هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی
شماره پرونده: ه- ع/97/1425 و 97/1772 شماره دادنامه:334- 9809970906010333 تاریخ: 1/7/98
شاکی: آقایان مسعود نیازی - غلامرضا عباسی
طرف شکایت: معاونت روابط کار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بخشنامه 196850 - 19/10/95 و نامه 26442 - 18/2/97
شاکی دادخواستی به طرفیت معاونت روابط کار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی به خواسته ابطال بخشنامه 196850 - 19/10/95 و نامه 26442 - 18/2/97 به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
بخشنامه شماره 196850 - 19/10/95
مدیران کل محترم تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان ها
با سلام و احترام
نظر به اینکه در خصوص امکان عضویت بازنشستگان در انجمن های صنفی کارگری و کانون های مربوط، مکرراً پرسش هایی مطرح میشود، در پاسخ به آگاهی می رساند:
هرچند بازنشستگانی که مجدداً مشغول به کار میشوند - در صورت دارا بودن وجود شرایط مقرر در مواد (2) و (3) قانون کار یعنی الزام به مباشرت در انجام کار و وجود تبعیت های دستوری و مزدی - کارگر مشمول قانون کار محسوب می گردند، لیکن از آنجا که به موجب ماده (134) همان قانون، کارگران و مدیران بازنشسته میتوانند نسبت به تاسیس کانون های کارگران و مدیران بازنشسته شهرستانها، استانها و کانون عالی اقدام نمایند، کارگران موضوع ماده (131) قانون کار منصرف از بازنشستگانی است که مجدداً مشغول به کار میشوند. به عبارت دیگر عضویت بازنشستگان در این تشکل ها، (حتی با اشتغال مجدد آنها) خلاف مراد مقنن و روح حاکم بر فصل ششم قانون کار بوده و فاقد توجیه قانونی است.
بنابراین با توجه به استدلال فوق الذکر و اهداف بلند مدت و مورد اجماع بین دولت و شرکای اجتماعی در زمینه اصلاح ساختار تشکل ها در راستای توانمند سازی و تقویت آنها لازم است ظرف مدت حداکثر 30 روز از تاریخ صدور این بخشنامه با بررسی دقیق موضوع در حوزه فعالیت اداره کل متبوع خود - در صورت مشاهده عضویت بازنشستگان در تشکل های یادشده - اقدام قانونی لازم برای خاتمه عضویت آنان را معمول و نتیجه اقدامات را به اداره کل سازمان های کارگری و کارفرمایی منعکس فرمائید. در پایان توصیه میگردد از خدمات و تجارب ارزشمند این عزیزان در صورت نیاز و در چارچوب مشاوران تشکل های یاد شده بهره گیری شود. اداره کل سازمان های کارگری و کارفرمایی نیز مسئول نظارت بر حسن اجرای این بخشنامه میباشد.
نامه 26442 - 18/2/97
بازگشت به نامه شماره 4035 مورخ 13/2/97 به آگاهی می رساند: با عنایت به دادنامه شماره 360 مورخ 27/12/96 هیات تخصصی بیمه، کار و تامین اجتماعی دیوان عدالت اداری و با توجه به استعفای کتبی آقای محمد خانبلوکی عضو علی البدل اول آن کانون عالی از عضویت در هیات مدیره (تصویر پیوست) ؛ مقتضی است نسبت به جایگزینی آقای آرش احمدی از بخش صنعت و آقای ابوالفضل اشرف منصوری از بخش حرفه، به جای اعضای بازنشسته (آقایان غلامرضا عباسی و مسعود نیازی) در اسرع وقت اقدام و نتیجه را به این اداره کل منعکس نمایند.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت: بازنشستگانی که مجدداً به کار اشتغال یافته اند و به عنوان عضو انجمن صنفی کارگران انتخاب شده اند دارای حق مکتسب بوده و مشمول منع مذکور در بخشنامه مورد شکایت که پس از انتخاب آنان صادر شده است، نمی شوند.
ماده 19 آییننامه تشکیل انجمن های صنفی و کانون های مربوطه نیز رسیدگی به فعالیت غیر قانونی انجمن های صنفی یا کانون های مربوطه یا اعضای هیات مدیره را در صلاحیت دادگاه صالح دانسته است نه اینکه طرف شکایت راساً نسبت به برکناری افراد و جایگزینی اشخاص دیگر مبادرت کند.
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیر کل حقوقی وزارت تعاون و کار و رفاه اجتماعی به موجب لایحه شماره 97-1772-1 مورخ 12/9/97 به طور خلاصه توضیح داده است که: هر چند بازنشستگانی که مجدداً مشغول به کار میشوند در صورت دارا بودن شرایط مقرر در مواد 2 و 3 قانون کار، کارگر و مشمول قانون کار محسوب میشوند ولی کارگران موضوع ماده 131 قانون کار منصرف از آنان میباشد و این افراد میتوانند وفق ماده 134 قانون کار تشکل های خود را داشته باشند. رای شماره 360 مورخ 27/12/1396 هیات تخصصی بیمه، کار و تامین اجتماعی دیوان عدالت اداری نیز موید این موضوع است.
نظریه تهیه کننده گزارش: با توجه به مفاد دادنامه شماره 360 - 27/12/96 هیات تخصصی بیمه، کار و تامین اجتماعی دیوان عدالت اداری، بخشنامه مورد شکایت خلاف ماده 131 قانون کار نبوده و قابل ابطال نمیباشد و از آنجا که اقدام اشتباه موجب حق مکتسب نمی شود فلذا مفاد نامه مورد شکایت نیز در راستای بخشنامه مورد نظر و رای مارالذکر هیات تخصصی بوده و قابل ابطال نیست. ضمن اینکه مفاد ماده 19 آییننامه چگونگی تشکیل، حدود وظایف و اختیارات و نحوه عملکرد انجمن های صنفی و قانون های مربوطه مصوب 3/8/1389 در خصوص نحوه انتخابات و نظارت بر آن و فعالیت انجمن صنفی یا کانون های مربوطه میباشد. در حالی که موضوع بخشنامه و نامه مورد شکایت به لحاظ اصولی و فارغ از وجه ترافعی به تبیین مفاد قانون کار و انصراف روح قانون در ماده 131 قانون کار از کارگران بازنشسته پرداخته است.
فلذا در خصوص بخشنامه مورد شکایت به لحاظ وجود رای قبلی عقیده به اعمال ماده 85 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری داشته و نامه مورد اعتراض را نیز قابل ابطال نمی دانم. تهیه کننده گزارش: محمد جواد انصاری
نظریه هیات تخصصی
در خصوص بخشنامه 196850 - 19/10/95 معاونت و روابط کار وزارت تعاون، کار ور فاه اجتماعی اکثریت مطلق اعضای محترم هیات تخصصی با توجه به مفاد دادنامه شماره 360 - 27/12/96 هیات تخصصی بیمه، کار و تامین اجتماعی که صدور بخشنامه مزبور را قانونی دانسته و آن را در راستای مفاد مواد 131 و 134 قانون کار ارزیابی و غیرقابل ابطال تشخیص داده است قائل به شمول ماده 85 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری در این باره میباشند.
یک نفر از اعضای محترم هیات تخصصی مخالف اعمال ماده 85 قانون فوق الذکر بوده و آن را مشمول ماده مزبور نمی داند.
رای هیات تخصصی
اعضای محترم هیات تخصصی به اتفاق معتقدند به لحاظ اینکه مفاد نامه 26442 مورخ 18/2/1397 مستند به دادنامه شماره 360 مورخ 27/12/96 هیات تخصصی بیمه، کار و تامین اجتماعی در خصوص بخشنامه شماره 196850 مورخ 19/10/95 معاونت روابط کار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی بوده و دارای مصوبه بالادستی است و قابل ابطال نمیباشد رای صادره به استناد بند (ب) ماده 84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری از طرف رئیس محترم یا ده نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری ظرف ده روز از ابلاغ قابل اعتراض میباشد.
نبی الله کرمی - رئیس هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی دیوان عدالت اداری