تاریخ دادنامه قطعی: 1394/11/28
شماره دادنامه قطعی: ---
پیام: در صورتی که زوج بدون اذن زوجه و مجوز دادگاه، اقدام به ازدواج موقت کند، شرط ضمن عقد نکاح و وکالت زوجه در طلاق حاصل شده و انحلال بعدی نکاح موقت از طریق بذل مدت، تاثیری بر این امر ندارد.
شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- تاریخ: 1394/11/28
خلاصه جریان پرونده
خانم سمیرا مهربان به وکالت از خانم الف. ب. در تاریخ 1393/08/22 با تقدیم دادخواست به طرفیت آقای م. لطفی به خواسته حکم بر الزام زوج به طلاق به لحاظ تخلف زوج از شروط ضمن العقد نکاح اعلام نمود موکله ایشان برابر سند نکاحیه (شماره 9843 مورخ 1383/02/21 با تعداد هشتصد سکه طلای بهار تمام آزادی بر ذمه زوج دفتر ازدواج 195 پارس آباد) همسر شرعی و قانونی خوانده بوده زوجین از سال 1383 تا کنون به مدت 10 سال زندگی مشترک داشتند به جهت عقیم بودن زوج فاقد فرزند مشترک هستند و به علت ازدواج مجدد غیر قانونی زوج حدود دو سال موکله در منزل پدری خویش سکونت دارد و ادامه چنین وضعیتی امکان زندگی مشترک را برای موکله با مشکل مواجه نموده به لحاظ تخلف زوج از شرایط ضمن عقد نکاح تقاضای صدور حکم به خواسته مزبور را دارد. واحد مشاوره شعبه اول دادگستری پارس آباد با اعلام اینکه زوج در رابطه با پرونده مهریه فعلا در زندان میباشد و نتوانسته در جلسه حاضر شود پرونده را به دادگستری ارسال نمود که به شعبه اول دادگاه عمومی پارس آباد ارجاع به کلاسه --- ثبت شده است آقای حسن ولیزاده با ارائه وکالتنامه به وکالت از زوجه خواهان در جلسه مقرر رسیدگی 1393/12/05 حاضر شد خوانده نیز در این جلسه حضور یافت وکیل خواهان با اعلام اینکه زوج بدون تحصیل رضایت موکله اش و با اقدام غیر قانونی اش به نحو ازدواج مجدد موجب تضییع حقوق زوجه شده جهت اثبات این امر تصاویر دادنامه های مورد نظرش را ارائه نمود که ضمیمه پرونده گردید امکان بچه دار شدن به علت عقیم بودن نمیباشد او افزود با توجه به اختیاراتی که زوج به زوجه داده تا با تحقق این موارد حق دارد با مراجعه به قانون نسبت به تقدیم دادخواست طلاق اقدام نماید مستندا به ماده یک و بند 13 ماده 8 قانون حمایت خانواده تقاضای صدور گواهی عدم امکان سازش دارد. به موجب دادنامه شماره --- - 92 مورخ 1392/10/16 در پرونده کلاسه --- شعبه --- دادگاه حقوقی پارس آباد در مورد دعوی زوجه به طرفیت زوج و خانم سارا نافل به خواسته ابطال ازدواج 99 ساله خواندگان با استدلال مندرج حکم بر ابطال سند عادی ازدواج مورخ 1392/03/05 صادر شد اما برابر تصویر دادنامه شماره --- - 93 مورخ 1393/04/29 در پرونده کلاسه --- شعبه هشتم دیوان عالی کشور فرجام خواهی خانم الف. ب. نسبت به دادنامه شماره --- - 92 شعبه نهم دادگاه تجدیدنظر استان اردبیل (مبنی بر نقض دادنامه تجدیدنظر خواسته و صدور حکم بر بطلان دعوی زوجه خواهان بدوی) با استدلال به اینکه چون خواسته بطلان سند ازدواج بوده که از طرف غیر از طرفین عقد ازدواج مورد نظر مطرح شده در خصوص زوجیت اختلافی حادث نشده تا از جمله دعاوی احکام موضوع بند الف ماده 368 قانون آیین دادرسی مدنی محسوب و قابل فرجام باشد نتیجتا قرار رد دعوی فرجامی مشارالیها صادر شد. خوانده پاسخ داد عقیم نمیباشد و مشکلی از جهت صاحب فرزند شدن ندارد و حاضر است به پزشکی قانونی معرف شود ازدواج مجدد کرد که موقت بود و نسبت به بذل مدت اقدام کرد در حال حاضر همسر دیگری ندارد تصویر مصدق بذل نامه عادی نکاح موقت مورخ 1393/04/15 نیز پیوست پرونده است (اوراق 25 لغایت 29 ) وکیل خواهان نیز تقاضا کرد زوج به پزشکی قانونی معرفی گردد پزشکی قانونی پارس آباد در پاسخ استعلام به عمل آمده به شرح مندرج در نامه مورخ 1393/12/19 (برگ 32 ) با اعلام معاینه و بررسی نظریه پزشک متخصص مشاور اعلام نمود حسب موارد فوق نامبرده عقیم نیست و از لحاظ باروری با توجه به نتایح آزمایشات و سونوگرافی انجام شده مشکلی ندارد. بعد از ابلاغ نظریه مذکور پزشکی قانونی به اصحاب دعوی و اعلام عدم اعتراض خوانده به نظریه مذکور و نیز عدم وصول لایحه اعتراضیه از خواهان یا وکیل او در مهلت مقرر و ارجاع امر به داوری و معرفی داور برای زوجه و انتصاب داور توسط دادگاه برای زوج به جهت عدم معرفی داور در مهلت مقرر و جری تشریفات برابر نظریه مشترک داوران، داور زوجه با اعلام مقدور نگردیدن صلح و سازش طلاق را تنهاترین چاره برای مشکل دانسته و داور منصوب برای زوج با اعلام اینکه زوج مدتی در زندان بود اظهار میدارد مایل به طلاق نیست.الا اینکه طلاق به صورت توافقی صورت پذیرد (برگ 58 ) پس از ارائه وکالت نامه توسط آقای احمد گنجه اجیر لو به وکالت از خوانده و دعوت از طرفین جهت اخذ توضیح در مورد مسائل مالی و غیر مال ناشی از نکاح در جلسه مقرر رسیدگی به تاریخ 1394/05/19 خانم گل افشان طالبی به وکالت توکیلی از وکیل خواهان بهمراه خواهان و نیز وکیل خوانده حاضر شدند خواهان گفت مهریه را جداگانه مطالبه کرد وقسمتی از مهریه را دریافت نمود نسبت به نفقه ادعایی ندارد و حق مطالبه جهزیه را محفوظ نگه میدارد تقاضای صدور گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای طلاق خلع دارد نسبت به سایر مسائل مالی ناشی از نکاح ادعایی ندارد. وکیل خواهان گفت عرایض همان است که موکله بیان کرد. وکیل خوانده اظهار نمود نسبت به مسائل مالی که بیان شد عرض خاصی ندارد. پزشکی قانونی نتیجه تست بارداری خواهان را منفی اعلام نمود. (برگ 72 ). دادگاه با اعلام ختم رسیدگی به موجب دادنامه شماره --- - 94 مورخ 1394/06/22 باشرح مختصر از دعوی و خواسته و با احراز رابطه زوجت طرفین برابر عقدنامه استنادی و درج خلاصه اظهارات طرفین منجمله اینکه زوج اظهار نمود ازدواج مجددش موقت بوده و بذل مدت کرده و در حال حاضر همسری ندارد که پس از معرفی به پزشکی قانونی برابر نظریه قانونی برابر نظریه شماره 2505 / م/ 32 / 15 / 19 / 12 / 1393 پزشکی قانونی نامبرده عقیم نبوده و مشکلی از لحاظ باروری ندارد که نظریه مذکور مصون از اعتراض مانده داوران قادر به ایجاد سازش بین طرفین نگردیدند و با ملاحظه بند 12 قسمت ب شرایط ضمن العقد نکاح که زوج به موجب آن به زوجه وکالت بلاعزل با حق توکیل به غیر داد تا در صورتی که بدون رضایت زوجه همسر دیگری اختیار کند زوجه با مراجعه به دادگاه و اخذ مجوز خود را مطلقه نماید با عنایت به اقرار خوانده به ازدواج منقطع در جلسه دادرسی و موثر نبودن بذل بعدی باقیمانده مدت نکاح موثر در تحقق شرط مقرر بین طرفین و اطلاق شرط مذکور به نکاح دائم و منقطع... با احراز شرط وکالت ضمن عقد نکاح موضوع شرط مذکور ضمن عقد نکاح و به استناد ماده 1119 قانون مدنی و تبصره ماده 1133 و 1146 قانون مدنی مزبور و مواد 24 و 26 و 34 و 36 قانون حمایت خانواده با صدور گواهی عدم امکان سازش به زوجه اجازه داده تا با مراجعه به یکی از دفاتر رسمی طلاق نسبت به اجرای صیغه طلاق بائن خلع با واگذار کردن شرایط صحت اجرای طلاق به عهده مجری صیغه طلاق اقدام نماید زوجه در مورد مهریه اش جداگانه اقدام نموده در مورد نفقه ادعایی ندارد و حق مطالبه جهیزیه را برای خود محفوظ نگه میدارد زوجه برابر گواهی پزشکی قانونی به مشخصات مرقوم باردار نبوده و زوجین فاقد فرزند مشترک هستند مدت اعتبار گواهی صادره سه ماه از تاریخ قطعیت میباشد رای صادره حضوری و ظرف مهلت مقرر قانونی قابل تجدیدنظر خواهی اعلام شد. پس از تجدیدنظر خواهی زوج موصوف در مهلت مقرر قانونی و ارائه لایحه دفاعیه خانم سمیه مهربان جنوبی به وکالت از زوجه تجدیدنظرخوانده برابر دادنامه شماره --- - 94 مورخ 1394/08/25 در پرونده کلاسه --- شعبه دوم دادگاه تجدید نظر استان اردبیل ضمن رد تجدید نظر خواهی مشارالیها دادنامه تجدید نظر خواسته تایید و اعلام گردید ظرف مهلت مقرر قانونی قابل فرجام خواهی میباشد، رای اخیر الذکر در تاریخ 1394/09/03 به زوج تجدید نظر خواه ابلاغ و فرجام خواهی آقای الف. خ. به وکالت از ایشان در تاریخ 1394/09/18 به ثبت رسید بعد از به ثبت رسیدن لایحه دفاعیه خانم سمیه مهربان جنوبی به وکالت از زوجه فرجام خوانده پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به کلاسه بالا ثبت و به شعبه هشتم ارجاع شده است لوایح طرفین هنگام شور توسط اعضای هیات نیز مورد ملاحظه قرار خواهد گرفت. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای سیروس کیقبادی عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد
فرجام خواهی آقای م. ل. با وکالت الف. خ. نسبت به دادنامه شماره --- - 94 مورخ 1394/08/25 شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر استان اردبیل که در جهت تایید دادنامه بدوی مفادا متضمن احراز شرایط اعمال وکالت در طلاق از طرف زوجه فرجام خوانده انشاء گردیده با توجه به جامع اوراق پرونده وارد و موجه نیست زیرا حسب محتویات پرونده یکی از علل و اسباب درخواست طلاق از طرف زوجه فرجام خوانده، ازدواج مجدد زوج فرجام خواه بدون رضایت ایشان بوده است و مفاد عقد نامه شرعی مورخ 92/3/5 و دادنامه های ابرازی که تصویر آنها پیوست پرونده بوده (برگ های 25 الی 29 و 95 ) دلالت بر این دارد که زوج فرجام خواه در شرایطی که زوجه فرجام خوانده در قید زوجیت دائم ایشان قرار داشته اقدام به ازدواج موقت 99 ساله با خانم راسا نافل نموده و وکیل ایشان هم در مدافعات خود مراتب امر و ازدواج مجدد انقطاعی موکل خود را مورد تایید قرار داده است و چون دلیلی بر اذن و رضایت زوجه فرجام خوانده بر ازدواج مجدد زوج اقامه و ابراز نشده و به علاوه این اقدام فرجام خواه بدون اخذ اجازه ازدواج مجدد از دادگاه انجام شده و نیزاطلاق بند 12 شرط ضمن العقد هم ازدواج های دائم و موقت را شامل خواهد بود لذا تخلف زوج فرجام خواه از شرط ضمن العقد فوق الذکر و نیزتحقق این شرط ثابت و مدلل بوده و چون با ثبوت تحقق شرط مزبور حق زوجه در اعمال وکالت تفویضی از طرف زوج در بند ب شرط ضمن العقد ثابت و محرز خواهد بود لذا انحلال بعدی نکاح موقت از طریق بذل مدت از طرف زوج بفرض صحت آن تاثیری در قضیه نداشته و تخلف ایشان از شرط ضمن العقد را منتفی و حق ایجاد شده برای زوجه را در اعمال وکالت حاصل از تحقق شرط ساقط نمیسازد بنابراین و به لحاظ ثبوت تحقق شرط یاد شده موجبات اعمال وکالت حاصل از تحقق شرط موضوع بند ب شرط ضمن العقد از طرف زوجه فراهم بوده و زوجه فرجام خوانده حق دارد که با اعمال وکالت تفویضی ضمن انتخاب نوع طلاق نسبت به اجرای صیغه طلاق و مطلقه نمودن خود و ثبت رسمی آن اقدام نماید از این رو استنباط و تشخیص دادگاه در احراز تحقق شرط ضمن العقد به لحاظ ازدواج مجدد زوج فرجام خواه صائب و موجه بوده و بدین لحاظ دادنامه های بدوی و فرجام خواسته در اساس با توجه به مجموع اوراق و محتویات پرونده و اظهارات و مدافعات وکلای طرفین و اقدامات و رسیدگی های معموله موجها و منطبق بر موازین قانونی اصدار یافته و از حیث ماهوی و از جهت رعایت اصول و قواعد دادرسی ایراد و اشکال موثر در تخدیش بر آراء صادره مترتب نبوده و اعتراضات وکیل فرجام خواه در حد و کیفیتی نیست که بمبانی استنباط و تشخیص دادگاه و مالا اساس دادنامه فرجام خواسته خلل و خدشه ای وارد و موجبات نقض آن را فراهم سازد النهایه چون مطابق مواد 26 و 33 قانون حمایت خانواده مصوب سال 1391 مقتضای قانونی تحقق شرط ضمن العقد مندرج در سند ازدواج صدور حکم بر احراز شرایط اعمال وکالت در طلاق از طرف زوجه بوده و اعتبار این حکم شش ماه از تاریخ ابلاغ رای فرجامی یا انقضای مهلت فرجامی میباشد و در امثال مورد صدور گواهی عدم امکان سازش فاقد وجاهت قانونی است لذا به تجویز ماده 403 قانون آیین دادرسی مدنی عبارت « ضمن صدور گواهی عدم امکان سازش»; و نیز عبارت « مدت اعتبار این گواهی سه ماه از تاریخ قطعیت میباشد چنانچه ظرف سه ماه از تاریخ قطعیت به یکی از دفاتر رسمی طلاق تسلیم نشود یا طرفی که آن را تسلیم نمود ظرف مدت سه ماه از تاریخ تسلیم حاضر نشود و یا مدارک لازم را ارائه ننماید گواهی صادره از درجه اعتبار ساقط خواهد بود»; از دادنامه بدوی حذف وعبارت « ضمن صدور حکم به تحقق شرط ضمن العقد و احراز شرایط اعمال وکالت در طلاق از طرف زوجه»; و نیز عبارت «مدت اعتبار حکم صادره شش ماه از تاریخ ابلاغ رای فرجامی خواهد بود»; به ترتیب در قسمت های محذوف به دادنامه بدوی اضافه و الحاق میگردد. فلذا ضمن رد اعتراضات فرجام خواه مستندا به ماده 370 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه فرجام خواسته با رعایت اصلاحات به عمل آمده ابرام میگردد.
شعبه --- دیوان عالی کشور - رئیس و مستشار و عضو معاون
حسن عباسیان - سیروس کیقبادی - جعفر پوربدخشان