هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
شماره پرونده: 1- ه- ع/ 9803338 2- ه- ع/9803633 3- ه- ع/9803363
شماره دادنامه:722-721-9909970906010720 تاریخ: 28/4/99
شکات: 1- روح اله جوکار 2- محمود رضا نعمت الهی
طرف شکایت: هیات وزیران
موضوع شکایت و خواسته: ابطال مصوبه شماره 55202/ت88962ه- مورخ 15/7/1398 هیات وزیران
شاکی دادخواستی به طرفیت هیات وزیران به خواسته ابطال مصوبه شماره 55202/ت88962ه- مورخ 15/7/1398 هیات وزیران به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
وزارت کشور
هیات وزیران در جلسه 10/7/1398 به پیشنهاد شماره 208742 مورخ 13/12/1396 وزارت کشور و به استناد ماده (13) قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری - مصوب 1362 - تصویب کرد:
الف- روستاها، مزرعه ها و مکان های قنات ابراهیم، شهرک الزهرا، قنات سرخ، ابونصر، خفتویه، خیرآباد و ابوالعباس از دهستان سرچهان بخش سرچهان شهرستان بوانات در استان فارس منتزع و مطابق نقشه پیوست که تایید شده به مهر دفتر هیات دولت است، به دهستان باغ صفا بخش یاد شده ملحق میشود.
ب- دهستان ارژنگ به مرکزیت روستای قنات ابراهیم از ترکیب روستاها، مزرعه ها و مکان های زیر مطابق نقشه پیوست، در بخش سرچهان ایجاد میشود:
1- شهرک الزهرا 2- قنات سرخ 3- ابونصر 4- خفتویه 5- خیرآباد 6- ابوالعباس 7- دوست آباد 8- دفر 9- صادق آباد 10- گزخنک 11- جوکان سفلی 12- جوکان علیا 13- اسماعیل آباد 14- سید آباد 15- قاسم آباد 16- کولوییه 17- محمد آباد 18- کرکوییه 19- دولت آباد 20- علی آباد 21- مزرعه اسلام آباد 22- مزرعه فتح آباد 23- مبارک آباد 24- چاه کمر 25- چاه کول 26- قنات ابراهیم
پ- بخش باغ صفا به مرکزیت روستای باغ صفا از تریب دهستان های باغ صفا و ارژنگ در شهرستان بوانات ایجاد میشود.
ت- شهرستان سرچهان به مرکزیت شهر کره ای از ترکیب بخش های زیر در استان فارس ایجاد میشود:
1- بخش مرکزی به مرکزیت شهر کره ای شامل دهستان های توجردی و سرچهان و شهر حسامی
2- بخش باغ صفا
اسحاق جهانگیری - معاون اول رییس جمهور
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
شکات با توجه به قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری مصوب سال 1362 و اصلاحات انجام شده در سال 1389 در بند (الف) جدا نمودن روستاها، مکانها، مزرعه ها از دهستان سرچهان در بند (الف) تصویب نامه مذکور و ملحق نمودن آنها به دهستان باغ صفا با بعد مسافت حدود 10 کیلومتر را مغایر ماده 10 قانون مذکور از جهت نزدیک نبودن به هم مغایر قانون اعلام کرد.
در بند (ب) در ایجاد دهستان با توجه به اینکه حداقل جمعیت با در نظر گرفتن پراکندگی و وضع اقلیمی کشور تا تراکم کم چهار هزار نفر در نظر گرفته شده است ولی چهار دهستان شهرستان سرچهان به دهستان باغ صفا، ارژنگ و سرچهان فاقد حداقل جمعیت لازم برای تشکیل دهستان میباشند بنابراین مغایر تبصره یک ماده 3 قانون ذکر شده میباشد.
بند (پ) و (ت) مصوبه فوق الذکر مغایر تبصره 2 ماده 6 قانون و اصلاحات سال 89 از این جهت میباشد چون هر دو بخش ایجاد شده در شهرستان جدید سرچهان و تعیین بخش مرکزی و بخش باغ صفا جمعیت کمتر از ده هزار بر اساس آمار اعلام شده دارند. بنابراین چون هیات وزیران برای تصویب بخش با جمعیت حداقل 000/10 نفر میباشد و موارد استثنایی با تصویب مجلس خواهد بود. بنابراین از این نظر نیز مصوبه هیات وزیران مغایر قانون میباشد.
در پاسخ به شکایت مذکور، معاونت حقوقی ریاست جمهوری به موجب جوابیه ثبت شده به شماره 98-3363-3 مورخ 10/2/99 به طور خلاصه توضیح داده است که:
1- طبق ماده 6 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری مصوب 1362 از جمله مواردی که در تعریف بخش ذکر شده است وصف «به وجود آمدن واحدی همگن» است که با در نظر گرفتن شرایطی مانند تناسب، وسعت، جمعیت و عوامل فرهنگی، سیاسی و اقتصادی محقق میشود.
2- برابر ماده 13 قانون مرقوم «هرگونه انتزاع، الحاق، تبدیل، ایجاد، ادغام و نیز تعیین و تغییر مرکزیت و تغییر نام و نامگذاری واحد تقسیمات کشوری، به جز استان بنا به پیشنهاد وزارت کشور و تصویب هیات وزیران خواهد بود. ». و به موجب ماده 18 قانون تقسیمات کشوری نیز اجرای این قانون از وظایف وزارت کشور محسوب میشود.
مستفاد از جمع احکام قانونی یاد شده مرجع تشخیص همگن بودن عوامل طبیعی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی هر محدوده که منجر به تحقق موارد مندرج در ماده 13 قانون فوق الذکر شده و موثر در تعیین هر واحد از تقسیمات کشوری وزارت کشور بوده که این موضوع با تصویب هیات وزیران صورت میگیرد.
3- بر اساس ماده 3 آییننامه اجرایی قانون فوق مصوب 1363 نیز تشخیص و تعیین هر واحد روستایی با پیشنهاد وزارت کشور و انجام بررسی های لازم صورت میگیرد بر این مبنا مصوبه مورد اشاره از چارچوب وظایف و اختیارات قانونی دولت تدوین شده است و با لحاظ اختیار قانونی هیات وزیران در صدور مصوبه و آرای متعدد دیوان عدالت اداری از جمله دادنامه شماره 970997096010372 مورخ 13/11/1397 هیات تخصصی اراضی و شهرسازی مبنی بر عدم مغایرت مصوبه مشابه درخواست رد شکایت را دارد.
نظریه تهیه کننده گزارش:
1- شکات بند (الف) را مغایر ماده 10 قانون ضوابط و تقسیمات کشوری از این جهت اعلام کرده اند بعد مسافت روستا با دهستان حدود 10 کیلومتر است ولی مطابق ماده 10 مرقوم دولت موظف است با حفظ جهات سیاسی، اجتماعی هر روستا را به نزدیکترین مرکز دهستان و هر دهستان را به نزدیکترین مرکز بخش و هر بخش را به نزدیکترین مرکز شهرستان و هر شهرستان را به نزدیکترین مرکز استان منضم نماید و این فاصله رعایت نشده است با توجه به اینکه در ماده اشاره شده به نزدیکترین مرکز اشاره شده است بنابراین مسافت 10 کیلومتر مغایرتی با قانون ندارد.
2- بندهای (ب) و (ت) و (پ) مغایر با تبصره 1 و 2 ماده 6 قانون مرقوم اعلام شده است از این جهت که هیات وزیران برای تصویب بخش برای جمعیت حداقل 10 هزار نفر جمعیت و دهستان 4 هزار نفر جمعیت دارای اختیار بوده و کمتر از آن از اختیارات مجلس شورای اسلامی است فلذا چون جمعیت بخش جدید سرچهان و باغ صفا کمتر از 10 هزار نفر میباشد بنابراین مصوبه خارج از اختیار هیات وزیران میباشد. نظر به اینکه در تبصره 2 ماده 6 قانون مرقوم قید شده که در نقاط کم تراکم، دور افتاده، مرزی، جزایری و جنگلی و کویری با توجه به کلیه شرایط اقلیمی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی تا حداقل دوازده هزار نفر جمعیت با تصویب هیات وزیران و در موارد استثنایی با تصویب مجلس خواهد بود، ولی جمعیت بخش میتواند کمتر میزان تعیین شده در تبصره 1 نیز باشد. بنابراین چون در تبصره اختیار تصویب بخش تا حداقل 12000 جمعیت به هیات وزیران داده شده است و در تبصره کلمه «تا» آمده است فلذا اختیار هیات وزیران تا 12000 نفر جمعیت و کمتر از آن است و از این جهت اعتراض شکات وارد نبوده و در نتیجه در این قسمت نیز به نظر مصوبه هیات وزیران خارج از اختیار و قابل ابطال است. تهیه کننده گزارش: احمد درزی رامندی
رای هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
در خصوص شکایت آقایان روح اله جوکار و محمود رضا نعمت الهی به طرفیت هیات وزیران به خواسته ابطال بندهای (الف)، (ب)، (ت) و (پ) مصوبه شماره 55202/ت88962ه- مورخ 15/7/1398 موضوع در جلسه مورخ 15/4/99 هیات مطرح و بیش از سه چهارم اعضاء پس از استماع گزارش و بررسی موضوع بر این نظر بودند که با توجه به اینکه مطابق ماده 13 قانون تعاریف و ضوابط تقسیمات کشوری مصوب سال 1362 «هرگونه انتزاع، الحاق، تبدیل، ایجاد، ادغام و نیز تعیین و تغییر مرکزیت و تغییر نام و نامگذاری واحد تقسیمات کشوری به جز دهستان بنا به پیشنهاد وزارت کشور و تصویب هیات وزیران خواهد بود.» بنابراین مصوبه مورد شکایت در خصوص تبدیل روستا به دهستان و دهستان به بخش و بخش به شهرستان مغایر قانون و خارج از اختیار نبوده و مستنداً به بند (ب) ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری حکم به رد شکایت صادر و اعلام میگردد. رای صادره از تاریخ صدور ظرف مدت بیست روز از ناحیه رئیس دیوان یا ده نفر از قضات قابل اعتراض و رسیدگی در هیات عمومی میباشد.
احمد درزی رامندی - رئیس هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری