شماره پرونده: ه- ع/0003192 شماره دادنامه: 140109970906000083 تاریخ: 20/02/1401
شاکی: خانم سعیده شمسعلی
طرف شکایت: وزارت کار و رفاه اجتماعی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 9 مصوبه شصتمین جلسه هیات امنای سازمان تامین اجتماعی به شماره 1641/94/ه- الف مورخ 12/8/1394
شاکی دادخواستی به طرفیت وزارت کار و رفاه اجتماعی به خواسته ابطال بند 9 مصوبه شصتمین جلسه هیات امنای سازمان تامین اجتماعی به شماره 1641/94/ه- الف مورخ 12/8/1394 به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
با عنایت به نامه شماره 3930/94/1101 مورخ 31/6/1394 رئیس محترم هیات مدیره تامین اجتماعی موضوع اصلاح ماده 64 از فصل هشتم آییننامه استخدامی سازمان تامین اجتماعی مطرح و اعضای هیات پس از بررسی موضوع با پیشنهاد هیات مدیره سازمان تامین اجتماعی مبنی بر اصلاح ماده 64 از فصل هشتم آییننامه استخدامی سازمان به شرح ذیل موافقت نمود.
ماده 64 با کارکنان سازمان تامین اجتماعی از لحاظ از کارافتادگی و فوت طبق مقررات تامین اجتماعی و از لحاظ بازنشستگی مطابق آییننامه به شرح زیر رفتار خواهد شد.
الف- سازمان میتواند کارکنان خود را با شرایط زیر بازنشسته نماید:
1- داشتن حداقل 30 سال سابقه خدمت با 50 سال سن
2- داشتن 30 سال سابقه خدمت و 60 سال برای مردان و 55 سال سن برای زنان با 20 روز حقوق با درخواست کارمند
3- داشتن حداقل 25 سال سابقه خدمت برای زنان کارمند بدون شرط سنی با 25 روز حقوق با درخواست کارمند
ب- سازمان مکلف است کارکنان واجد شرایط زیر را راساً بازنشسته نماید:
1- با داشتن حداقل 60 سال سن و 30 سال سابقه خدمت
2- داشتن حداقل 65 سال سن و 25 سال سابقه خدمت با 25 روز حقوق
تبصره 1: بازنشستگی کارکنان جانباز، آزاده، معلولان عادی ناشی از کار و شاغلین در مشاغل سخت و زیان آور تابع مقررات بخش عمومی و دولتی میباشد.
تبصره 2: بازنشستگی مشمولین قانون حفاظت در برابر اشعه با لحاظ سنوات ارفاقی تابع بندهای (الف) و (ب) این ماده میباشد.
تبصره 3: در مواردی که به لحاظ تجربه، تخصص و مهارت نیاز به تداوم خدمت کارکنان (به صورت موردی) وجود داشته باشد با پیشنهاد مدیر عامل و تصویب هیات مدیره، اشتغال این افراد تا 5 سال پس از رسیدن به شرایط مقرر در بند (ب) این ماده امکان پذیر است.
تبصره 4: نحوه محاسبه مستمری بازنشستگی تابع شرایط مندرج در ماده 77 قانون تامین اجتماعی و اصلاحات بعدی آن و در خصوص مشمولین تبصره یک بند (ب) مطابق قوانین و مقررات مربوط خواهد بود.
تبصره 5: مصوبه بند 9 شصتمین جلسه هیات امنای سازمان تامین اجتماعی و صندوق های تابعه در خصوص اصلاح ماده 64 از فصل هشتم آییننامه استخدامی سازمان تامین اجتماعی از تاریخ تصوب این مصوبه لغو میگردد.
احمدی میدری- معاون وزیر و دبیر هیات امنای سازمان تامین اجتماعی و صندوق های تابعه
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
در مصوبه مارالذکر قسمت فوت و از کارافتادگی تابع قانون تامین اجتماعی و در قسمت بازنشستگی شرایط متفاوتی را نسبت به سایر مشمولین خارج از حدود اختیارات هیات امناء و مغایر با ماده 76 و 78 قانون تامین اجتماعی تصویب نموده است در نتیجه این اقدام خلاف قانون و تبعیض آمیز نسبت به سایر کارفرمایان مشمول قانون تامین اجتماعی هر ساله آن سازمان با بازنشسته نمودن پرسنل خود به استناد بند یک قسمت (الف) و (ب) این ماده بدون درخواست کارکنان میلیاردها تومان به منابع صندوق تامین اجتماعی که انباشت حق بیمه اجتماعی جامعه کارگر خسارت وارد مینماید با عنایت به اینکه سازمان عن قریب نیز در نظر دارد نسبت به بازنشسته نمودن بیش از هزار پرسنل خود لغایت پایان سال 1400 اقدام نماید و این موضوع با توجه به بالا بودن میانگین حقوق پرسنل علاوه بر اینکه ماهیانه از پرداخت چندین میلیارد تومان حق بیمه به سازمان جلوگیری نمود، ماهیانه چندین میلیارد تومان نیز برای صندوق با پرداخت مستمری بار مالی خواهد داشت لذا به لحاظ اینکه مصوبه خارج از اختیار هیات امناء بوده و مخالف مواد 76 و 78 قانون تامین اجتماعی میباشد درخواست ابطال مصوبه را نموده است:
خلاصه مدافعات طرف شکایت:
اولاً شکایت مشابهی قبلاً در هیات عمومی دیوان عدالت اداری مطرح و در نهایت هیات تخصصی بیمه و کار و تامین اجتماعی طی دادنامه شماره 237 مورخ 18/10/1395 اقدامات سازمان را مورد تایید قرار داده است و موضوع از اعتبار امر مختوم برخوردار میباشد و لذا مطابق ماده 85 قانون دیوان عدالت اداری شکایت قابل رد میباشد. ثانیاً شاکی عنوان نموده که بخشنامه معترض عنه برخلاف مواد 76 و 78 قانون تامین اجتماعی میباشد در این ارتباط لازم به ذکر است که استنباط شاکی از مواد 76 و 78 صحیح نبوده زیرا ماده 76 در خصوص نحوه بازنشستگی مشمولین قانون تامین اجتماعی بوده که در صورت حائز بودن شرایط مندرج در ماده مذکور حق استفاده از مستمری بازنشستگی را خواهند داشت و نیز ماده 78 قانون تامین اجتماعی از تکالیف کارفرما باشد و این اختیار به موجب ماده یاد شده به کارفرما واگذار شده است در حالی که با عنایت به مراتب پیشگفت و اینکه سازمان تامین اجتماعی در زمره موسسات و نهادهای عمومی غیردولتی بوده و دارای آییننامه استخدامی خاص و استقلال اداری و مالی میباشد: وفق ماده 17 قانون مدیریت خدمات کشوری سازمان تامین اجتماعی به عنوان نهاد عمومی غیردولتی از شمول قانون موصوف استثناء شده و بر اساس بند (ث) ماده 8 آییننامه مبادرت به اصلاح بازنشستگی کارکنان خود نموده است و کارکنان سازمان تابع آییننامه استخدامی خاص خود میباشد که از این حیث موارد مورد استناد شاکیه متفاوت از آییننامه استخدامی سازمان میباشد ضمناً در بند (ث) ماده 8 اساسنامه نیز تصویب آییننامه های مالی، اداری و معاملاتی و استخدامی و سایر آییننامه های مورد نیاز صندوق از اختیارات هیات امناء احصاء شده است که در این راستا هیات امناء با اختیارات حاصله از بند موصوف مبادرت به اصلاح ماده 64 از فصل هشتم آییننامه استخدامی سازمان نموده است لذا ادعای شاکیه در این خصوص فاقد وجاهت قانونی است لذا کارکنان سازمان تابع مقررات استخدامی سازمان بوده از این حیث شکایت شاکیه وارد نبوده و درخواست رد شکایت مورد تقاضا است.
شاکی عنوان نموده بخشنامه معترض عنه برخلاف مواد 76 و 78 قانون تامین اجتماعی میباشد و خارج از اختیارات هیات امناء سازمان تامین اجتماعی صادر گردیده نظر به اینکه بند الف ماده 64 بند 9 مصوبه مورد اعتراض در راستای ماده 76 قانون تامین اجتماعی صادر گردیده با این توضیح که هر کارگری شرایط ماده 76 را داشته باشد میتواند درخواست بازنشستگی نماید و بند ب ماده 64 بند 9 مصوبه هم در اجرای ماده 78 قانون تامین اجتماعی صادر گردیده با این توضیح که هر کارگری دارای شرایط ماده 78 را دارا باشد کارفرما راساً میتواند کارگر را بازنشسته نماید و این اختیار به موجب ماده مذکور در اختیار کارفرما قرار داده شده ثانیاً سازمان تامین اجتماعی یک نهاد عمومی غیردولتی است که دارای شخصیت حقوقی مستقل بوده و به استناد ماده 117 قانون مدیریت خدمات کشوری از شمول قانون مذکور خارج گردیده ثالثاً هیات امناء سازمان بر اساس بند (ث) ماده 8 آییننامه مبادرت به صدور و اصلاح بازنشستگی مطابق مواد 76 و 78 قانون تامین اجتماعی نموده و کارکنان سازمان تابع آییننامه استخدامی سازمان میباشند و تصویب آییننامه از اختیارات هیات امنا سازمان میباشد بنا به مراتب مصوبه مورد بحث خلاف قانون و خارج از اختیار هیات امناء نبوده و عقیده بر عدم ابطال مصوبه و رد شکایت شاکی را دارم./ط
پرونده شماره ه- ع/ 0003192 مبنی بر درخواست ابطال بند (9) شصتمین جلسه هیات امنای سازمان تامین اجتماعی، در جلسه مورخ 11/2/1401 هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی مورد رسیدگی قرار گرفت و اعضاء به اتفاق به شرح زیر اقدام به صدور رای نمودند:
رای هیات تخصصی بیمه، کار و تامین اجتماعی
نظر به اینکه اولاً، اگرچه مواد 76 و 77 قانون تامین اجتماعی ناظر بر نحوه شرایط بازنشستگی و تعیین میزان مستمری مشمولین این قانون است اما براساس ماده 114 این قانون، ضوابط سنی و مدت خدمت برای احتساب مستمری بازنشستگی کارکنان سازمان تامین اجتماعی از شمول این قانون مستثنی شده است.
ثانیاً، براساس مفاد ماده (117) قانون مدیریت خدمات کشوری، سازمان تامین اجتماعی مشمول مقررات این قانون نمی باشد.
ثالثاً، براساس ماده (3) اساسنامه سازمان تامین اجتماعی مصوب 26/3/1387 «سازمان دارای شخصیت حقوقی و استقلال مالی و اداری می باشد و به صورت موسسه عمومی غیردولتی طبق مقررات این اساسنامه و سایر قوانین و مقررات مربوطه اداره خواهد شد.» و براساس بند (ث) ماده (8) این اساسنامه یکی از وظایف هیات امنای این سازمان «تصویب آییننامههای مالی، معاملاتی، اداری، استخدامی و سایر آییننامههای مورد نیاز سازمان» است.
رابعاً، براساس ماده 64 آیین نامه استخدامی سازمان تامین اجتماعی «با کارکنان سازمان تامین اجتماعی از لحاظ ازکارافتادگی و فوت طبق مقررات قانون تامین اجتماعی و از لحاظ بازنشستگی مطابق این آیین نامه رفتار خواهد شد.» که شرایط بازنشستگی در این ماده برای کارکنان سازمان تعیین شده است.
بنا به مراتب مذکور، بند (9) شصتمین جلسه هیات امنای سازمان تامین اجتماعی که در مقام تعیین شرایط بازنشستگی کارکنان سازمان تامین اجتماعی است مغایر با قوانین مذکور و خارج از حدود اختیارات مقام تصویب کننده تشخیص نگردید.
این رای به استناد بند ب ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رئیس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.
محمدجواد انصاری
رئیس هیات تخصصی بیمه، کار و تامین اجتماعی
دیوان عدالت اداری