مصداق تغلیظ دیه

تاریخ دادنامه قطعی: 1399/12/18

پیام: تغلیظ دیه در ماه های حرام در مواردی که عاقله یا بیت المال مسئول پرداخت دیه باشد نیز جاری است.

خلاصه جریان پرونده: اقای ا. ا. دایر بر قتل عمدی مرحومان ف. ی. و ی. ر. در *که فرد مرتکب متواری گردیده و در نهایت حسب اوراق و محتویات پرونده در اثر درگیری با مامورین نیروی انتظامی به قتل رسیده و در این راستا علاوه بر مباشر جرم افراد دیگر نیز تحت عنوان معاونت جرم تحت تعقیب قرار گرفته اند که پس از ان بازپرس دادسرا ایوان در مورد اتهام تمامی متهمین طی قرار شماره --- مورخه 99/4/2 قرار موقوفی و منع تعقیب انان را صادر می‌نماید. و پی قطعیت قرار مذکور پرونده جهت تعیین تکلیف در مورد دیه مقتولین در شعبه اول دادگاه کیفری یک *تحت رسیدگی قرار گرفته و در تاریخ 99/9/25 مبادرت به صدور دادنامه شماره --- نموده دادگاه با توجه به اینکه اقای ح. ش. ب. لت از او.ای دم و با توجه به قتل های مورد نظر که در ماه حرام اتفاق افتاده تقاضای دیه مقتولین و تغلیظ ان را از بیت المال درخواست می‌نماید. دادگاه در راستای ماده 435 قانون مجازات اسلامی تحقیقاتی در مورد اموال مرتکب قتلها به نام ا. ا. و همچنین تمکن عاقله ایشان به اسامی 1 - ع. 2 - ص. 3 - ح. 4 - ج. 5 - ر. 6 - م. 7 - م. شهرت همگی ا. انجام می دهد که تمکین انان را محرز ندانسته و نماینده سازمان* در جلسه رسیدگی حضور نیافته ولیکن لایحه ای ارسال نموده است.دادگاه با استناد به مواد 435 ٫ 468 و 470 قانون مجازات اسلامی حکم به پرداخت دیه مرحومان ف. ی. و ی. ر. از بیت المال در حق ورثه حین الفوت صادر نماید. و در خصوص مازاد بر ان از باب تغلیظ خواسته خواهان‌ها را وارد ندانسته و حکم بر بیحقی صادر می‌نماید. پس از ابلاغ رای اقای ج. ر.، خانم ز. ی. و خانم ع. ص. در قسمت تغلیظ دیه که دادگاه وراث را ذیحق تشخیص نداده و نماینده حقوقی سازمان* با عنوان اینکه پرداخت دیه از بیت المال فقط به استناد مواد منصوص بوده و اقدام دادگاه به پرداخت ان از بیت المال را صحیح ندانسته با تقدیم لوایح ایکه ضم پرونده گردیده درخواست فرجام خواهی نموده‌اند که پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و جهت رسیدگی باین شعبه ارجاع می‌شود.

هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید.پس از قرائت گزارش اقای ر. ح. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی اقای س. ح. ر. ح. د.ار دیوان عالی کشور اجمالا مبنی بر: با توجه به اوراق و محتویات پرونده اولا راجع به فرجام خواهی نماینده حقوقی سازمان* و با توجه به اینکه دادگاه رسیدگی کننده تحقیقات لازم را در راستای ماده 435 قانون مجازات اسلامی در رابطه با دارایی جانی و نیز عاقله انجام داده ولی بدلیل عدم تمکن مالی انها حکم به پرداخت دیه مرحومان ف. ی. و ی. ر. از بیت المال را در حق ورثه انها صادر نموده که از قبیل این قسمت رای وفق مقررات قانونی اصدار یافته مستندا به بند الف ماده 469 قانون آیین دادرسی کیفری به رد درخواست فرجام خواهی و ابرام دادنامه فرجام خواسته اظهارنظر میگردد. ثانیا نسبت به فرجام خواهی اولیای دم مرحوم ی. ر. نسبت به ان قسمت از رای دادگاه که مبنی بر غیر وارد بودن درخواست انها از حیث تغلیظ دیه در ماه حرام (ماه رجب)، نظر به اینکه مطابق ماده 556 قانون مجازات اسلامی … تغلیظ دیه در مواردی که عاقله یا بیت المال پرداخت کننده دیه باشد. نیز جاری است.… لذا رای صادره در این قسمت منطبق با قانون صادر نگردیده، مستندا به قسمت چهارم بند ب ماده 469 قانون آیین دادرسی کیفری عقیده به پذیرش درخواست و نقض دادنامه فرجام خواسته و ارجاع پرونده به دادگاه هم عرض جهت رسیدگی مجدد دارم. مشاوره نموده چنین رای می دهد:

رای شعبه

فرجام خواهی اقای ج. ر. و خانم ز. ی. و خانم ع. ص. او.ای دم مقتو.ن مرحومان ف. ی. و ی. ر. در خصوص شق دوم دادنامه که متضمن رد تغلیظ دیه شده و فرجام خواهی نماینده حقوقی سازمان* از دادنامه شماره --- مورخه 99/9/25 صادره از شعبه اول دادگاه کیفری یک استان ایلام بگونه ای نیست که موجبات نقض دادنامه فرجامخواسته را به طور مطلق فراهم نماید.، زیرا دادگاه در اجرای ماده 435 قانون مجازات اسلامی و تحقیقات و بررسی در خصوص اموال مرتکب قتل ا. ا. و هم چنین تمکن عاقله ایشان به اسامی 1 - ع. 2 - ص. 3 - ح. 4 - ج. 5 - ر. 6 - م. و 7 - م. شهرت همگی ا. انجام داده و تمکن مال انان را محرز ندانسته است.و نیز جهات و موجبات اعلام شده در لایحه فرجام خواه نماینده حقوقی سازمان* مضامین تکراری است.که در مراحل دادرسی دادگاه انها را مورد توجه قرار داده است.و رای صادره حسب دلایل در این قسمت منطبق با موازین قانونی وفق مواد 435 و 468 و 470 قانون مجازات اسلامی بوده است.و از حیث رعایت اصول دادرسی نیز خدشه ایکه اساس رای را در این قسمت متزلزل و بی اعتبار نماید. ملاحظه نمی شود. و با استناد به بند الف ماده 469 قانون آیین دادرسی کیفری ضمن رد فرجام خواهی در این قسمت دادنامه فرجام خواسته را تایید و ابرام می‌نماید. ولیکن رای صادره در این قسمت که دادگاه در مورد مازاد بر دیه مقتولین به جهت وقوع قتل در ماه حرام درخواست خواهان ها را غیر وارد تشخیص و حکم بر بیحقی صادر نموده دارای اشکال و ایراد قانونی بوده زیرا وفق ماده 556 قانون مجازات اسلامی که بیان داشته در حکم تغلیظ دیه فرقی میان بالغ و غیربالغ، زن و مرد، مسلمان و غیرمسلمان نیست و سقط جنین نیز پس از پیدایش روح مشمول حکم تغلیظ است. تغلیظ دیه در مواردی که عاقله یا بیت المال پرداخت کننده دیه باشد. نیز جاری میباشد. بنابراین و با استناد به شق چهارم از بند ب ماده 469 قانون آیین دادرسی کیفری دادنامه صادره در قسمت رای صادره در مورد تغلیظ، نقض و جهت رسیدگی مجدد به دادگاه همعرض ارجاع میشود.

شعبه بیست و نهم دیوان عالی کشور

رییس: ع. ع. مستشار: ر. ح.