملک است دعوی به وی نیز توجه دارد و ایراد وکیل فرجام خواه موجه نیست ثانیا طبق دادنامه شماره --- / 50 صادره از شعبه پنجم دادگاه حقوقی یزد در پرونده کلاسه --- اصل سندهای 7451 و 7452 دفتر شماره 59 شیراز مربوط به معامله اتومبیل و طلاق بوده و بر این مبنا اسناد مربوط به انتقال پلاکات 5590 و 5989 بخش چهار یزد مجعول است و دادگاه بدوی در اینخصوص تحقیق لازم را نموده است ثالثا در خصوص صلح نامه 1319/04/07 اشعار میدارد که این مدرک در این مرحله ارائه گردیده و چنانچه دقت شود مشخص خواهد شد که اخیرا تنظیم گردیده است و سند ساختگی است لذا تقاضای رد درخواست فرجام خواهی را دارد »; هر چند ابلاغیه خانم د. م. به علت عدم شناسائی ابلاغ نگردیده لیکن وکیل با ارائه وکالت به وکالت از ایشان در ماهیت موضوع دفاع کرده است با تکمیل پرونده به دیوانعالی کشور ارسال و به جهت وجود سابقه به این شعبه ارجاع گردیده و دردستور کار قرار دارد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای میدهد:

رای شعبه دیوان عالی کشور

بر رسیدگی دادگاه و دادنامه ی صادره اشکال وارد است زیرا با توجه به خواسته که ابطال دو فقره سند رسمی انتقال شماره ی 7451 و 7452 مورخ 1347/01/06 دفتر اسناد رسمی شماره ی 59 شیراز و خلع ید از سه دانگ پلاکهای ثبتی 5989 و 5990 بخش --- یزد است اقتضاء داشته اولا از دفتر اسناد رسمی شماره ی 59 شیراز تصویر اسناد مزبور و نیز تصویر وکالتنامه ی شماره ی 14062 - 46/11/9 از دفتر اسناد رسمی شماره ی 29 شیراز مطالبه و استعلام شود که جعلیت آنها به آن دفتر خانه ها اعلام شده است یا نه 0 یکی از مستندات دادگاه محتویات پرونده ی کیفری کلاسه --- بایگان شعبه --- دادگاه جزایی یزد است دادنامه ی صادره از آن موید ادعای فرجامخواندگان نیست و نهایتا حکم به برائت متهمین صادر و قطعی گردیده است از مندرجات دو فقره سند رسمی فوق الاشعار مستفاد می‌شود که انتقال دهنده ی پلاکهای مزبور کیخسرو م. است و حسب گواهی حصر وراثت تقدیمی ظاهرا در تاریخ 1347/07/23 فوت شده است و آن قبل از تاریخ وکالتنامه و انتقال است و حسب گواهی فوت پیوست دادخواست ج. م. در 1322/01/10 فوت گردیده است ضرورت دارد اولا در تاریخ فوت هر دو نفر از اداره ثبت احوال مربوطه استعلام شود ثانیا وکیل فرجامخواهان با پیوست تصویر مصدق صلحنامه ی عادی مورخ 1319/04/17 (برگ 138 پرونده) مدعی شده است ج. م. سه دانگ سهمی خود از پلاکهای مزبور را به کیخسرو صلح کرده است به علاوه عین همین در شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی یزد مطرح و رسیدگی و منتهی به دادنامه ی شماره ی 9309970301300050 مورخ 1393/01/19 مبنی بر جعلیت اسناد مرقوم شده است (برگ 135 ) لازم است دادگاه با اخذ پرونده مربوطه و ملاحظه آن صحت و سقم قضیه و تاثیر آن در این دعوی را مد نظر قرار دهد و چون بخش دیگر خواسته خلع ید بوده است صرف نظر از اینکه رسیدگی و اظهار نظر در این باره موکول به صدور حکم قطعی در مورد اسناد یاد شده است احراز تصرف درخلع ید یک امر قضایی است با جلب نظر کارشناس به ثبوت نمیرسد بایداز مجاری رسیدگی قضایی به اثبات برسد 0 علیهذا نظر به جهات یاد شده رسیدگی دادگاه ناقص است مستندا به مراتب یاد شده و بند 5 ماده 371 و ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه ی صادره نقض و رسیدگی بعدی به دادگاه صادر کننده رای تفویض می‌شود.

شعبه --- دیوانعالی کشور - رئیس و عضو معاون

حسن غفارپور - محمدرضا سلطانیان

منبع