بسمه تعالی
هیات تخصصی استخدامی دیوان عدالت اداری
شماره پرونده: ه- ت/ 0200025 شماره دادنامه سیلور: 140231390001091778 تاریخ:31/04/1402
شاکی: خانم سیده فاطمه سید آقائی احمدی
طرف شکایت: سازمان اداری و استخدامی کشور- نهاد ریاست جمهوری
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بخشنامه شماره 369488 مورخ 1399/07/21 سازمان اداری و استخدامی با موضوع «ایجاد اولویت برای داوطلبان بومی شهرستان ها در آزمونهای استخدامی»
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
شاکی دادخواستی به طرفیت سازمان اداری و استخدامی کشور- نهاد ریاست جمهوری به خواسته ابطال بخشنامه شماره 369488 مورخ 1399/07/21 سازمان اداری و استخدامی با موضوع «ایجاد اولویت برای داوطلبان بومی شهرستان ها در آزمونهای استخدامی» به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
بخشنامه شماره 369488 مورخ 1399/07/21 سازمان اداری و استخدامی
بخشنامه به کلیه دستگاه های اجرایی مشمول قانون مدیریت خدمات کشوری
شورای توسعه مدیریت و سرمایه انسانی در جلسه مورخ 1399/07/21 بنا به پیشنهاد سازمان اداری و استخدامی کشور و به استناد قانون اصلاح ماده (44) قانون مدیریت خدمات کشوری (مصوب مورخ 1399/06/16 مجلس شورای اسلامی) با ایجاد اولویت برای داوطلبان بومی شهرستان ها (به استثنای شهرستان تهران و مراکز استانها) در امتحانات مشترک فراگیر دستگاههای اجرایی کشور به شرح ذیل موافقت نمود:
ماده 1- با توجه به تعریف داوطلبان بومی شهرستانی مورد اشاره در ماده واحده قانون فوق الذکر که داوطلب باید متولد یا ساکن با سابقه ده سال سکونت در همان شهرستان باشد بومی بودن افراد از طریق ذیل احراز میگردد؛
1-1- شهرستان محل تولد مندرج در شناسنامه داوطلب با شهرستان مورد تقاضا یکی باشد.
تذکر: با توجه به تغییرات تقسیمات کشوری در سالهای مختلف در صورت اختلاف نظر یا ابهام در خصوص شهرستان محل تولد، ملاک عمل نظر اداره کل ثبت احوال استان مربوطه خواهد بود.
1-2- استفاده از اولویت بومی از طریق سکونت به موجب تایید ساکن بودن و حداقل ده سال سکونت با ارائه استشهاد محلی ممهور به مهر نیروی انتظامی (پاسگاه یا کلانتری محل) در شهرستان مورد تقاضا خواهد بود.
تبصره: داشتن گواهی تحصیل در مقاطع تحصیلی ابتدایی، راهنمایی یا دبیرستان در شهرستان محل مورد تقاضا با تایید اداره آموزش و پرورش شهرستان مربوطه میتواند به عنوان تمام یا قسمتی از سابقه ده سال سکونت به شرط ارائه استشهاد محلی مبنی بر تایید ساکن بودن فعلی فرد در شهرستان محل مورد تقاضا ملاک محاسبه قرار گیرد.
3-1- مبنای شهرستان برای تعیین بومی بودن، تقسیمات کشوری در اولین روز ثبت نام برای آزمون میباشد.
ماده -2 بر اساس مفاد ماده واحده قانون فوق الذکر، داوطلبان بومی شهرستانی نسبت به سایر داوطلبان غیر بومی دارای
اولویت میباشند. اولویت بومی به شرح ذیل اعمال خواهد شد:
«نمره مکتسبه داوطلب بومی شهرستانی در ازمون کتبی (مجموع وزن چهل درصد (40 %) برای حیطه عمومی و شصت درصد (60 %) برای حیطه تخصصی با ضریب «یک و چهار دهم» (1/4) محاسبه و ملاک عمل قرار میگیرد.»
ماده 3 - حد نصاب آزمون، کسب حداقل پنجاه درصد (50) نمره مکتسبه نفر اول با ارزش وزنی چهل درصد (40 %) برای حیطه عمومی و شصت درصد (60 %) برای حیطه تخصصی در هر شغل- شهرستان در هر یک از دستگاههای اجرایی میباشد.
جمشید انصاری
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
شاکی معتقد است با توجه به ماده 41 قانون مدیریت خدمات کشوری و اصول 3 و 28 قانون اساسی، بومی گزینی در آزمونهای استخدامی برخلاف این قوانین بوده و از مصادیق تبعیض ناروا محسوب میشود.
ماده 41 قانون مدیریت خدمات کشوری: «ورود به خدمت و تعیین صلاحیت استخدامی افرادی که داوطلب استخدام در دستگاههای اجرایی میباشند بر اساس مجوزهای صادره، تشکیلات مصوب و رعایت مراتب شایستگی و برابری فرصتها انجام میشود.»
اصل سوم قانون اساسی: بند 9 اصل سوم: دولت را مکلف به «رفع تبعیضات ناروا و ایجاد امکانات عادلانه برای همه در تمام زمینه های مادی و معنوی» نموده است.
اصل 28 قانون اساسی: «هرکس حق دارد شغلی را که بدان مایل است و مخالف اسلام، مصالح عمومی و حقوقی دیگران نیست، برگزیند. دولت موظف است با رعایت نیاز جامعه به مشاغل گوناگون، برای همه افراد امکان اشتغال به کار و شرایط مساوی را برای احراز مشاغل ایجاد نماید.»
در پاسخ به شکایت مذکور، سازمان اداری و استخدامی به عنوان طرف نخست شکایت به طور خلاصه توضیح داده است که:
1- این بخشنامه در راستای قانون اصلاح ماده 44 قانون مدیریت خدمات کشوری (مصوب 1399/06/16 مجلس شورای اسلامی) به تصویب رسیده است. این ماده واحده قانونی بیان می دارد، به انتهای ماده 44 قانون مدیریت خدمات کشوری، جمله زیر اضافه میشود:
«شورای توسعه مدیریت مکلف است برای جذب داوطلبان بومی شهرستانی به استثنای شهر تهران و مراکز استان ها اولویت قایل شود منظور از بومی شهرستان، متولد یا ساکن با سابقه حداقل ده سال سکونت در همان شهرستان میباشد.»
تبصره: «این قانون از زمان تصویب، لازم الاجراست»
2- هیات تخصصی استخدامی دیوان عدالت اداری در دادنامه شماره (140009970906010010 -11، مورخ 1400/01/16) مستند به بنند ب ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری، اقدام شورای مزبور در صدور بخشنامه مورد شکایت و تعیین اولویت برای افراد بومی را مغایر با قانون یا خارج از حدود اختیارات آن شورا ندانسته است.
پرونده شماره ه- ت/ 0200025 مبنی بر تقاضای ابطال بخشنامه شماره 369488 مورخ 21/7/1399 سازمان اداری و استخدامی کشور در مورد «ایجاد اولویت برای داوطلبان بومی شهرستان ها در آزمونهای استخدامی» در جلسه مورخ 28/3/1402 هیات تخصصی استخدامی مورد رسیدگی قرار گرفت و اعضای هیات به اتفاق به شرح ذیل اعلام نظر نمودند:
رای هیات تخصصی استخدامی دیوان عدالت اداری:
اولاً به موجب قانون اصلاح ماده 44 قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب 16/6/1399 شورای توسعه مدیریت و سرمایه انسانی مکلف گردیده است که برای جذب داوطلبان بومی شهرستان به استثنای شهر تهران و مراکز استان ها اولویت قائل شود و بخشنامه مورد شکایت نیز به استناد قانون فوق برای داوطلبان بومی در آزمونهای استخدامی اولویت قائل شده است.
ثانیاً آرای هیات عمومی نیز که پس از قانون مزبور صادر گردیده از جمله دادنامه شماره 1702 مورخ 14/11/1399 اولویت قائل شدن برای داوطلبان بومی را مغایر با قانون ندانسته است.
ثالثاً آرایی که هیات عمومی قبل از تصویب قانون اصلاح ماده 44 قانون مدیریت خدمات کشوری صادر نموده اولویت قائل شدن برای ساکنین مناطق محروم را خلاف قوانین ندانسته است.
به عنوان مثال در قسمتی از دادنامه شماره 2359-2358 مورخ 30/7/1398 مقرر گردیده است «اعطای امتیاز به ساکنین مناطق محروم نه تنها تبعیض آمیز نیست بلکه در جهت ایجاد توزیع عادلانه امکانات و جبران فاصله های اجتماعی ایجاد شده با مناطق برخوردار و اقدامی به منظور کاهش محرومیت و اجرای عدالت اجتماعی است.
با عنایت به مراتب فوق بخشنامه شماره 369488 مورخ 21/7/1399 سازمان اداری و استخدامی کشور قابل ابطال نمیباشد.
این رای به استناد بند ب ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری مصوب 1392 (با قانون اصلاحی سال 1402) ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رئیس دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است./ط
علی اکابری
رئیس هیات تخصصی استخدامی
دیوان عدالت اداری