بسمه تعالی
هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
شماره پرونده: ه- ت/ 0100008 شماره دادنامه سیلور: 140231390000232707 تاریخ: 04/02/1402
شاکی: شهرداری بیدخون با وکالت میثم صالحی
طرف شکایت: دبیرخانه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران (وزارت راه و شهرسازی)
موضوع شکایت و خواسته: ابطال مصوبه شماره 300/64482 مورخ 24/5/1400 کمیته انطباق مصوبات شورای برنامه ریزی و توسعه استان ها با سیاست ابلاغی شورای عالی شهرسازی و معماری ایران
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
شاکی دادخواستی به طرفیت دبیرخانه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران (وزارت راه و شهرسازی)به خواسته ابطال مصوبه شماره 300/64482 مورخ 24/5/1400 کمیته انطباق مصوبات شورای برنامه ریزی و توسعه استان ها با سیاست ابلاغی شورای عالی شهرسازی و معماری ایران به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
مصوبه شماره 300/64482 مورخ 24/5/1400
کمیته انطباق در جلسه مورخ 12/3/1400، موضوع مصوبه مورخ 26/8/99 شورای برنامه ریزی و توسعه استان بوشهر در خصوص انتزاع 443 هکتار از حریم شهر عسلویه را در اجرای جزء 6 بند ب ماده 21 قانون احکام دایمی برنامه های توسعه ی کشوری و مفاد نامه های شماره 92816/35381 مورخ 18/5/97 معاونت محترم حقوقی رئیس جمهور مورد بررسی قرار داد و مصوبه مذکور را بنا به دلایل زیر دارای مغایرت کلی با سیاستهای شورای عالی تشخیص داد فلذا مصوبه قابلیت ابلاغ و اجرا ندارد.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
1) الزام شورای برنامه ریزی استان بوشهر نسبت به در نظر گرفتن «حریم موثر» برای شهر عسلویه در بند نخست مغایر با حکم صریح قانون است- مطابق با منطوق صریح ماده 10 قانون تعاریف محدوده و حریم شهر، روستا و شهرک و نحوه تعیین آنها، «هیچ یک از شهرها محدوده و حریم دیگری به جز محدوده و حریم موضوع مواد (1) و (2) این قانون... نخواهند داشت و عناوین یاد شده جایگزین کلیه عناوین متناظر آنها از جمله «محدوده قانونی»، «حریم قانونی»، «حوزه شهرداری»، «حدود مصوب شهر» و نظایر آنها در مورد محدوده شهر «محدوده استحفاظی»، «حوزه استحفاظی»، «حریم استحفاظی»، «محدوده نهایی»، «محدوده نفوذی» و نظایر آنها در مورد حریم شهر میگردد و هر ترتیب دیگری... با تصویب این قانون ملغی میگردد» لهذا، مصوبه ی کمیته انطباق مبنی بر لزوم اصلاح مصوبه ی شورای برنامه ریزی استان بوشهر و منظور نبودن مفهومی فراقانونی به نام «حریم موثر» در مخالفت و مغایرت صریح با حکم الزامی قانونگذار در ماده فوق الاشاره میباشد. تا تاریخ تقدیم این دادخواست، عبارت «حریم موثر» فاقد هر گونه (ولو یک مورد) سابقه ی تقنینی یا آییننامه ایست.
2) قید «حذف بخشهای مربوط به محدوده ی شهر بیدخون» در راستای اعطای حریم به شهر عسلویه و همچنین وضع قید «عدم تداخل با حریم شهر عسلویه» در تعیین حریم شهر بیدخون در بند دوم در مغایرت کامل با حکم قانون است- ماده 1 قانون مارالذکر در بیان مفهوم «محدوده» شهر چنین بیان می دارد: «محدوده شهر عبارت است از حد کالبدی موجود شهر و توسعه آتی در دوره طرح جامع و تا تهیه طرح مذکور در طرح هادی شهر که ضوابط و مقررات شهرسازی در آن لازم الاجرا میباشد» ایضا، مطابق تبصره 4 ماده 4 قانون ضوابط تقسیمات کشوری، «حوزه شهری به کلیه نقاطی اطلاق میشود که در داخل و خارج از محدوده قانونی شهر قرار داشته و از حدود ثبتی و عرفی واحدی تبعیت کنند.» همچنین، ماده 5 آییننامه اجرایی قانون اخیرالذکر چنین اشعار می دارد: «حوزه شهری موضوع تبصره 4 از ماده 4 قانون، محدوه جغرافیایی است که علاوه بر محدوده قانونی شهر شامل مکان ها و مزارع و اراضی و عوارض طبیعی بوده، به نحوی که حدود ثبتی و عرفی آن با حدود یکی از عناصر تقسیمات کشوری و احیاناً مکان و مزرعه مستقل همجوار باشد.»
مستفاد از مواد قانونی بیان شده، «محدوده ی شهر» یک مفهوم قانونی حداقلی شامل «کالبد موجود شهر» است که در برگیرنده واقعیت های فیزیکی موجود از جمله مکان ها، مزارع و اراضی و عوارض طبیعی ای که از حدود ثبتی و عرفی واحدی تبعیت می کنند میباشد. لهذا، هرگونه تجویز کاهش و تضییق «محدوده ی» یک شهر که کالبد طبیعی، موجود و غیرقابل انکار آن است برای الحالق آن به «حریم» شهری دیگر در تعارض صریح با منطوق و مفهوم قوانین بیان شده است.
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیر کل دبیرخانه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران به موجب لایحه شماره 310/173024 مورخ 27/10/1401 به طور خلاصه توضیح داده است که:
1) تشخیص رعایت سیاست ها با شورای عالی شهرسازی و معماری است و طبق بند 6 ذیل بخش ب ماده 31 قانون احکام دائمی، اختیار شورای برنامه ریزی و توسعه استان در تصویب طرح های جامع شهرهای تا 50 هزار نفر جمعیت مقید به رعایت سیاست های ابلاغی شورای عالی شهرسازی و معماری است.
2) سیاست های شورای عالی شهرسازی در مورد طرح جامع شهرها در مورخ 30/7/97 تصویب و ابلاغ شده است.
3) «استفاده از واژه موثر در بند 1 مصوبه مورد اعتراض و در عبارت حریم موثر جنبه توصیفی داشته و هیچ مغایرتی با ماده 10 قانون تعاریف محدود و حریم شهر ندارد.
نظریه تهیه کننده گزارش:
بر اساس بند 3 ماده 2 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مصوب 22/12/1351 و نیز جرء 6 بند ب ماده 31 قانون احکام دائمی توسعه کشور، بررسی و تصویب نهایی طرح های جامع شهری با شورای عالی شهرسازی است و تشخیص فنی و تخصصی رعایت یا عدم رعایت سیاست های ابلاغی شورای عالی شهرسازی نیز با نهاد مذکور است و ظاهراً انتزاع 442 هکتار از اراضی واقع در حریم شهر عسلویه از حیث فنی، تغییر در کالبد موجود حریم شهری است که غیر منطبق با سیاست های شورای عالی شهرسازی است و ایراد واژگانی قید «موثر» و تاکید وکیل محترم بر آن نیز موثر درمقام نیست و از طرفی در جریان مصوبه عدم انطباق در جهت رفع مشکل لاینحل شدن تصویب طرح جامع شهر بیدخون ارائه طریق، صورت پذیرفته است لذا با این اوصاف با ابطال مصوبه مخالفت میگردد.
تهیه کننده گزارش:
میثم جوادی
بسمه تعالی
پرونده شماره 0100008(ه- ع؍0106213) مبنی بر درخواست ابطال مصوبه شماره 64482/300 مورخ 1400/05/24 وزارت راه و شهرسازی، در جلسه مورخ 1401/12/21 هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست مورد رسیدگی قرار گرفت و اعضا به شرح ذیل اقدام به صدور رای نمودند:
رای هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
هر چند براساس جزء 6 بند «ب» ماده 31 قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور تصویب طرح های جامع شهری بر عهده شورای برنامه ریزی و توسعه استان است لیکن مطابق بند 3 ماده 2 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مصوب 1351/12/22، بررسی و تصویب نهایی طرح های جامع شهری با شورای عالی شهرسازی است و تشخیص فنی و تخصصی رعایت یا عدم رعایت سیاست های ابلاغی شورای عالی شهرسازی نیز با نهاد مذکور است و ظاهراً انتزاع 442 هکتار از اراضی واقع در حریم شهر عسلویه از حیث فنی، تغییر در کالبد موجود حریم شهری است که غیر منطبق با سیاست های شورای عالی شهرسازی است و کمیته انطباق مصوبات شورای برنامه ریزی و توسعه استانها با سیاست های ابلاغی شورای عالی نیز به درستی موضوع فوق الذکر را طی مصوبه مورد شکایت (مصوبه شماره 64482/300 مورخ 1400/05/24 وزارت راه و شهرسازی) غیر قابل اجرا تشخیص داده است.
بنا به مراتب فوق، مصوبه شماره 64482/300 مورخ 1400/05/24 وزارت راه و شهرسازی، که مصوبات جلسه مورخ 99/8/26 شورای برنامه ریزی و توسعه استان بوشهر مبنی بر انتزاع 442 هکتار از حریم شهر عسلویه را مغایر با سیاست های شورای عالی شهرسازی و معماری و غیر قابل اجرا تشخیص داده است، به اتفاق آرای اعضای هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست، خارج از صلاحیت مرجع تصویب کننده نبوده و قابل ابطال تشخیص نمی گردد. این رای به استناد بند «ب» ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رئیس یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.
سعید کریمی
رئیس هیات تخصصی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست
دیوان عدالت اداری