هیات تخصصی اقتصادی مالی
شماره پرونده: ه- ع/97/908 شماره دادنامه: 9809970906010591 تاریخ: 19/9/98
شاکی: انجمن صنفی کارفرمایی دفاتر پیشخوان دولت استان البرز
طرف شکایت: سازمان امور مالیاتی کشور
موضوع شکایت و خواسته: ابطال دستورالعمل اجرایی سازمان امور مالیاتی کشور به شماره 14325/200
شاکی دادخواستی به طرفیت سازمان امور مالیاتی کشور به خواسته ابطال دستورالعمل اجرایی سازمان امور مالیاتی کشور به شماره 14325/200 به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد: در اجرای تبصره 4 ماده 187 قانون مالیاتهای مستقیم و به منظور تسهیل و تسریع فرآیند صدور گواهی مربوط و تکریم ارباب رجوع، سازمان امور مالیاتی کشور در نظر دارد که تا پایان سال جاری نسبت به برون سپاری فرآیند اخذ مالیات نقل و انتقال املاک موضوع ماده 59 قانون مالیات های مستقیم و صدور آنی گواهی مربوط، از طریق دفاتر اسناد رسمی اقدام نماید.
در این راستا به منظور فراهم نمودن شرایط برون سپاری فرآیند مذکور، مقرر میدارد ادارات کل امور مالیاتی سراسر کشور، نسبت به انجام موارد ذیل، اقدام لازم را به عمل آورند: 1- تا پایان بهمن ماه سال جاری نسبت به رسیدگی و قطعیت تمامی پرونده های مربوط به درآمد اجاره املاک (اعم از املاک مسکونی، اداری و تجاری) از سال 1391 لغایت سال 1395 اقدام و گزارش پیشرفت کار را به طور ماهیانه به معاونت مالیات های مستقیم ارسال نمایند. 2- در این راستا، سامانه مربوط به اطلاعات بدهکاران املاک توسط معاونت مالیات های مستقیم با همکاری مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات با هدف اتصال سامانه های سازمان امور مالیاتی و سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، تا پایان دی ماه سال جاری راه اندازی خواهد شد. 3- مقتضی است اطلاعات مربوط به تمامی املاک دارای کاربری اداری و تجاری و املاک مسکونی که به اجاره واگذار شده اند در سامانه فوق الذکر وارد شود. به علاوه در صورتی که بر مبنای رسیدگی و اقدامات مربوط به بند (1) فوق الذکر، ملک دارای بدهی اجاره املاک باشد، مبلغ بدهی (در هر مرحله از تشخیص یا قطعیت) نیز می باید در سامانه ثبت شود. 4- در مورد املاکی که در راستای ماده 6 آییننامه اجرایی قانون تسهیل تنظیم اسناد در دفاتر اسناد رسمی مورد نقل و انتقال قرار گرفته اند، مالیات نقل و انتقال املاک بدون در نظر گرفتن مرور زمان محاسبه و در سامانه ثبت شود. به علاوه بدهی مربوط به مالیات درآمد شغلی، اجاره و حق واگذاری محل که تا تاریخ ثبت سند مطالبه و وصول نشده باشد، باید با در نظر گرفتن مرور زمان مالیاتی مورد رسیدگی قرار گرفته و بدهی مالیاتی مربوط، در سامانه فوق الذکر ثبت شود.
در صورتی که بدهی های فوق الذکر در سامانه موصوف ثبت نگردد و ملک مورد نظر در دفاتر اسناد رسمی مورد نقل و انتقال قرار گیرد، مسئولیت امر، تحت هر شرایطی متوجه ماموران مالیاتی از سطح کارشناس ارشد مالیاتی تا رئیس امور مالیاتی مربوط خواهد بود.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت: شاکی به موجب دادخواستی تقاضای ابطال مقرره مورد شکایت را مطرح کرده و در تبیین مبنای خواسته خود اعلام داشته است: به موجب مقرره مورد شکایت اعلام شده است که سازمان امور مالیاتی تا پایان سال جاری باید نسبت به برون سپاری فرآیند اخذ مالیات نقل و انتقال املاک موضوع ماده 59 قانون مالیاتهای مستقیم از طریق دفاتر اسناد رسمی اقدام نماید. این در حالی است که به موجب بند « ج » ماده 46 قانون برنامه پنجم توسعه و ماده 67 قانون برنامه ششم توسعه و همچنین مواد 37 و 38 قانون مدیریت خدمات کشوری و مواد 4 و 5 آییننامه ایجاد و بهره برداری از دفاتر پیشخوان مصوب 1389، دستگاه های اجرایی موظفند با کارگروه استانی دفاتر پیشخوان دولت جهت ارائه خدمات خود همکاری نمایند. به علاوه، به موجب تصویب نامه های شماره 61116/42401 مورخ 18/3/1389 و 105816/ت 54607 مورخ 25/8/1396 هیات وزیران و تبصره ذیل آن، ایجاد هرگونه دفاتر مشابه برای ارائه خدمات و یا برون سپاری خدمات از غیر دفاتر پیشخوان ممنوع اعلام شده است. لذا دستورالعمل مورد شکایت که بر مبنای آن برون سپاری خدمات مربوط به اخذ مالیات نقل و انتقال املاک به دفاتر اسناد رسمی واگذار شده، مغایر با موازین قانونی میباشد.
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیر کل دفتر حقوقی سازمان امور مالیاتی کشور به موجب لایحه شماره 12499/212/ص مورخ 11/6/1397 به طور خلاصه توضیح داده است که: 1- سازمان امور مالیاتی در اجرای تبصره 4 ماده 187 قانون مالیاتهای مستقیم مکلف شده است تا ظرف یک سال از تاریخ لازم الاجرا شدن این قانون با اتصال به سامانه ثبت الکترونیک سازمان ثبت اسناد و املاک نسبت به اعلام میزان بدهی ملک مورد انتقال و امکان اخذ و واریز آن به حساب مالیاتی به صورت آنی از طریق دفاتر اسناد رسمی اقدام کند و آییننامه اجرایی موضوع این تبصره نیز فرآیند فوق را مقرر کرده است. 2- بند 2 ماده 46 قانون برنامه پنجم توسعه که دستگاه های اجرایی را مکلف کرده تا کلیه خدمات قابل ارائه در خارج از محیط اداری قابل واگذاری یا برونسپاری را به دفاتر پستی و پیشخوان خدمات دولت واگذار کنند، نسبت به حکم خاص مقرر در تبصره 4 ماده 187 قانون مالیاتهای مستقیم، قانون مقدم موقت تلقی میشود، هرچند حکم ماده 67 قانون برنامه ششم توسعه که در همین رابطه است در مورد خدمات غیر از صدور گواهی موضوع ماده 187 قانون مالیاتهای مستقیم مصداق دارد. 3- حکم ماده 37 و 38 قانون مدیریت خدمات کشوری، در خصوص الکترونیکی کردن خدمات و ایجاد واحدهای خدمات رسانی از طریق بخش دولتی و غیر دولتی، کلی بوده و به دلیل وجود حکم خاص در ارتباط با صدور گواهی موضوع ماده 187 قانون مالیاتهای مستقیم قابل تسری به نحوه صدور این گواهی نیست. 4- بر اساس بند 1 مصوبه 6611/ت 55229 ه- مورخ 28/1/97 هیات وزیران سازمان اداری و استخدامی کشور موظف شده فهرست خدمات قابل برون سپاری به دفاتر پیشخوان را تهیه کند و این برونسپاری نباید مانع ارائه خدمت دستگاه ها از طریق سایر کانالهای دسترسی الکترونیکی گردد. با توجه به تکلیف سازمان امور مالیاتی نسبت به اتصال به سامانه ثبت الکترونیک که مطابق ماده 2 آییننامه اجرایی تبصره 4 ماده 187 قانون مالیاتهای مستقیم صورت گرفته، مشخص میشود که برون سپاری خدمات الکترونیک به بخش غیر دولتی، مانع از ارائه خدمات سازمان امور مالیاتی از طریق سامانه مالیات و درگاه تبادل اطلاعات نیست. 5- به موجب ماده 7 تصویب نامه شماره 6611/ت 55229 ورخ 28/1/97 هیات وزیران، آییننامه ایجاد و بهره برداری از دفاتر پیشخوان خدمات دولت و بخش عمومی غیر دولتی موضوع تصمیم نامه شماره 61116/42401 مورخ 18/3/1389 (مصوبه استنادی شاکی) لغو گردیده است.
رای هیات تخصصی
براساس تبصره 4 ماده 187 قانون مالیاتهای مستقیم: «سازمان امور مالیاتی کشور مکلّف است ظرف مهلت یک سال از تاریخ لازمالاجرا شدن این قانون (1/1/1395) با اتصال به سامانه ثبت الکترونیک سازمان ثبت اسناد و املاک نسبت به اعلام میزان بدهی ملک مورد انتقال و امکان اخذ و واریز آن به حساب مالیاتی به صورت آنی از طریق دفاتر اسناد رسمی اقدام کند. سازمان ثبت اسناد و املاک کشور مکلّف است امکان دسترسی برخط به سامانه ثبت الکترونیک سازمان ثبت اسناد و املاک کشور را برای سازمان امور مالیاتی کشور جهت اجرای مفاد این ماده فراهم کند.» در راستای اجرای حکم مقرر در این تبصره و برمبنای آییننامه اجرایی مربوط به آن که در تاریخ 17/10/1396 به تصویب ریاست محترم قوه قضائیه رسیده، فرآیند استعلام توسط دفاتر اسناد رسمی و نحوه صدور گواهی موضوع ماده 187 قانون مالیاتهای مستقیم مشخص شده و صدور گواهی فوق اصولاً پس از پرداخت مالیات توسط مودی و اعلام وصول توسط بانک عامل و با تخصیص شماره واحدی به ملک مورد معامله و اعلام از طریق درگاه تبادل اطلاعات به دفتر اسناد رسمی صورت میگیرد. نظر به اینکه حکم مقرر در تبصره 4 ماده 187 قانون مالیاتهای مستقیم، مخصص احکام مقرر در قوانین عام مختلف در خصوص برونسپاری خدمات قابل ارائه در خارج از محیط اداری میباشد و براساس بند 1 تصویبنامه شماره 6611/ت 55229 ه- مورخ 28/1/1397 هیات وزیران مقرر شده است که برونسپاری خدمات به دفاتر پیشخوان دولت و بخش عمومی غیردولتی، مانع از ارائه خدمات دستگاهها از طریق سایر کانالهای دسترسی الکترونیکی نخواهد بود، بنابراین دستورالعمل معترضعنه خلاف قانون و خارج از اختیار نبوده، لذا به استناد بند «ب» ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 رای به رد شکایت صادر و اعلام میکند. رای صادره ظرف مدت بیست روز از تاریخ صدور از سوی ریاست ارزشمند دیوان عدالت اداری و یا ده نفر از قضات گرانقدر دیوان قابل اعتراض است.
دکتر زین العابدین تقویرئیس هیات تخصصی اقتصادی مالی دیوان عدالت اداری