پروتکل 28 سپتامبر 1955 لاهه ناظر به اصلاح کنوانسیون مربوط به یکسان کردن برخی از مقررات حمل و نقل هوایی بین‌المللی

در ماده یک کنوانسیون:
‌الف - بند 2 حذف و متن زیر جایگزین آن میگردد:
2 - از لحاظ این کنوانسیون منظور از اصلاح « حمل و نقل بین‌المللی » هر نوع حمل و نقلی است که در آن مبداء و مقصد حمل و نقل - بنا بر شرایطی که توسط طرفهای قرارداد حمل و نقل تعیین میشود - اعم از اینکه انقطاعی در حمل و نقل واقع گردد یا وسیله نقلیه تعویض گردد یا نه - در سرزمین دو طرف متعاهد معظم واقع باشد و یا در صورتی که در سرزمین یک طرف متعاهد معظم باشد در سرزمین یک دولت دیگر توقفی برای آن پیش‌بینی شده باشد - هر چند این دولت جزء متعاهدین معظم نباشد. حمل و نقلی که مبداء و مقصد آن در سرزمین یک طرف متعاهد معظم قرار گرفته و برای آن‌توقفی در سرزمین یک دولت دیگر پیش‌بینی نشده از لحاظ این کنوانسیون حمل و نقل بین‌المللی محسوب نخواهد شد.
ب - بند 3 حذف و متن زیر جایگزین آن میشود:
3 - از لحاظ این کنوانسیون حمل و نقلی که به وسیله چند متصدی حمل و نقل هوایی به طور متوالی انجام گیرد چنانچه طرفین متعاهد آن را یک عمل واحد بدانند به منزله حمل و نقل واحد تلقی خواهد شد اعم ازاینکه حمل و نقل مزبور طبق یک قرارداد واحد مورد توافق طرفین انجام شده باشد یا‌طبق چند قرارداد این حمل و نقل به علت اینکه یک یا چند قرارداد باید تماماً در سرزمین یک دولت واحد انجام گیرد ماهیت بین‌المللی خود را از دست نخواهد داد.

در ماده 2 کنوانسیون بند 2 حذف و متن زیر جایگزین آن میگردد:
2 - این کنوانسیون شامل حمل مراسلات و بسته‌های پستی نخواهد شد.

در ماده 3 کنوانسیون:
‌الف - بند یک حذف و متن زیر جایگزین آن میگردد:
1 - در مورد حمل مسافر بلیطی حاوی نکات زیر تسلیم خواهد شد:
الف - ذکر نقاط مبداء و مقصد
ب - چنانچه نقاط مبداء و مقصد در سرزمین یک طرف متعاهد معظم واقع باشد و یک یا چند توقف در سرزمین یک دولت دیگر پیش‌بینی شده باشد ذکر‌حداقل یکی از محل‌های توقف مزبور.
ج - شرحی بدین مضمون که چنانچه مسافر بمقصد کشوری غیر از کشور مبداء سفر کند یا در چنین کشوری توقف نماید در آن صورت مسافرت وی‌مشمول کنوانسیون ورشو خواهد بود که بر طبق آن مسئولیت متصدی حمل و نقل در صورت فوت یا صدمه بدنی و نیز در صورت مفقود یا معیوب شدن لوازم شخصی مسافر در اغلب موارد محدود میباشد.
ب - بند 2 حذف و متن زیر جایگزین آن میگردد:
2 - بلیط مسافر مدرکی است معتبر دال بر انعقاد قرارداد حمل و نقل و شرایط آن مگر آنکه خلاف آن ثابت شود. همراه نداشتن یا گم شدن بلیط مسافر یا‌عدم تطبیق آن با مقررات تاثیری در وجود یا اعتبار قرارداد حمل و نقل که بهر حال مشمول مقررات این کنوانسیون میباشد نخواهد داشت. معذالک چنانچه مسافری با موافقت متصدی حمل و نقل بدون بلیط صادره سوار هواپیما شود یا اینکه بلیط دارای اخطار مذکور در قسمت ج از بند 1 این ماده‌نباشد متصدی حمل و نقل نسبت باستفاده از مقررات ماده 22 محق نخواهد بود.

در ماده 4 کنوانسیون:
‌الف - بندهای 1 و 2 و 3 و حذف و متن زیر جایگزین آن میگردد:
1 - برای حمل لوازم شخصی ثبت شده یک رسید لوازم شخصی تسلیم خواهد شد که چنان چه منضم و ملحق به بلیط مسافر که مشمول مقررات بند یک از ماده 3 میگردد نباشد حاوی نکات زیر خواهد بود:
الف - ذکر نقاط مبدا و مقصد
ب - چنانچه نقاط مبدا و مقصد در سرزمین یک طرف متعاهد معظم واقع باشد و یک یا چند توقف در سرزمین یک دولت دیگر پیش‌بینی شده باشد ذکر حداقل یکی از توقف‌های مزبور.
ج - شرحی بدین مضمون که چنانچه مقصد نهایی حمل و نقل کشوری غیر از کشور مبدا باشد یا در چنین کشوری توقفی برای آن پیش‌بینی شده باشد‌در آن صورت حمل و نقل مشمول کنوانسیون ورشو خواهد بود که بر طبق آن مسئولیت متصدی حمل و نقل - در صورت گم شدن یا معیوب شدن‌لوازم شخصی - در اغلب موارد محدود می‌باشد.
ب - بند 4 حذف و متن زیر جایگزین آن میگردد:
4 - رسید لوازم شخصی مدرکی است معتبر دال بر ثبت لوازم شخصی و شرایط قرارداد حمل و نقل مگر آنکه خلاف آن ثابت شود. همراه نداشتن یا گم‌شدن رسید لوازم شخصی یا عدم تطبیق آن با مقررات تاثیری در وجود یا اعتبار قرارداد حمل و نقل که بهر حال مشمول مقررات این کنوانسیون میباشد نخواهد داشت. معذالک چنان چه متصدی حمل و نقل عهده‌دار حفاظت از لوازم شخصی بدون تسلیم رسید مربوطه گردد یا رسید مزبور متضمن اخطار مذکور در‌قسمت ج از بند یک این ماده نباشد متصدی حمل و نقل محق به استفاده از مقررات بند 2 از ماده 22 نخواهد بود مگر اینکه رسید لوازم شخصی به بلیط مسافر که با مندرجات قسمت (ج) از بند یک ماده 3 منطبق میباشد منضم و ملحق گردیده باشد.

بند 3 از ماده 6 کنوانسیون حذف و متن زیر جایگزین آن میگردد:
3 - متصدی حمل و نقل باید قبل از بارگیری بار در هواپیما اسناد مربوطه را امضا نماید.

ماده 8 کنوانسیون حذف و متن زیر جایگزین آن میگردد:
بارنامه هوایی شامل نکات زیر خواهد بود:
الف - ذکر نقاط مبدا و مقصد.
ب - چنانچه نقاط مبدا و مقصد در سرزمین یک طرف متعاهد معظم واقع باشد و یک یا چند توقف در سرزمین یک دولت دیگر پیش‌بینی شده باشد‌ذکر حداقل یکی از توقف‌های مزبور.
ج - شرحی خطاب بفرستنده کالا باین مضمون که چنانچه مقصد نهایی حمل و نقل کشوری غیر از کشور مبدا باشد یا در چنین کشوری توقفی‌برای آن پیش‌بینی شده باشد درآنصورت حمل و نقل مشمول کنوانسیون ورشو خواهد بود که بر طبق آن مسئولیت متصدی حمل و نقل - در صورت‌گم شدن یا معیوب شدن کالا - در اغلب موارد محدود میگردد.

ماده 9 کنوانسیون حذف و متن زیر جایگزین آن میشود:
چنانچه کالا با موافقت متصدی حمل و نقل بدون تنظیم بارنامه هوایی بارگیری شود یا بارنامه مذکور متضمن شرح مندرج در بند ج از ماده 8 نباشد متصدی حمل و نقل ذیحق به استفاده از مقررات بند 2 از ماده 22 نخواهد بود.

در ماده 10 کنوانسیون بند 2 حذف و متن زیر جایگزین آن میگردد:
2 - فرستنده کالا موظف است تمام خساراتی را که متصدی حمل و نقل (‌یا هر شخص دیگری که متصدی حمل و نقل مسئولیت او را عهده‌دار شده‌است) در اثر بی نظمی و نادرستی یا نقض اطلاعات و اظهارات او متحمل گردیده جبران نماید.

بند ذیل به ماده 15 کنوانسیون اضافه میگردد:
3 - این کنوانسیون مانع صدور بارنامه هوایی قابل انتقال نخواهد بود.

بند 2 از ماده 20 کنوانسیون حذف میگردد.

ماده 22 کنوانسیون حذف و متن زیر جایگزین آن میگردد:
ماده 22 - 1 - در مورد حمل مسافر - مسئولیت متصدی حمل و نقل برای هر مسافر محدود بمبلغ دویست و پنجاه هزار فرانک میباشد. در موردی که دادگاه رسیدگی‌کننده بر اساس قوانین خود رای بپرداخت خسارت به صورت اقساط بدهد هم ارز مبلغ تقسیط شده نباید از دویست و پنجاه هزار‌فرانک تجاوز نماید معذلک متصدی حمل و نقل و مسافر میتوانند با انعقاد قرارداد مخصوصی توافق نمایند که میزان بالاتری برای خسارت منظور‌گردد.
2 - الف - در مورد حمل لوازم شخصی ثبت شده و کالا مسئولیت متصدی حمل و نقل محدود بمبلغ دویست و پنجاه فرانک برای هر کیلوگرم می‌باشد مگر این که مسافر یا فرستنده کالا هنگام تحویل محموله بمتصدی حمل و نقل یک اظهارنامه مخصوص دائر بر میزان ارزش لوازم شخصی و‌کالا به هنگام تحویل در مقصد تنظیم نموده و در صورت لزوم مخارج اضافی پرداخته باشد در این صورت متصدی حمل و نقل مسئول پرداخت مبلغی معادل مبلغ اظهار شده میباشد مگر این که ثابت نماید مبلغ مزبور از حق واقعی فرستنده محموله به هنگام تحویل در مقصد بیشتر است.
ب - در صورت فقدان یا معیوب شدن یا تاخیر در ارسال قسمتی از لوازم شخصی ثبت شده یا کالا یا هر یک از اشیاء محتوی آنها برای تعیین حدود‌مسئولیت متصدی حمل و نقل تنها وزن کل محموله یا محموله‌های مربوطه در نظر گرفته خواهد شد. معذلک هنگامیکه گم شدن یا معیوب شدن یا‌تاخیر در ارسال قسمتی از کالا یا لوازم شخصی ثبت شده یا هر یک از اشیاء محتوی آنها در ارزش سایر بسته‌های مندرج در همان رسید یا همان بارنامه‌هوایی موثر باشد برای تعیین حدود مسئولیت - وزن کل این بسته یا بسته‌ها ملحوظ خواهد گردید.
3 - در مورد اشیائیکه مسافر شخصاً عهده‌دار حمل آنها میگردد مسئولیت متصدی حمل و نقل محدود به پنجهزار فرانک برای هر مسافرمیباشد.
4 - میزان مسئولیت مصرحه در این ماده مانع از آن نخواهد شد که دادگاه علاوه بر خسارات مزبور طبق قوانین خود رای به پرداخت تمام یا قسمتی از‌هزینه‌های دادگاه و سایر هزینه‌های مربوط به دعوی که خواهان متحمل گردیده بدهد. هرگاه میزان خسارت تعیین شده از طرف دادگاه (‌به استثنای هزینه‌های دادگاه و سایر هزینه‌های مربوط بدعوی) ازمبلغی که متصدی حمل و نقل ظرف مدت شش ماه از تاریخ وقوع حادثه منجر بخسارات یا قبل از شروع اقدام قانونی (‌در صورتی که تاریخ آن موخر باشد) کتباً بخواهان پیشنهاد نموده تجاوز ننماید مقررات فوق قابل اجرا نخواهد بود.
5 - مبالغی که در این ماده بفرانک ذکر گردیده عبارت است از واحد پولی که دارای شصت و پنج و نیم میلیگرم طلا به عیار نهصد هزارم باشد. این‌مبالغ ممکن است تا نزدیکترین عدد صحیح تبدیل بپول ملی گردد. در صورت اقدامات قضایی - تبدیل این مبالغ بپول ملی غیر از طلا باید بر اساس ارزش این پول بطلا در تاریخ صدور رای انجام پذیرد.

در ماده 23 کنوانسیون متن کنونی به عنوان بند 1 محسوب میگردد و بند دیگری به شرح زیر به آن اضافه میشود:
2 - بند یک این ماده در مورد مقررات مربوط به از بین رفتن یا خسارت ناشی از نقص ذاتی یا کیفی یا عیب کالای حمل شده اجرا نخواهد گردید.

در ماده 25 کنوانسیون بندهای 1 و 2 حذف و متن زیر جایگزین آن میگردد:
« هر گاه ثابت شود خسارت وارده ناشی از عمل یا قصور متصدی حمل و نقل یا مستخدمین و عاملین او بوده و خواه به قصد ایراد خسارت و خواه از‌روی بی‌احتیاطی و با علم بامکان ایجاد خسارت صورت گرفته میزان مسئولیت مصرحه در ماده 22 قابل اجرا نخواهد بود مشروط بر اینکه در مورد‌عمل یا قصور مستخدم یا عامل مذکور ثابت شود وی در حدود وظایف خود عمل مینموده است ».

بعد از ماده 25 کنوانسیون، ماده زیر درج میگردد:
ماده 25 الف: 1 - هر گاه در مورد خسارت مذکور در این کنوانسیون اقدام قانونی علیه یک مستخدم یا عامل متصدی حمل و نقل به عمل آید چنانچه مستخدم یا عامل نامبرده ثابت نماید که در حدود وظایف خود عمل نموده است همان میزان مسئولیتی به او تعلق خواهد گرفت که متصدی حمل و نقل میتواند طبق ماده 22 بدان استناد نماید.
2 - در این صورت جمع کل مبالغ قابل وصول ازمتصدی حمل و نقل و مستخدمین وعاملین او از حدود مذکور تجاوز نخواهد کرد.
3 - چنان چه ثابت گردد که خسارت وارده از عمل قصور مستخدم یا عامل متصدی حمل و نقل ناشی گردیده و خواه به قصد ایراد خسارت و خواه از‌روی بی‌احتیاطی و با علم بامکان ایجاد خسارت صورت گرفته مفاد بندهای 1 و 2 این ماده قابل اجرا نخواهد بود.

در ماده 26 کنوانسیون بند 2 حذف و متن زیر جایگزین آن میگردد:
« 2 - در صورت بروز خسارت گیرنده بایستی شکایت خود را بلافاصله بعد از کشف خسارت و حداکثر ظرف هفت روز از تاریخ دریافت لوازم شخصی و چهارده روز پس از دریافت کالا تسلیم متصدی حمل و نقل نماید. در صورت تاخیر در حمل و نقل گیرنده لوازم شخصی یا کالا باید شکایت خود را‌حداکثر ظرف بیست و یک روز از تاریخ تحویل گرفتن لوازم شخصی یا کالا تسلیم دارد.»

ماده 34 کنوانسیون حذف و متن زیر جایگزین آن میگردد: « مقررات مواد 3 لغایت 9 مربوط باسناد حمل و نقل در مورد حمل و نقلی که در اوضاع فوق‌العاده و خارج از حدود عملیات عادی بهره‌برداری یک متصدی حمل و نقل هوایی صورت میگیرد لازم‌الاجراء نخواهد بود.»

بعد از ماده 40 کنوانسیون ماده زیر درج میگردد:
ماده 40 الف - 1 - در بند 2 از ماده 37 و بند یک از ماده 40 منظور از اصطلاح « طرف متعاهد معظم » یعنی « دولت » و در تمام موارد دیگر منظور از‌اصطلاح « طرف متعاهد معظم » یعنی دولتی که الحاق آن بکنوانسیون یا تصویب کنوانسیون از طرف او نافذ شده و فسخ کنوانسیون از جانب او نافذ‌نگردیده است».
2 - از لحاظ این کنوانسیون منظور از کلمه (‌سرزمین) فقط سرزمین اصلی یک دولت نبوده بلکه شامل تمام سرزمینهایی است که آن دولت مسئول روابط خارجی آن میباشد.

متن کنوانسیون که به موجب این پروتکل اصلاح گردیده شامل حمل و نقل بین‌المللی مصرحه در ماده یک کنوانسیون میباشد مشروط بر اینکه نقاط مبدا و مقصد مذکور در آن ماده یا سرزمین دو طرف متعاهد این پروتکل قرار گرفته باشد و یا در سرزمین یک طرف متعاهد این پروتکل واقع شده ولی در سرزمین یک دولت دیگر توقفی برای آن پیش‌بینی شده باشد.

کنوانسیون و پروتکل در بین امضا کنندگان این پروتکل به عنوان سند واحدی تلقی و تفسیر خواهد گردید و به نام کنوانسیون ورشو که در 1955 در لاهه اصلاح گردیده - نامیده خواهد شد.

این پروتکل تا زمانی که طبق مقررات بند یک از ماده بیست و دوم آن لازم‌الاجرا گردد برای امضا دولتهائی که تا آن زمان کنوانسیون را تصویب نموده و یا بآن ملحق شده‌اند و یا در کنفرانسی که این پروتکل در آن مورد قبول قرار گرفته شرکت نموده باشند - مفتوح خواهد ماند.

1 - این پروتکل به تصویب دول امضاء‌کننده خواهد رسید.
2 - تصویب این پروتکل توسط دولتی که طرف متعاهد کنوانسیون نیست به منزله الحاق به متن کنوانسیون که به موجب این پروتکل اصلاح شده تلقی خواهد گردید.
3 - اسناد تصویب به حکومت جمهوری خلق لهستان سپرده خواهد شد.

1 - این پروتکل هنگامیکه سی دولت امضاء‌کننده آن را تصویب نموده باشند - نود روز پس از تاریخ سپرده شدن سی‌امین سند تصویب بین این دولتها به مرحله اجرا در خواهد آمد و برای هر دولت دیگر که از آن پس آن را تصویب نماید - نود روز پس از سپردن سند تصویب بمرحله اجرا در خواهد آمد.
2 - این پروتکل به محض اینکه بمرحله اجرا در آید توسط حکومت جمهوری خلق لهستان در سازمان ملل متحد به ثبت خواهد رسید.

1 - این پروتکل پس از این که بمرحله اجرا در آمد برای الحاق دولی که آن را امضا نکرده‌اند مفتوح خواهد ماند.
2 - برای دولی که کنوانسیون را امضا نکرده‌اند الحاق باین پروتکل به منزله الحاق به متنی از کنوانسیون تلقی خواهد شد که توسط این پروتکل‌اصلاح گردیده است.
3 - الحاق با سپردن سند الحاق بحکومت جمهوری خلق لهستان انجام و نود روز پس از سپردن سند مزبور قابل اجرا خواهد بود.

1 - هر طرف متعاهد این پروتکل میتواند با ارسال اطلاعیه‌ای به عنوان حکومت جمهوری خلق لهستان آن را فسخ نماید.
2 - فسخ شش ماه پس از تاریخ دریافت اطلاعیه فسخ توسط حکومت جمهوری خلق لهستان نافذ خواهد گردید. 3 - اعلام فسخ کنوانسیون توسط هر یک از طرفهای پروتکل حاضر که بر طبق ماده 39 کنوانسیون صورت میگیرد بهیچوجه نباید به عنوان فسخ‌متنی از کنوانسیون که توسط پروتکل حاضر اصلاح شده تلقی گردد.

1 - به استثناء سرزمین‌هائی که در مورد آنها طبق بند 2 این ماده اعلامیه صادر گردیده است این پروتکل شامل تمام سرزمینهایی میگردد که دولت طرف متعاهد پروتکل حاضر مسئول روابط خارجی آنها ست.
2 - هر دولت میتواند هنگام سپردن اسناد تصویب یا الحاق اعلام نماید که پذیرش این پروتکل از طرف آن دولت شامل یک یا چند سرزمین که وی مسئول روابط خارجی آنها است نخواهد شد.
3 - هر دولت میتواند بعداً به وسیله ارسال اطلاعیه ای به حکومت جمهوری خلق لهستان - پروتکل را در مورد یک یا چند سرزمین که در مورد آنها طبق بند 2 این ماده اطلاعیه صادر نموده است تسری دهد. این اعلامیه نود روز پس از دریافت آن توسط حکومت مذکور نافذ خواهد بود.
4 - هر دولت طرف متعاهد این پروتکل میتواند طبق مفاد بند یک از ماده 24 به طور جداگانه از طرف هر یک یا تمام سرزمینهایی که مسئول روابط خارجی آنها میباشد اعلام فسخ نماید.

در مورد این پروتکل هیچ روز روی (‌قید و شرط) پذیرفته نیست معهذا یک دولت در هر موقع میتواند با ارسال اطلاعیه ای به عنوان حکومت جمهوری خلق لهستان اعلام نماید که کنوانسیون اصلاح شده به وسیله این پروتکل شامل حمل و نقل اشخاص یا کالا و لوازم شخصی که برای مقامات نظامی دولت مزبور در هواپیمایی که در کشور مذکور ثبت گردیده و تمام ظرفیت آن توسط و یا برای این مقامات ذخیره گردیده است انجام میپذیرد نخواهد شد.

حکومت جمهوری خلق لهستان بلافاصله یادداشتی حاوی کلیه نکات زیر به حکومتهای کلیه دول امضاء‌کننده کنوانسیون یا‌امضا کننده این پروتکل و تمام دول طرف متعاهد کنوانسیون یا طرف متعاهد این پروتکل و تمام دول عضو سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری و یا‌سازمان ملل متحد و نیز به سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری ارسال خواهد داشت.
الف - هر یک از امضاهای این پروتکل و تاریخ آن.
ب - سپردن هر یک از اسناد تصویب یا الحاق مربوط به این پروتکل و تاریخ آن.
ج - تاریخی که این پروتکل طبق بند یک ماده 22 به مرحله اجرا در می‌آید.
د - وصول هر یک از اطلاعیه‌های فسخ و تاریخ آن.
ه - وصول هر اصلاحیه یا اطلاعیه که طبق ماده 25 ارسال گردیده و تاریخ آن - و
و - وصول هر اصلاحیه‌ای که طبق ماده 26 ارسال گردیده و تاریخ آن.
بنا به مراتب امضاء‌کنندگان زیر نمایندگان تام‌الاختیار دولتهای متبوعه خود این پروتکل را امضا نمودند. به تاریخ 28 سپتامبر 1955 در سه متن یکسان به زبانهای انگلیسی، فرانسه و اسپانیائی در لاهه تهیه گردیده و در صورت وجود اختلاف متن فرانسه که کنوانسیون بآن زبان تنظیم گردیده حاکم خواهد بود.
این پروتکل بحکومت جمهوری خلق لهستان سپرده خواهد شد و طبق ماده 20 برای امضا مفتوح خواهد ماند. دولت لهستان رونوشت مصدق آن را به کلیه دولتهای امضاء‌کننده کنوانسیون یا این پروتکل و تمام دول طرف متعاهد کنوانسیون یا این پروتکل و تمام دول عضو سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری و یا اعضای سازمان ملل متحد و به سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری ارسال خواهد داشت.