رای شماره 1977 مورخ 1397/11/02 هیات عمومی دیوان عدالت اداری

سم الله الرحمن الرحیم

شماره دادنامه: 1977

تاریخ دادنامه: 2؍11؍1397

شماره پرونده: 96؍959

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: سازمان بازرسی کل کشور

موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند 4 مصوبه مورخ 1376/05/25 مصوب کمیسیون ماده 5 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران [استان چهارمحال و بختیاری] در خصوص طرح تفصیلی فرخ شهر

گردش کار: سرپرست معاونت حقوقی و نظارت همگانی سازمان بازرسی کل کشور و رئیس کمیسیون تطبیق مصوبات دستگاههای اداری با قانون در سازمان مذکور به موجب شکایت نامه شماره 115815-1؍6؍1396 اعلام کرده است که:

" حضرت حجت الاسلام و المسلمین جناب آقای بهرامی

رئیس محترم دیوان عدالت اداری

سلام علیکم

احتراماً به استحضار می رساند در بررسی عملکرد شهرداری فرخشهر و کمیسیون موضوع ماده 5 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران (استان چهارمحال و بختیاری) در خصوص نحوه تغییر کاربری در اراضی ملی واگذار شده واقع در حریم شهر فرخشهر از فضای سبز به باغ ویلا، ملاحظه شده است، بیش از 131 هکتار از اراضی ملی در اجرای تبصره 10 قانون برنامه اول توسعه.... جهت اجرای طرح فضای سبز به موجب قرارداد شماره 731-20؍6؍1370 از طریق اداره کل زمین شهری استان به شهرداری فرخشهر واگذار گردیده است. زمین مذکور در تاریخ 25؍5؍1376 به موجب بند 4 صورتجلسه کمیسیون ماده 5 استان چهارمحال و بختیاری، از فضای سبز به باغ ویلا تغییر کاربری داده شده و پس از آن میزان 64 هکتار آن به اشخاص واگذار شده است که این اقدام مغایر با قوانین و مقررات مربوط بوده است. زیرا اولاً: تغییر کاربری زمین مذکور با استناد به تبصره 10 آیین‌نامه اجرایی تبصره 10 قانون برنامه اول توسعه... ممنوع بوده است، چرا که در تبصره مذکور مقرر شده بود، دستگاههای اجرایی ذیربط به هیچ وجه مجاز به استفاده از اراضی مزبور در غیر از کاربری تعیین شده نمی‌باشند و در صورت تغییر کاربری یا منتفی شدن اجرای طرح، بایستی این گونه اراضی فوراً جهت استفاده سایر دستگاههای دولتی ذیربط به سازمان زمین شهری اعاده نمایند. ثانیاً: اراضی مذکور خارج از محدوده و طرح تفصیلی شهر فرخشهر قرار داشته و تغییر کاربری آن خارج از وظایف و اختیارات کمیسیون موضوع ماده 5 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران بوده است. به موجب ماده صدرالاشاره بررسی و تصویب طرحهای تفصیلی شهری و تغییرات آنها در هر استان به وسیله کمیسیونی به ریاست استاندار و به عضویت رئیس شورای شهرستان و شهردار و نمایندگان وزارت فرهنگ و آموزش عالی و مسکن و شهرسازی و نماینده مهندس مشاور تهیه کننده طرح و عضویت نماینده وزارت کشاورزی انجام می‌شود. از این رو تغییر کاربری بیش از 131 هکتار اراضی ملی خارج از محدوده و طرح تفصیلی شهر فرخشهر از فضای سبز به باغ ویلا، خلاف قانون و خارج از حدود وظایف و اختیارات قانونی آن کمیسیون بوده است. بنا به مراتب ابطال بند 4 مصوبه مورخ 25؍5؍1376 کمیسیون ماده 5 استان چهارمحال و بختیاری، درخواست می‌شود. خواهشمند است دستور فرمایید به موضوع رسیدگی و این سازمان را از نتیجه تصمیم متخذه مطلع نمایند."

متن صورتجلسه در قسمت مورد اعتراض به قرار زیر است:

صورتجلسه کمیسیون ماده 5 طرح تفصیلی فرخشهر مورخ 25؍5؍1376:

" 4- درخواست 5670؍5-15؍7؍1375 شهرداری در خصوص ایجاد منطقه باغ ویلا و سیاحتی در اراضی محدوده شمال جاده فرخشهر و شهرکرد خارج از حریم جاده مطرح و تصویب گردید و مقرر شد طرح مربوطه توسط مهندسین مشاور ذیصلاح تهیه و طبق ضوابط به سازمان مسکن و شهرسازی ارائه گردد. "

در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل اداره کل راه و شهرسازی استان چهارمحال و بختیاری به موجب لایحه شماره 16902؍4؍96-12؍9؍1396 توضیح داده است که:

" با سلام و احترام

بازگشت به کلاسه پرونده 96؍959-26؍7؍1396 پیرامون بررسی و اعلام نظر در خصوص دادخواست سازمان بازرسی کل کشور مبنی بر ابطال بند 4 مصوبه کمیسیون ماده 5 استان، تغییر کاربری از فضای سبز و ایجاد منطقه باغ ویلا و سیاحتی در اراضی محدوده شمال جاده فرخشهرشهرکرد به استحضار می رساند اراضی ملی مذکور به مساحت 131 هکتار به موجب قرارداد واگذاری شماره 731-20؍6؍1370 از طریق سازمان زمین شهری وقت به شهرداری فرخشهر جهت اجرای فضای سبز واگذار می‌گردد و متعاقب آن بنا به درخواست شهرداری فرخشهر طی نامه شماره 4024؍5-25؍5؍1376 در خصوص تغییر کاربری فضای سبز به باغ ویلا موضوع با هماهنگی و بنا به تاکید مدیریت ارشد استان (وقت) در کمیسیون ماده 5 استان مورخ 25؍5؍1376 مطرح و وفق بند 4 کمیسیون مذکور با تغییر کاربری فضای سبز به باغ ویلا و سیاحتی در 64 هکتار از اراضی ملی و ملکی این اداره کل موافقت می‌شود و بعد از طی مراحل تغییر کاربری، قرارداد اولیه با شهرداری به استناد مفاد مصوبه هیات نمایندگی به شماره 406-28؍3؍1380 ابطال و مجدداً قرارداد مشارکت آماده سازی طرح به شماره 4725-10؍4؍1380 با عنوان قرارداد مشارکت و آماده سازی باغ شهر فی مابین سازمان مسکن و شهرسازی استان (وقت) و شهرداری فرخشهر منعقد و بعد از مشخص شدن سهم مشارکت طرفین قرارداد طی صورتجلسه مورخ 23؍12؍1382، شهرداری فرخشهر اقدام به فروش قطعات سهم خود به اشخاص حقیقی و حقوقی نموده و به همین منوال منجر به ایجاد باغ ویلا و حصارکشی قطعات و همچنین مراحل آماده سازی عملیات زیربنایی طرح شامل: زیرسازی و احداث معابر در حد بستر، اجرای جوی و جدول و کانالهای دفع آبهای سطحی، حفر چاه، اجرای شبکه لوله کشی آب، احداث منبع آب و... می‌گردد و در همین حین تهیه طرح جامع شهر فرخشهر از ناحیه مهندسان مشاور ذی صلاح در دستور کار مراجع ذیربط استانی قرار می‌گیرد و اراضی مذکور در موعد بررسی طرح در شورای برنامه ریزی و توسعه استان در محدوده طرح جامع شهر قرار می گیرند ولیکن در زمان بررسی و تصویب نهایی طرح جامع در شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مورخ 8؍3؍1385 اراضی مذکور از محدوده شهر خارج و در حریم مصوب طرح جامع به صورت یک پهنه یکپارچه با عنوان بالغ لحاظ و تثبیت می گردند و در حال حاضر اراضی مورد نظر در حریم شهر فرخشهر با کاربری باغ قرار دارند ولیکن با توجه به ساخت و سازهای وسیع و حصارکشی اکثر قطعات فروخته شده، انجام مراحل آماده سازی، احداث بنا در قطعات طرح تفکیکی، حقوق ایجاد شده جهت اشخاص حقیقی و حقوقی و باغ ویلاهای وسیع شکل گرفته در صورت ابطال مصوبه کمیسیون ماده 5 استان مسائل و مشکلات حقوقی و اجتماعی و... عدیده ای که به واسطه اشتباه مسئولین وقت گریبان گیر دستگاههای اجرایی ذیربط و متقاضیان می‌باشد مضاعف تر و حادتر شده و با حقوق مکتسبه ایجاد شده و وضعیت موجود شکل گرفته چگونه می‌شود برخورد کرد لذا از هیات عمومی دیوان عدالت اداری استدعا دارد چاره اندیشی مناسبی در راستای نحوه رفع مشکل بوجود آمده به عمل آورند."

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 2؍11؍1397 با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

مطابق بند الف تبصره 10 قانون برنامه اول توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب سال 1368 مقرر شده بود، وزارت مسکن و شهرسازی (سازمان زمین شهری) موظف است در کلیه شهرهای کشور، اراضی با کاربریهای آموزشی، فرهنگی و خدماتی و در قالب طرحهای مصوب شهری را جهت احداث و توسعه مدارس و مراکز فرهنگی و هنری و ورزشی و بهداشتی درمانی، آموزشی و خدماتی پس از تملک، به طور رایگان به دستگاههای ذیربط واگذار کند. در ماده 10 آیین‌نامه اجرایی تبصره مذکور مقرر شده بود که دستگاههای ذیربط به هیچ وجه مجاز به استفاده از اراضی مزبور در غیر از کاربری تعیین شده نمی‌باشند و در صورت تغییر کاربرد یا منتفی شدن اجرای طرح بایستی این گونه اراضی را فوراً جهت استفاده سایر دستگاههای دولتی ذیربط به سازمان زمین شهری اعاده نمایند. نظر به اینکه واگذاری اراضی در اجرای مقررات مذکور برای احداث و توسعه مدارس و مراکز فرهنگی و هنری و ورزشی و بهداشتی درمانی، آموزشی و خدماتی بوده و ایجاد منطقه باغ ویلا از جمله مصادیق بند الف تبصره 10 قانون فوق الذکر نیست، بنابراین بند 4 مصوبه مورد اعتراض مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود.

مرتضی علی اشراقیرئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداریمعاون قضایی دیوان عدالت اداری

منبع