هیات تخصصی استخدامی
شماره پرونده: 9701574 شماره دادنامه: 9809970906010114 تاریخ: 16/4/98
شاکی: آقای بابک تقوی دیزج
طرف شکایت: ستاد کل نیروهای مسلح
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بخشنامه شماره 2؍25؍206؍ط-4؍5؍1390 ستاد کل نیروهای مسلح
شاکی دادخواستی به طرفیت ستاد کل نیروهای مسلح به خواسته ابطال بخشنامه شماره 2؍25؍206؍ط-4؍5؍1390 ستاد کل نیروهای مسلح به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
از: ستاد کل نیروهای مسلح (معاونت طرح و برنامه و بودجه و نیروی انسانی)
به: گیرندگان
موضوع: ذخیره سازی مرخصی استحقاقی کارکنان
سلام علیکم ؛ با احترام، بازگشت به استعلام معاونت حقوقی و امور مجلس سپاه به شماره 18235؍2؍1؍82؍س مورخ 22؍1؍1390 در خصوص ضوابط قانونی ناظر بر ذخیره سازی مرخصی ها و با عنایت به سوال و ابهام مشابه سایر سازمان های نیروهای مسلح، در اجرای دقیق « دستورالعمل اجرایی نحوه محاسبه و پرداخت وجوه مرخصی استحقاقی ذخیره شده در پایان خدمت » موضوع ابلاغیه شماره 70؍40؍206؍ط مورخ 23؍10؍1389، اشعار می دارد: 1- «دستورالعمل اجرایی نحوه تعیین وجوه مرخصی استحقاقی ذخیره شده در پایان خدمت » که طی گردشکار شماره 74896 مورخ 11؍10؍1389 به تایید مقام معظم فرماندهی کل قوا رسیده، جدیدترین ضابطه ملاک عمل در زمینه ذخیره سازی مرخصی استحقاقی کارکنان نیروهای مسلح برای تبدیل آن به وجه نقد و پرداخت در خاتمه خدمت است و همانگونه که در ماده (6) این دستورالعمل تصریح شده، وجوه مرخصی های ذخیره شده کارکنان از تاریخ 1؍1؍1388 بر اساس دستورالعمل مذکور محاسبه و پرداخت میشود و با ابلاغ آن کلیه مصوبات، ضوابط و مقررات قبلی ملغی اعلام میگردد. 2- مستند به قوانین نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، قانونگذار ذخیره مرخصی را صرفاً در خصوص مرخصی استحقاقی مجاز دانسته است. بر این اساس ذخیره سازی سایر اقسام مرخصی از جمله تشویقی، ماموریتی، استعلاجی، عملیاتی، آموزشی و نظایر آن وجاهت قانونی ندارد. شایان ذکر است مرخصی استحقاقی، خود شقوق مختلفی دارد که مرخصی استحقاقی سالانه و کسر کار ساعت جانبازی (که امکان تبدیل آن به مرخصی استحقاقی فراهم است) از مصادیق آن میباشد. 3- وفق ابلاغیه مورد اشاره، از تاریخ 1؍1؍1390 صرفاً 15 روز از مرخصی استحقاقی کارکنان قابل ذخیره است و مصادیق متعدد مرخصی استحقاقی، به موجب قوانین و مقررات مختلف از جمله «مرخصی استحقاقی ناشی از کسر کار جانبازان، موضوع تبصره 2 ماده 9 قانون تسهیلات استخدامی و اجتماعی جانبازان مصوب 1377 و ماده 4 آییننامه اجرایی مربوط»، در شمول این قاعده قرار گرفته و علاوه بر 15 روز اشاره شده قابل ذخیره نمیباشد. 4- نیروهای مسلح تمهیداتی بیندیشند تا کارکنان بتوانند به نحو شایسته از مرخصی های خود در طول سال استفاده نمایند و به کارکنان اطلاع رسانی شود که از ابتدای سال 1390 ذخیره سازی مرخصی بیشتر از 15 روز برای تبدیل به وجه به هر نحو و تحت هر عنوان مجاز نیست. رئیس ستاد کل نیروهای مسلحسرلشکر بسیجی دکتر سید حسن فیروز آبادی
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت: به موجب بخشنامه مورد اعتراض، مرخصی استحقاقی ناشی از کسر کار جانبازان از مصادیق مرخصی استحقاقی به شمار می رود و بیش از 15 روز قابل ذخیره نیست در حالی که مطابق تبصره 2 ماده 9 قانون تسهیلات استخدامی و اجتماعی جانبازان، جانبازانی که به هر دلیل نتوانند از کسر ساعات کار استفاده نمایند، از اضافه کار ساعتی، مرخصی سالانه، کسر سنوات خدمات بازنشستگی به نحوی که در آییننامه آن پیش بینی میگردد، برخوردار خواهند شد. مطابق ماده 4 آییننامه اجرایی مواد 9 و 11 قانون فوق الذکر، جانبازانی که به هر دلیل نتوانند مطابق مواد 2 و 3 این آییننامه از کسر ساعت کار موظف بهره مند شوند، با موافقت دستگاه ذی ربط به میزان کسر ساعات کار موظف، استحقاق دارند مشمول یکی از این موارد شوند: الف) احتساب اضافه کار ساعتی ب) افزودن به مرخصی استحقاقی ج) محاسبه مدت کسر ساعات کار موظف به عنوان سنوات خدمت مستخدم از لحاظ بازنشستگی. در ماده 87 قانون برنامه ششم توسعه نیز تصریح شده که ایثارگران و فرزندان شهدا مشمول قوانین و مقررات و ضوابط استخدامی خاص مربوط به خود بوده و کلیه دستگاه های مشمول ماده 2 قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران مکلف به انجام آن هستند. نکته آخر اینکه هیات عمومی دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره 21-21؍1؍1391، ابلاغیه های سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را که کسر ساعت کاری جانبازان را قابل ذخیره سازی نمی دانست، مغایر با تبصره 2 ماده 9 قانون تسهیلات استخدامی و اجتماعی جانبازان تشخیص داد و ابطال کرد.
در پاسخ به شکایت مذکور، مشاور رئیس ستاد کل و رئیس حقوقی و امور مجلس نیروهای مسلح به موجب لایحه شماره 128؍1122؍3614 مورخ 21؍7؍1397 به طور خلاصه اعلام داشته: در راستای تهیه ضوابط قانونی ناظر بر ذخیره سازی مرخصی ها، دستورالعمل اجرایی نحوه تعیین وجوه مرخصی استحقاقی ذخیره شده در پایان خدمت تهیه و به تایید مقام معظم فرماندهی کل قوا رسیده است و ضابطه ملاک عمل در زمینه ذخیره سازی مرخصی استحقاقی کارکنان نیروهای مسلح به شمار می رود. برابر ماده 6 این دستورالعمل وجوه مرخصی های ذخیره شده کارکنان از تاریخ 1؍1؍1388 بر اساس دستوراالعمل مذکور محاسبه میشود. بر اساس ماده 11 آییننامه مرخصی کارکنان نیروهای مسلح مصوب مقام معظم فرماندهی کل قوا، از ابتدای سال 1390 فقط 15 روز از مرخصی ها قابل پرداخت است. در تبصره 1 ماده 11 آییننامه فوق نیز تصریح شده که مرخصی استحقاقی شهدا و جانبازان از کار افتاده کلی مشمول قانون حالت اشتغال نیز تابع این ماده خواهد بود.
پرونده در جلسه مورخ 2؍4؍1398 هیات تخصصی استخدامی مطرح گردید و پس از استماع گزارش عضو محترم قضایی هیات جناب آقای اسدی موضوع مورد بحث و بررسی قرار گرفت و اعضاء با اتفاق آراء مفاد مقرره مورد شکایت را قابل ابطال ندانستند، بنابراین به استناد بند «ب» ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری به شرح زیر مبادرت به صدور رای میشود.
رای هیات تخصصی
اولاً هرچند مقنن در تبصره 2 ماده 9 قانون تسهیلات استخدامی و اجتماعی جانبازان مصوب سال 1374 مقرر کرده است «جانبازانی که به هر دلیل نتوانند از کسر ساعت کار استفاده نمایند از اضافه کار ساعتی، مرخصی سالانه و کسر سنوات خدمت بازنشستگی به نحوی که در آییننامه آن پیش بینی میشود برخوردار خواهد شد.» و در ماده 4 آییننامه اجرایی مواد 11 و 9 قانون مذکور مقرر شده است، در صورتی که جانبازی نتواند از کسر ساعت کار استفاده کند با موافقت دستگاه متبوع به میزان کسر کار، اضافه کار ساعتی احتساب خواهد شد یا به مرخصی استحقاقی افزوده میشود و یا مدت کسر ساعت کار به عنوان سنوات خدمت مستخدم جانباز از لحاظ بازنشستگی محاسبه میگردد. لیکن نظر به اینکه حکم مقنن ناظر بر برخورداری از کسر ساعت کار به منظور شرایط خاص جانبازان است و کسر ساعت کار تاثیر مطلوب در نحوه خدمت جانبازان دارد و در صورتی که به هر دلیل نتوانند از کسر ساعت کار استفاده کنند به یکی از 3 طریق ماده 4 آییننامه با آنان رفتار خواهد شد و افزودن ساعت کسر کار به مرخصی استحقاقی صرفاً مبین افزایش مرخصی استحقاقی آنان میباشد و به منزله افزودن به ذخیره مرخصی نیست و نحوه ذخیره مرخصی تابع عمومات مقررات استخدامی است و مفاد دادنامه شماره 771-770 مورخ 16؍8؍1396 هیات عمومی دیوان عدالت اداری موید این امر میباشد. ثانیاً برابر ماده 84 قانون مدیریت خدمات کشوری کارمندان دستگاههای اجرایی سالی سی روز حق مرخصی کاری با استفاده از حقوق و مزایای مربوط را دارند. حداکثر نیمی از مرخصی کارمندان در هر سال قابل ذخیره شدن است و حسب ماده 117 قانون مدیریت خدمات کشوری شمول قانون مذکور نسبت به نیروهای مسلح موکول به نظر مقام معظم رهبری شده است که در این خصوص حسب پیشنهاد ستاد کل نیروهای مسلح و موافقت مقام معظم رهبری برخی بخش های مختلف قانون مدیریت خدمات کشوری با تغییرات متناسب با وضعیت نیروهای مسلح طی دستورالعمل های مختلف گردشکار و با تایید معظم له در نیروهای مسلح مجرا است و برابر « دستورالعمل اجرایی نحوه تعیین وجوه مرخصی استحقاقی ذخیره شده در پایان خدمت » که طی گردشکار شماره 74896 مورخ 11؍10؍1389 به تایید مقام معظم فرماندهی کل قوا رسیده است فقط 15 روز مرخصی استحقاقی کارکنان قابل ذخیره جهت بازخرید میباشد، بنابر این مقرره مورد شکایت که ذخیره مرخصی استحقاقی ناشی از کسر کار جانبازان را بیش از 15 روز قابل ذخیره ندانسته است مغایرتی با موازین قانونی نداشته و قابل ابطال تشخیص داده نمی شود. این رای مستند به بند «ب» ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری صادر و ظرف بیست روز پس از صدور، از سوی ده تن از قضات یا رئیس محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض میباشد.
رضا فضل زرندیرئیس هیات تخصصی استخدامی