شماره پرونده: ه- ع/0002768 شماره دادنامه: 140009970906011412 تاریخ: 15/12/1400
شاکی: آقای سعید کنعانی
طرف شکایت: سازمان تامین اجتماعی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال تذکر یک ماده 7 بخشنامه شماره 1000/99/3038 مورخ 14/4/1399 تامین اجتماعی
شاکی دادخواستی به طرفیت سازمان تامین اجتماعی به خواسته ابطال تذکر یک ماده 7 بخشنامه شماره 1000/99/3038 مورخ 14/4/1399 تامین اجتماعی تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است. متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
تذکر 1: بر اساس نظریه شماره 376/94/7100 مورخ 5/2/1394 معاونت حقوقی و امور مجلس سازمان، بیمه شدگانی که نزد سازمان دارای سابقه پرداخت حق بیمه قابل قبول بوده و سپس با قطع ارتباط بیمه ای با سازمان، مشمول صندوق بیمه ای دیگر قرار گرفته و یا می گیرند و پس از مدتی از آن صندوق خاص نیز خارج و متعاقباً به اعتبار سوابق موجود در تامین اجتماعی (مشروط به عدم انتقال حق بیمه دوره مورد نظر به صندوق مربوطه) اقدام به انعقاد قرارداد ادامه بیمه به طور اختیاری نموده یا بنمایند چنانچه در زمان ارایه تقاضای ادامه بیمه به طور اختیاری از ردیف بیمه شدگان سازمان خارج و همچنین تحت پوشش هیچ یک از صندوق های بیمه و بازنشستگی نباشند، در این صورت قرارداد ادامه بیمه به طور اختیاری آنان معتبر و به تبع آن پذیرش سوابق پرداخت حق بیمه ایجادی ناشی از آن نیز با رعایت سایر شرایط مقرر بلامانع خواهد بود.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت:
مغایرت با قانون بند الف ماده 6 قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور
به موجب بند الف ماده 6 قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور، کارکنان تحت پوشش صندوق های بازنشستگی میتوانند در صورت انتقال به سایر دستگاهها یا بازخریدی، استعفا و استفاده از مرخصی بدون حقوق، بدون محدودیت زمان کماکان مشمول صندوق بازنشستگی خود باشند
بنابراین حکم قانون به صورت مطلق و بدون محدودیت انشاء شده و سازمان تامین اجتماعی نمی تواند با ایجاد شرط و محدودیت، حق قانونی اشخاص را مخدوش نماید.
لذا شروط عدم انتقال سوابق و عدم تحت پوشش سایر صندوق ها در بخشنامه معترض عنه، که به منزله تحدید حدود قانون و ایجاد استثناء میباشد، شایسته نقض و ابطال است، زیرا با وضع محدودیت از تحت شمول قرار گرفتن افراد در صندوق بازنشستگی خود ممانعت به عمل می آورد.
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیر کل حقوقی سازمان تامین اجتماعی به موجب لایحه شماره 7917/1400 مورخ 18/11/1400 به طور خلاصه توضیح داده است که: تذکر بند 1 ماده 7 بخشنامه و بند الف ماده 6 قانون احکام دائمی، دو مقوله کاملاً متفاوت از یکدیگر است. وفق ماده یک آییننامه ادامه بیمه به طور اختیاری موضوع تبصره ماده 8 قانون تامین اجتماعی انعقاد قرارداد بیمه اختیاری منوط به داشتن حداقل 30 روز سابقه پرداخت حق بیمه در صندوق تامین اجتماعی میباشد، بنابراین تنها افرادی میتوانند متقاضی انعقاد قرارداد بیمه اختیاری با سازمان گردند که دارای سابقه بیمه پردازی قبلی در این صندوق باشند بنابراین تذکر مورد اعتراض فرضی را پیش بینی نموده که فردی دارای سابقه بیمه پردازی نزد سازمان بوده و به هر علت ارتباط بیمه ای وی با سازمان قطع میشود و مشمول صندوق دیگر میگردد در صورت خروج از آن صندوق نیز میتواند به شرط انتقال حق بیمه موردنظر به صتدوق مربوطه، اقدام به انعقاد قرارداد بیمه به صورت اختیاری نماید.
پرونده شماره ه- ع/0002768 مبنی بر درخواست ابطال تذکر یک ماده 7 بخشنامه شماره 3038/99/1000 مورخ 14/4/1399 سازمان تامین اجتماعی با عنوان بخشنامه تلخیص شماره 22 امور بیمه شدگان در جلسه مورخ 8/12/1400 هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی مورد رسیدگی قرارگرفت و اعضا به اتفاق به شرح ذیل اعلام نظر نمودند:
رای هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی:
اولا براساس بند (الف) ماده 6 قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور مصوب 1395 مقرر گردیده: «کارکنان تحت پوشش صندوق های بازنشستگی می توانند در صورت انتقال به سایر دستگاه ها یا بازخریدی، اخراج، استعفاء و استفاده از مرخصی بدون حقوق، بدون محدودیت زمان کماکان مشمول صندوق بازنشستگی خود باشند. در این صورت حق بیمه سهم بیمه شده و کارفرما به استثنای افراد منتقل شده به عهده بیمه شده است.»، لذا براساس این بند کارکنان تحت پوشش صندوق های بازنشستگی در صورت قطع رابطه استخدامی با دستگاه متبوع خود، میتوانند همچنان مشمول صندوق بازنشستگی خود باشند.
ثانیا تذکر یک ماده 7 بخشنامه معترض عنه در خصوص افراد دارای سابقه بیمه پردازی نزد سازمان تامین اجتماعی که به هر علت ارتباط بیمه ای آنها با سازمان قطع گردیده و مشمول صندوق بازنشستگی دیگری گردیده اند، میباشد که در صورت خروج از آن صندوق سازمان تامین اجتماعی در صورتی میتواند با این افراد قرارداد بیمه به صورت اختیاری منعقد نماید که تمام سوابقشان را از صندوق تامین اجتماعی انتقال نداده باشند، همچنین تحت پوشش هیچ یک از صندوق های بیمه و بازنشستگی نباشد.
ثالثا براساس ماده یک آییننامه ادامه بیمه به طور اختیاری موضوع تبصره ماده 8 قانون تامیناجتماعی مصوب مورخ 26/6/1385 و اصلاحی مورخ 20/11/1386 شورای عالی تامیناجتماعی مقرر گردیده: « افرادی که به عللی غیر از علل مندرج در قانون تامین اجتماعی مصوب اردیبهشت 1339 و قانون تامین اجتماعی مصوب تیر ماه 1354 از ردیف بیمه شدگان خارج شده یا بشوند در صورتی که طبق قوانین فوقالذکر مشمول بیمه بازنشستگی باشند، با دارا بودن حداقل 30 روز سابقه پرداخت حق بیمه میتوانند با توجه به مقررات این آییننامه بیمه خود را به صورت اختیاری ادامه دهند.»، لذا تذکر یک ماده 7 بخشنامه معترض عنه در راستای اجرای ماده یک آییننامه مذکور به تصویب رسیده است.
بنابه مراتب مذکور تذکر یک ماده 7 بخشنامه شماره 3038/99/1000 مورخ 14/4/1399 سازمان تامین اجتماعی با عنوان بخشنامه تلخیص شماره 22 امور بیمه شدگان دارای موضوع متفاوت با مفاد بند (الف) ماده 6 قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور مصوب 1395 بوده و در راستای با ماده یک آییننامه ادامه بیمه به طور اختیاری موضوع تبصره ماده 8 قانون تامیناجتماعی مصوب مورخ 26/6/1385 و اصلاحی مورخ 20/11/1386 شورای عالی تامیناجتماعی میباشد و مغایرتی با قوانین و مقررات مربوطه نداشته و قابل ابطال نمیباشد. این رای به استناد بند (ب) ماده 84 قانون مذکور ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رییس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.
محمد جواد انصاری
رئیس هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی
دیوان عدالت اداری