وضعیت فرجام خواهی در فرض عدم ابلاغ نظریه پزشکی قانونی

تاریخ دادنامه قطعی: 1400/12/01

پیام: خیار فسخ نکاح فوری است و مطرح کردن فسخ به دلیل جنون بعد از چند سال زندگی مشترک دلیل بر صرف نظر کردن از فسخ می‌باشد.

خلاصه جریان پرونده:

در این پرونده س. ن. به وکالت از پ. خ. به طرفیت ا. خ. گ. با خواسته فسخ نکاح در مورخه 99/5/25 طرح دعوی نموده است.و اعلام کرده برای خواهان به دلیل سفاهت حکم حجر صادر و خانم ع. خ. قیم ایشان است. خواهان در 99/2/9 به عقد خوانده در امده است. با مهریه یک شاخه گل و بلافاصله پرونده حجر ونصب قیم تشکیل داده و *را تاریخ اغاز حجر اعلام نموده است. در حالی که خواهان از تیرماه 98 محجور بوده و لذا عقد باطل بوده است.و بعد از عقد از حساب خواهان وجوهی را برداشت نموده و به حساب خود انتقال داده است. همسر اول خوانده پرستار خواهان بوده و اطلاع از وضع مالی وی داشته لذا درخواست بطلان نکاح را نموده است. شعبه --- دادگاه خانواده در 1400/06/17 تشکیل جلسه با حضور قاضی مشاور داده است. وکیل خواهان به مفاد دادخواست استناد نموده است.وکیل خوانده گفته حکم حجر ناظر به سازمان *است.واصل بر صحت نکاح است. و سفاهت موجب ابطال نکاح نیست. بهتر است.با خواهان صحبت شود. که قصد و رضای واقعی بر نکاح داشته است. دادگاه مجددا در 99/6/23 تشکیل جلسه داده است. (باحضور قاضی مشاور) خانم پ. خ. نیز حضور یافته است. اظهار داشته متولد 1317 می باشم چهارسال است.که با ا. خ. ازدواج کردم. از میزان مهریه اطلاع ندارم. ادرس دقیق منزل را نمی دانم. قبلا پرستار بودم. فکر کنم خانه متعلق به خودم می‌باشد. در موقع عقد تنها بودیم و کسی نبود. (دادگاه: از حرکات خانم خ. به نظر میرسد که دچار فراموشی باشد.) همسر اقای خ. از من خواست که با شوهرش ازدواج کنم من راضی نبودم. و قصد ازدواج نداشتم نمی دانم چطور شد که ازدواج کردم. حکم حجر در مورخه 99/5/8 با اعلام حجر از *صادر شده است.ص 25 - 26 ) قاضی مشاور نظر به بطلان نکاح داده است. و دادگاه به موجب دادنامه شماره *مورخه 99/7/20 با توجه به حکم حجر خواهان و عدم قصد و ر. در عقد حکم بر بطلان عقد نکاح داده است. خانم ش. ز. پ. ل. به وکالت از زوج نسبت به دادنامه اعتراض نموده است.و شعبه *به موجب دادنامه شماره *مورخه 99/10/16 با این استدلال که عقد نکاح از امور غیرمالی است.و حکم حجر دلالت بر جنون و فقدان اراده ندارد. و عقد نکاح سفیه باطل نیست و صرفا موضوع مهریه غیر نافذ می‌باشد. که در صورت عدم رعایت غبطه مستلزم تعیین مهرالمثل خواهدبود. با نقض دادنامه بدوی حکم بر بطلان دعوی خواهان صادر نموده است. دادنامه قطعیت یافته است. لیکن خانم س. ن. به وکالت از پ. خ. و قیم ایشان ع. خ. درمورخه 1400/08/06 با تقدیم دادخواست اعاده دادرسی نموده است. و اعلام کرده دو سند جدید در مورد جنون محجور و رای کیفری مبنی بر سوی استفاده از ضعف نفس محجور توسط خوانده ارائه می‌گردد. که مشمول بند 2 ماده 426 قانون آیین دادرسی کیفری است. زیرا خواهان در زمان عقد دچار جنون بوده و نظریه پزشکی قانونی به شماره 12244 10331 موید ان است.که فاقد قوه عقل بوده است.لذا ازدواج بامجنون باطل بوده است.مگر با اجازه ولی و قیم از طرفی خوانده با نقشه تصاحب اموال محجور با وی ازدواج نموده واین امر به اثبات رسیده و قصد واخواهی ازدواج نداشته است.و شرایط جسمی و روحی و فاصله سنی بالای موکل موید ان است. پزشکی قانونی در مورخه 1400/05/17 اعلام کرده طبق مدارک پزشکی خانم پ. خ. حداقل از تیرماه 99 دچار ضعف شدید قوای شناختی و حافظه وناتوان در اداره امور زندگی از جمله امور مالی است.که معادل عبارت حقوقی جنون است.ولی شرایط فعلی وی از مصادیق زوال عقل نیست ص 4 به موجب دادنامه مورخه 99/12/29 شعبه *خوانده اقای ا. خ. به اتهام سوی استفاده از ضعف نفس خواهان به حبس و جزای نقدی محکوم شده است.ص 6 شعبه *به موجب دادنامه شماره *مورخه 1400/08/18 با این استدلال که درخواست اعاده با بند 2 و سایر بندهای ماده 426 آیین دادرسی مدنی انطباق ندارد. و قرار رد دادخواست را با استناد به تبصره ماده 435 قانون صادر نموده است. وکیل و قیم از دادنامه فرجامخواهی نموده اند. که متن لایحه ایشان در زمان شور قرائت می‌گردد.

هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای س. م. ت. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره* 1400/08/18 فرجامخواسته مشاوره نموده و چنین رای می دهد.

رای شعبه

فرجامخواهی س. ن. به وکالت از پ. خ. با قیومیت ع. خ. نسبت به دادنامه شماره *مورخه 1400/08/18 صادره از شعبه *که به موجب ان در خصوص دعوی اعاده دادرسی فرجامخواه نسبت به دادنامه شماره *مورخه 99/10/16 دادگاه مذکور قرار رد اعاده دادرسی صادر و مستند رای عدم انطباق مورد خواسته با مفاد ماده 426 قانون آیین دادرسی مدنی و بندهای ان ذکر گردیده وارد و موجه است.زیرا انچه مستند اعاده دادرسی قرار گرفته دو سند جدید است. 1 - نظریه پزشکی قانونی در مورد جنون فرجامخواه و اینکه در ادامه گواهی پزشکی وضعیت فعلی زوجه را زوال عقل ندانسته است.که باید پزشکی قانونی در مورد نوع جنون اعلامی و اینکه وضعیت فعلی جنون نیست توضیح دهد ایا جنون از موارد ادواری است.یا خیر 2 - محکومیت کیفری فرجامخوانده به اتهام سوی استفاده از ضعف نفس فرجامخواه در انجام ازدواج با ایشان که قطعا مدارک جدید ارائه شده از جهت تقدیم اعاده دادرسی با بند 5 و 7 ماده 426 قانون مذکور انطباق دارد. و نمی تواند مشمول قرار صادره باشد. از طرفی با توجه به مفاد ماده 1062 قانون مدنی در ایجاد عقد نکاح قصد باید محرز گردد. دادگاه باید در مورد وضعیت فرجامخواه با شرایط جسمانی و بیماری این موضوع را مورد بررسی دقیق قرار دهد که ایا قصد محقق بوده است.یا خیر. اظهارات فرجامخواه. در جلسه دادرسی دادگاه بدوی حکایت از این موضوع ندارد. و دادگاه نیز درمتن صورتجلسه به ان اشاره نموده است. در مورد وضعیت جنون زوجه پزشکی قانونی باید صرفنظر از مدارک پزشکی از کسانی که نگهداری ایشان را قبل از ازدواج به عهده داشته اند نیز مصاحبه به عمل اورده ونظریه دقیق اعلام نماید. لذا با استناد به بند 5 ماده 371 و بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه فرجامخواسته رانقض و پرونده را جهت رسیدگی مجدد به دادگاه صادر کننده رای منقوض ارجاع می‌نماید./ا 400/12/2

شعبه *

رییس شعبه: ج. ق. مستشار: س. م. ت.