اثر قبض موقوفه در صحت وقف

رای دادگاه بدوی

بسمه تعالی

متقاضی: سازمان *

موضوع رسیدگی: درخواست اعاده دادرسی نسبت به دادنامه شماره *صادره از شعبه *

مرجع رسیدگی: شعبه *

هیات شعبه اقایان: ع. م. (رئیس) ف. ا. (عضو معاون)

خلاصه جریان پرونده:

به شرح گزارش مورخ 98/7/22 و 99/9/29 این شعبه است. که خواهان سازمان *به طرفیت خواندگان به خواسته اثبات وقفیت یک ربع مشاع از مزرعه *پ و دو سهم و از یک قطعه باغ میمی و شجر و خلع ید و رفع تصرف طرح و شعبه *عهده دار رسیدگی شده است. و در وقت مقرر 86/9/27 تشکیل جلسه داده است. وکیل خواهان شرح داده که چون محل در تصرف خواندگان قرار دارد. تقاضای صدور حکم دارد. … خواندگان حاضر اظهار نموده‌اند … از زمانی که به خاطر داریم کسی به این نام نبود که مالی را وقف کند و سابقه وجود نداشته است. که ما وقف را تصرف کرده باشیم و املاک از طریق اصلاحات اراضی به ما واگذار شده است. و پول ان را پرداخت کردیم چطور 50 سال در اختیار ماست کسی چیزی نگفته است. و سند هم داریم … (36) با ارجاع امر به کارشناسی و اعلام نظر (50) و ادامه رسیدگی با صدرو قرار معاینه و تحقیق محلی و اجرای ان (112) و استعلام از دفترخانه (127) و وصول پاسخ (139) و در ادامه ارسال تصاویر مستندات (148) طی دادنامه شماره *در خصوص دعوی سازمان *به ادرس *چهار راه شهدا اداره مرکزی با وکالت اقای م. ز. به طرفیت اقایان و خانمها 1 م. ص. 2 ا. ح. ب. 3 ح. ح. 4 غ. ح. ک. 5 م. ت. 6 ع. ب. 7 م. ص. 8 ا. ص. 9 ا. ا. ص. 10 ف. ص. 11 م. ص. 12 ن. ص. 13 حاج م. م. 14 م. ح. 15 م. ا. 16 ح. ک. ک. 17 ح. ک. 18 ط. ک. ک. 19 ط. ک. ک. 20 ص. ک. 21 ا. ج. 22 ز. ج. 23 گ. ج. 24 ا. ح. ب. 25 م. ح. ب. 26 ن. ح. ب. 27 ط. ح. ب. 28 ص. ج. ب. 29 ز. ح. ب. 30 ع. ک. 32 ج. ک. 33 م. ک. 34 ز. ک. 35 س. ک. 36 ع. ک. 37 س. ح. ح. 38 ر. م. 39 م. م. 40 ب. م. 41 ز. م. 42 ش. محمدیان به ادرس *- *و به خواسته صدور حکم بر اثبات و قفیت میزان یک چهارم مشاع از مزرعه *به انضمام دو سهم مشاع از یک قطعه باغ میمی و مشجر و محکومیت خواندگان به خلع ید و رفع تصرف از موضوع خواسته بدین شرح که خواهان اعلام نموده برابر وقفنامه مورخه 1311 هجری قمری فردی به نام مرحوم ا. خ. میزان خواسته را وقف بر شعبه *رضوی نموده ولی در زمان تصویب قانون ثبت اجباری املاک (سال 1318) فردی به نام ر. پ. اقدام به ثبت کل پلاک مذکور به نام خود نموده و پس از ان طی انتقالاتی به دیگران منتقل گردیده و نهایتا خواندگان فعلی رسیده و متصرف هستند لذا تقاضای اثبات وقفیت خواسته را نموده‌اند در پاسخ خواندگان منکر وقفیت پلاک و موضوع خواسته خواهان شده اند. و اعلام کرده اند پنجاه سال که ملک در اختیار و تصرف انان است. ولی کسی چیزی از وقفیت نگفته است. و به طریق قانونی به انان منتقل شده است. لذا تقاضای رد دعوی خواهان را نموده اند، علیهذا نظر به اینکه اولا به موجب سوابق و پاسخ استعلام ثبتی پلاک ثبتی مورد درخواست خواهان در سال 1318 توسط ر. پ. ثبت گردیده و سپس با انتقال ان به افراد دیگری نهایتا در اجرای قانون اصلاحات اراضی به وزارت کشاورزی منتقل و وزارت مذکور نیز ان را به کشاورزان و زارعین واگذار و منتقل نموده است. بنابراین سابقه مالکیت پلاک ثبتی برابر سوابق ثبتی از حدود 70 سال قبل محرز و مسلم می‌باشد. و عدم طرح اعتراضی از ناحیه متولی موقوفه و یا موقوفه علیه (نمایندگان سازمان *) در زمان ثبت ملک حاکی از این است. که یا وقفنامه وجود نداشته و یا اینکه اصولا وقفنامه و موقوفه به تصرف موقوف علیه و یا نماینده موقوف علیه داده نشده است. که با فرض اخیر اصولا وقف که شرط صحت ان به تصرف دادن وقف به موقوفه علیه است. تحقق پیدا نکرده است. ثانیا برابر وقفنامه ارائه شده فرد مجهول الهویه ای به نام ا. خ. که نه تحقیقات دادگاه منتهی به شناسایی وی و یا فرزند ا. و نوادگان او شده و نه دلیلی بر اینکه فرد مذکور وجود داشته و مالک پلاک مذکور بوده است. از ناحیه خواهان ارائه گردیده نسبت به وقف مالی اقدام نموده است. که با این وصف که نه هویت واقف به صورت واضح روشن است. و نه مالکیت وی محرز می‌باشد. نمی‌تواند وقف را صحیح دانست. ثالثا بر فرض صحیح دانستن وقفنامه و محرز دانستن وجود خارجی واقف به نام ا. خ. شرط صحت وقف به تصرف دادن وقف به موقوفه علیه و یا موضوع وقف می‌باشد. اما در مانحن فیه دلیلی بر این مطلب ارائه نگردیده و وجود ندارد. و دلیلی بر اینکه عمل به این وقف شده است. ارائه نگردیده و اینکه برابر قسمت اخیر وقفنامه قید شده واقف خود تولیتا تصرف نمود نمی‌تواند موجب صحت قبض تلقی گردد. زیرا متولی حق تولیت دارد. و قبض باید از ناحیه موقوف علیه صورت گیرد رابعا تحقیقات دادگاه در جهت احراز رابطه نسببی بین ر. پ. که ابتدا کل پلاک را درخواست ثبت نموده با واقف به نام مرحوم ا. خ. نیز منتهی به نتیجه ای نگردید.و با بررسی سوابق و اسناد ثبتی اینطور ارتباطی احراز نگردید.بنابراین با این اوصاف ملک بودن موضوع خواسته خواهان محرز و مسلم می‌باشد. موقوفه بودن ان مشکوک و هر دو زیرا با فرض صحت وقفنامه لازم بوده که موضوع وقف به تصرف موقوف علیه و قبض داده شود. که دلیلی در این خصوص وجود ندارد.که با فرض مشکوک بودن وقف اصل را بنابر اصول شرعی و قانونی باید بر ملک بودن موضوع خواسته دانست خامسا تحقیقات محلی که از محل انجام شده معتمدین و معمرین نیز اطلاعی از اینکه موقوفه ای به نام واقف در محل وجود داشته نداشته اند که این امر هم موید این احتمال که اصولا وقف به صورت شرعی و کامل تحقق پیدا کرده باشد. می‌باشد. بنابراین دادگاه دعوی خواهان را وارد ندانسته و به استناد مواد 59 و 1257 قانون مدنی حکم به رد دعوی خواهان صادر و اعلام می نماید. رای صادره حضوری بوده و ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظر خواهی در دادگاه‌های محترم تجدیدنظر *می باشد. پس از تجدیدنظر خواهی شعبه *عهده دار رسیدگی شده و احراز اعضا با توجه به وقف ملک حدود 120 سال قبل و نبودن ثبت اسناد و نیز عدم وجود دلیل بر ابطال وقف را از جهات عقیده به نقض رای اعلام و اکثریت اعضا طی دادنامه شماره *مورخ 89/7/22 در خصوص تجدیدنظر خواهی *با وکالت اقای م. ز. به طرفیت اقایان و خانمها ا. ح. ب. ح. ح. غ. ک. م. ن. ع. ب. م. ص. ا. ص. ا. ا. ص. ف. ص. م. ص. ن. ص. حاج م. م. م. ح. م. ن. ا. ح. ک. ک. ح. ک. ک. ط. ک. ط. ک. ص. ک. ا. ج. ز. ج. گ. ج. ا. ح. ب. م. ح. ب. ن. ح. ب. ط. ح. ب. ص. ح. ب. ز. ح. ب. ع. خ. ع. ک. ج. ک. م. ک. ز. ک. س. ک. ع. ک. س. ح. ر. م. م. م. ب. م. ز. م. ش. م. س. ح. ح. ح. ت. ج. اقای ا. ک. ع. ا. ر. و. ا. ت. ا. از رای شماره *88/9/19 صادره از شعبه *که به موجب ان دعوی اثبات (وقفیت و خلع ید) مردود اعلام گردیده است. دادگاه در قسمت اول (اثبات وقفیت) نظر به اینکه حسب محتویات پرونده و رسیدگی های به عمل امده دلیلی بر اثبات وقفیت ارائه نگردیده بنابراین تجدیدنظر خواهی به عمل امده متکی به دلیل نبوده و با هیچ یک از شقوق مندرج در ماده 348 قانون ایین دادرسی مدنی منطبق نبوده و مستندا به ماده 358 قانون مذکور تجدیدنظر خواهی را در قسمت اثبات وقفیت مردود و رای صادره را نتیجتا تایید می نماید. و نسبت به خلع ید پس از گذشت مهلت فرجام خواهی و یا صدور رای در دیوان عالی کشور اتخاذ تصمیم به عمل خواهد امد رای صادره ظرف بیست روز قابل فرجام خواهی در دیوانعالی کشور است.

هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای م. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره *مشاوره نموده چنین رای می دهد: متعاقب صدور دادنامه های مذکور که در نتیجه خواسته خواهان سازمان *مردود اعلام شده است. نسبت به ان اعلام اشتباه نموده است. و افزوده اند که با توجه به تصویر متن بازنویسی شده وقف نامه مورخ 51311 ه ق مرحوم اقای م. ا. خ. که تولیت برای خود و پس از ان برای متولی سازمان *تعیین نموده است. و توجه به ماده 63 قانون مدنی که با قبض متولی وقف محرز و محقق می‌گردد. و روشن بودن سابقه وقف و تایید مراجع و رای تاییدیه شماره 5469 مورخ 85/3/17 معاون محترم قضایی دیوان عالی کشور و ورود ادله سابقه وقف قبلی بر اماره ید فعلی در صورت تعارض را از جمله جهات ان اعلام و پس از ارسال پرونده به حوزه معاونت قضایی، اقایان مشاوران قضایی نیز موخر بودن سوابق ثبتی بر سند وقفی و کافی نبودن صرف وجود سند رسمی بر ابطلان وقف و مستندات ابرازی سال 1310 در خصوص عواید و صرف ان و سابقه واقف و وقف نامه به سال 1272 هجری شمسی و عدم وجود سابقه مالکیت مرحوم پ. و نحوه وقوع وقف با قبض توسط متولی و لزوم تحقیق درباره جایگاه اقای پ. و ملاحظه متن وقف نامه را از جهات تجویز اعاده دادرسی بیان که با موافقت ریاست محترم قوه قضاییه همراه شده است. و نیز با توجه به نظریه کارشناسی دایر به اینکه مدت بسیاری بین انشا وقف و تاریخ ثبت متصور است. و ملک توسط ر. پ. ثبت و حدود ثبتی ملک و نهایتا منوط نمودن وقف به اثبات مالکیت واقف پرونده در اجرای ماده 477 قانون ایین دادرسی کیفری به دادگاه صادر کننده رای بدوی ارسال تا با ارجاع امر به هیات کارشناسی به هزینه د. فعلی با ملاحظه اوراق پرونده و سوابق ثبتی و وقف نامه های موجود و نیز در نظر گرفتن تحقیقات انجام شده در خصوص مورد اظهارنظر نموده و نیز دادگاه با تشکیل جلسه اظهارات طرفین را استماع و نیز در جهت مالکیت واقف تحقیقات مقتضی صورت گرفته و نیز بررسی شود. علت اینکه محل مورد نزاع ازناحی ر. پ. به ثبت رسیده چه بوده است. و سپس پرونده را با اوراق محصله جهت ادامه رسیدگی و اتخاذ تصمیم به این شعبه ارسال نمایند. پس از ان شعبه مرجوع الیه با ارجاع امر به کارشناس (299) و اعلام نظر (310) و تشکیل جلسه (438) و سپس تجدید ان و تشکیل جلسه مورخ 99/9/3 و استماع اظهارات حاضرین (505) پرونده اعاده که تحت نظر قرار دارد.

هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای م. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد: 1 نظر به اینکه حسب لایحه مورخ 99/9/3 پیوست و گواهی وفات خانم ها و اقایان ا. ح. ب.، ح. ع. ح.، م. ص. و ط. ا. فوت نموده‌اند لهذا به استناد ماده 105 قانون ایین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی ضمن صدور قرار توقف دادرسی به طور موقت ملازمه دارد. تا پس از تعرفه جانشین از سوی طرف ان گاه، رسیدگی و تحقیقات ادامه یابد.2 به علاوه اظهار شده است. که م. ص. خوانده اول وجود خارجی ندارد. در این باره نیز نیاز به ارائه مستندات ودلیل از ناحیه خواهان بدوی است. 3 نظر به اینکه اقای ا. ک. ج. مدعی است. اراضی در سال 1311 از مالکیت واقف مرحوم ا. خ. خارج و وقف *گردیده است. در حالی که خواندگان حاضر مدعی هستندکه درباره محل مورد اختلاف اشخاص سند اصلاحاتی دارند (اصلاحات ارضی) و اقساط ان را نیز پرداخته اند 4 افزوده اند که ا. خ. در ان محل نبوده است. در این خصوص نیز بررسی های لازم صورت گیرد و دادخواه پرونده دلیلی که حاکی از حضور وی در محل مورد نزاع و وقف باشد. ارائه نمایند. 5 نظریه کارشناس حاکی از تقاضای ثبت از سوی ر. پ. است. و از سوی دیگر *مدعی وقفیت است. این امر کماکان خالی از پاسخ مانده است. و تعارض حل نشده است. و د. پرونده در این خصوص توضیح دهند زیرا با لحاظ این که در جلسه دادرسی حاضر نشده و صرفا لایحه تقدیم که قسمت از ان نیز لایحه مورخ 93 است. در نتیجه ابهامات بدون پاسخ باقیمانده است. و به خصوص که اعلام شده مدرکی دال بر واگذاری ا. خ. یا ورثه وی که واقف مورد ادعای سازمان *می باشد. در پرونده ثبتی مشاهده نشده است. لهذا پرونده به منظور رفع نواقص مذکور مجددا اعاده تا ضمن انجام اقدامات و تشکیل جلسه و استماع پاسخ د. این پرونده ان گاه در اجرای ماده 477 قانون ایین دادرسی کیفری به این شعبه ارسال شود.

هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای م. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره *مشاوره نموده چنین رای می دهد:

رای شعبه

نظر به جامع اوراق پرونده و تحقیقات انجام یافته متعاقب دادنامه های مورخ 98/7/22 و *این شعبه که در پی تجویز اعاده دادرسی اصدار یافته است. و اینکه هیات کارشناسان با بررسی پرونده ثبتی ر. پ. برابر سند 2506 مورخ 1316/12/04 و بند 2658 مورخ 1317/01/22 شش سهم از 12 سهم حصار نو را از خانم ب. ث. و شش سهم دیگر را از اقای ا. ث. فرزند ا. مرحوم س. معروف به صاحب اختیار خریداری و تقاضای ثبت و تجدید حدود نموده است. و افزوده اند که مدارک دال بر واگذاری ا. خ. و یا ورثه وی، که واقف مورد ادعای سازمان *می باشد. در پرونده ثبتی مشاهده نگردید.و حدود وقف نامه ارائه شده توسط سازمان *را با حدود اجمالی *- اصلی بخش 9 معروف به حصار نو منطبق دانسته اند و در نتیجه نظریه کارشناس با لایحه دفاعیه شعبه *دایر به اینکه به موجب وقف نامه سند 1311 ه ق یک ربع از کل شش دانگ مزرعه *و دو سهم از 12 سهم باغ میمی و متجر از مزرعه یا وقف بر مصارف خدام استانه مقدسه نموده و تولیت مادام العمر را با خود و پس از ان با شعبه *قرار داده مغایرت یافته است. و نیز بالحاظ اظهارات حاضرین جلسه مورخ 99/9/3 و لایحه تقدیمی مورخ 99/12/10 وکیل سازمان *و اینکه علیرغم اعلام فوت برخی از خواندگان به شرح مذکور در مفاد دادنامه مورخ 99/9/29 این شعبه وکیل سازمان *طی لایحه *از تعرفه جانشینان بنا به جهات مذکور در ان اعلام معذوریت نموده است. و اینکه حسب ماده 105 قانون ایین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی رسیدگی پس از اعلام توقف در صورتی جریان خواهد یافت که جانشینان تعرفه شوند که نشده اند لهذا پرونده اعاده دادرسی تا پس از اقدام وفق ماده 105 قانون مذکور ان گاه با تکمیل تحقیقات پرونده به این شعبه ارسال شود.

رئیس شعبه *: ع. م. عضو معاون: ف. ا.