هیات تخصصی پژوهشی و فرهنگی
شماره پرونده: ه- ع/ 95/86 دادنامه: 51 تاریخ: 30/3/96
شاکی: آقای فرامرز قنبری شمس آباد
طرف شکایت: 1- وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی 2- معاونت درمان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
موضوع شکایت و خواسته:ابطال بخشنامه شماره 27857 - 22/10/94 معاونت درمان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
متن مقرره مورد شکایت: احتراماً در اجرای تبصره 3 ماده 2 آییننامه تاسیس و اداره امور آزمایشگاههای پزشکی سال 1392 و بخشنامه شماره 950/307د اداره کل آزمایشگاه مرجع سلامت مورخ 29/8/1392، به پیوست ضوابط و موازین ارجاع نمونه های سیتولوژی و پاتولوژی جهت اجرا ابلاغ میگردد. نظارت بر حسن اجرای ضوابط تعیین شده بر عهده آن معاونت میباشد.
شایان ذکر است تا زمانی که دسترسی به آزمایشگاه آسیب شناسی تشریحی و نیروی متخصص واجد صلاحیت در هر یک مراکز تشخیصی درمانی وجود ندارد. ارجاع نمونه های سلولی و بافتی برای انجام آزمایشهای آسیب شناسی باید مطابق این ضوابط و تحت نظارت معاونت های درمان دانشگاهها، به آزمایشگاههای دارای متخصص آسیب شناسی واجد پروانه مسئول فنی صورت گیرد.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت (حسب مورد با تصریح به مغایرت با قانون یا شرع یا خروج از حدود اختیارات): بر اساس بخشنامه مورد اعتراض و خلاف قوانین و آییننامه مربوط به امور پزشکی، نمونه های سیتولوژی و پاتولوژی را از نظام ارجاع مستثنی کرده است که موجب اختلال در نظام ثبت سرطان و اختلال در دریافت نمونه های سیتولوژی و پاتولوژی توسط آزمایشگاههای تشخیصی پزشکی شده است. شاکی بیان کرده است که بر اساس قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و دارویی و خوردنی و آشامیدنی سال 1334 (ماده 7 اصلاحیه 67 و تبصره ششم از ماده 6 فصل دوم) آزمایشگاههای تشخیص طبی همانند آزمایشگاههای آسیب شناسی در صورت رعایت ضوابط و وجود امکانات مکلف به آزمایش و ارائه اطلاعات به مراکز صلاحیتها هستند. پس آزمایشگاههای تشخیصی طبی در ثبت سرطان دارای صلاحیت هستند ولی بخشنامه مورد اعتراض این صلاحیت را از بین برده است. دلیل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت ماده واحده قانون راجع به ثبت و گزارش اجباری بیماریهای سرطانی مصوب 17/7/1363 و قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و دارویی و مواد خوردنی و آشامیدنی مصوب 1367 اعلام شده است.
خلاصه مدافعات طرف شکایت: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در راستای اختیارات به دست آمده از بند یک ماده یک قانون تشکیلات و وظایف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، بند یازده آن ماده، بند شانزدهم آن، ماده 8 قانون تشکیل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مصوب 1364، ماده 30 آییننامه اجرایی ماده یاد شده، مواد یک و دو قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و دارویی و مواد خوردنی و آشامیدنی و مواد 20 و 24 قانون یاد شده و با هدف ساماندهی و نظم پذیرش نمونه های سیتولوژی و پاتولوژی و جلوگیری از وقوع خطاهای پزشکی و برای رعایت ایمنی بیمار نسبت به تهیه دستورالعمل جامعی در خصوص ارجاع نمونه های سیتولوژی و هیستوپاتولوژی اقدام نموده است و تنها متخصصین پاتولوژی و آزمایشگاههای آسیب شناسی مجاز به پذیرش چنین نمونه هایی در کشور هستند. مهمترین دلیل صدور بخشنامه یاد شده جلوگیری از اختلال در نظام ثبت سرطان است که در صورت پذیرش نمونه های آسیب شناسی توسط آزمایشگاههایی که صلاحیت ندارند به دلیل عدم آشنایی آزمایشگاههای واسط با نظام ثبت سرطان، تغییرات محتمل ایجا شده به دلیل نگهداری و جابه جایی نمونه مشکلاتی به وجود می آید و بر همین اساس درخواست رد شکایت را دارند.
نظریه تهیه کننده گزارش: 1- از نظر شکلی چون بخشنامه مورد اعتراض به طور مستقل دارای قاعده حقوقی و الزام آور نبوده و تنها آییننامه تاسیس و اداره امور آزمایشگاهی تشخیصی پزشکی را جهت اجرا ابلاغ نموده است، قابل طرح و تصمیم گیری نیست. 2- چنانچه قابل طرح تشخیص داده شود، بخشنامه و پیوست های آن مغایرتی با هیچ یک از قوانین نداشته و خارج از حدود صلاحیت و اختیارات مرجع تصویب کننده نمیباشد. تهیه کننده گزارش: پیریایی
رای هیات تخصصی
در خصوص شکایت مطروحه مبنی بر درخواست ابطال بخشنامه شماره 27857 مورخ 22/10/94 معاونت درمان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی متضمن محدودیت برای پذیرش و آزمایش نمونه های سیتولوژی و هیستوپاتولوژی برای آزمایشگاههای تشخیص طبی و لزوم پذیرش توسط آزمایشگاههای آسیب شناسی و یا ارجاع به آن آزمایشگاهها از حیث مغایرت با ماده واحده قانون ثبت و گزارش اجباری بیماریهای سرطانی مصوب سال 1363، با توجه به اوراق و محتویات پرونده نظر به اینکه مطابق عمومات قانونی شامل بند 11 قانون تشکیلات و وظایف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ماده اول قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و دارویی، تعیین استانداردها و تنسیق و تنظیم امور مربوط به موسسات پزشکی و خدمات پزشکی و آزمایشگاهی بر عهده وزارت بهداشت نهاده شده که در آییننامه اجرایی پیش بینی میشود. از طرفی حکم صدر ماده واحده قانون ثبت و گزارش اجباری بیماریهای سرطانی نیز مقید به وجود امکانات گردیده و آییننامه اجرایی آن نیز بر عهده وزارت بهداشت است و آن وزارتخانه با توجه به وظیفه ذاتی و لحاظ امکان انجام آزمایشهای سیتولوژی و هیستوپاتولوژی انجام آزمایش در این مورد را به آزمایشگاههای آسیب شناسی واگذار نموده است، بنابراین بخشنامه مورد اعتراض و مقررات مورد استناد آن مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات تشخیص نمی گردد، لذا با استناد به بند ب ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 رای به رد شکایت صادر و اعلام میگردد. رای صادره ظرف مهلت بیست روز پس از صدور از سوی رئیس محترم دیوان و یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری قابل اعتراض میباشد.
ذبیح اله واحدیرئیس هیات تخصصی پژوهشی و فرهنگی دیوان عدالت اداری