رای وحدت رویه شماره 1406 مورخ 1397/06/13 هیات عمومی دیوان عدالت اداری

بسم الله الرحمن الرحیم

شماره دادنامه: 1406

تاریخ دادنامه: 13/06/1397

شماره پرونده: 97/1951

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری

اعلام کننده تعارض: آقای محسن یوسف پور

موضوع: اعلام تعارض در آراء صادر شده از شعب دیوان عدالت اداری

گردش کار: مطابق بند (ر) تبصره 5 قانون بودجه سال 1382 کل کشور مقرر شده است که: « دولت موظف است 2% از هزینه عملیات جاری شرکتهای دولتی، بانک‌ها و موسسات انتفاعی وابسته به دولت را در سال 1382 کسر نماید و به کلیه بازنشستگان سال 1378 به قبل به ازاء هر سال حداقل 10 روز پاداش پرداخت نماید». تعدادی از کارکنان شرکت فولاد خوزستان ده روز پاداش پایان خدمت موضوع قانون مذکور را خواستار شده و در اثر عدم اجابت از سوی دستگاه متبوع خویش دادخواستهایی به شعب دیوان عدالت اداری تقدیم کرده و پاداش مذکور را مطالبه کرده اند. در رسیدگی به دادخواستهای مذکور شعب دیوان عدالت اداری به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده اند که رسیدگی به تعارض در آراء مذکور برای صدور رای وحدت رویه در دستور کار هیات عمومی قرار گرفت.

گردش کار پرونده ها و مشروح آراء به قرار زیر است:

الف: شعبه 10 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده شماره 8909980900002331 با موضوع دادخواست آقای نصیر حسینی زارع به طرفیت شرکت فولاد خوزستان و به خواسته مطالبه ده روز پاداش پایان خدمت به ازاء هر سال خدمت موضوع ماده 1 آیین‌نامه اجرایی بند ر تبصره 5 قانون بودجه مربوط به سال 1382 به موجب دادنامه شماره 9009970901001113-29/5/1390 به شرح زیر رای صادر کرده است:

با توجه به محتوای پرونده و مدارک ارائه شده از سوی شاکی و دفاعیات شرکت خوانده از آنجائی که به موجب بند (ر) تبصره 5 قانون بودجه سال 1382 دولت موظف گردیده است که دو در صد از هزینه عملیات جاری شرکتهای دولتی، بانک‌ها و موسسات انتقالی وابسته به دولت را کسر و به کلیه باز نشستگان سال 1378 به قبل به ازاء هر سال حداقل 10 روز پاداش پرداخت نماید با توجه به اطلاق مقررات مذکور و اینکه پرداخت پاداش غیر از آن به شاکی نافی استحقاق حق قانون مذکور نخواهد شد لذا ضمن رد دفاعیات شرکت مشتکی عنه بنابراین شکایت شاکی وارد و حکم به ورود و الزام و اجرای خواسته شاکی صادر و اعلام می دارد. رای صادره قطعی است.

ب: شعبه 11 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده های شماره 9109980900015856، 8909980900029608، 8909980900025944، 8909980900002535، 8909980900002311، 8909980900029187 با موضوع دادخواست آقایان سید محمد اسماعیلی مرتضوی، عبدالرضا بارانی، عباس نورائی، محمدرضا فریدفر، مظاهر باوی و حسن حمادی به طرفیت شرکت فولاد خوزستان و به خواسته مطالبه ده روز پاداش پایان خدمت موضوع ماده 1 آیین‌نامه اجرایی بند «ر» تبصره 5 قانون بودجه سال 1382 به موجب دادنامه های شماره 9109980900015856-5/12/1391، 9309970901101102- 15/7/1393، 9009970901100150-11/2/1390، 9009970901100161-11/2/1390، 9009970901100176-14/2/1390 و 9009970901100160-11/2/1390 به شرح زیر رای صادر کرده است:

در خصوص درخواست مطروحه به شرح فوق الذکر با توجه به مدارک ابرازی نظر به اینکه طبق حکم مقرر در بند ر تبصره 5 قانون بودجه سال 1382 دولت موظف شده تا به ازاء هر سال خدمت حداقل ده روز پاداش به تمامی بازنشستگان سال 1378 به قبل پرداخت نماید و اینکه به موجب تصویب نامه شماره 197542/ت 43737-9/10/1388 هیات وزیران به منظور پرداخت مابه التفاوت مبلغ پرداخت شده در اجرای بند ر تبصره 5 فوق الذکر تا مبلغ موضوع ماده 1 اصلاحی قانون پاره ای از مقررات مربوط به حقوق باز نشستگی بانوان شاغل خانواده ها و سایر کارکنان مصوب 1379به باز نشستگان قبل از سال 1379 پیش بینی گردیده است و توجهاً به اینکه ملاک در ماده 7 قانون مارالذکر در پرداخت پاداش پایان خدمت، به ازاء هر سال خدمت معادل یک ماه آخرین حقوق در فوق العاده دریافتی که مشمول کسور باز نشستگی است می‌باشد و چون شاکی در سال 1371 باز نشسته گردیده است

لذا شعبه مستنداً به مواد 7 و 13 و 14 و 17 و 22 قانون دیوان عدالت اداری ضمن نقض دادنامه شماره 1203-20/6/1390 صادره از این شعبه حکم به ورود شکایت در پرونده اصلی (خواسته های الف و ب) صادر و اعلام می‌گردد و در خصوص پرداخت بر مبنای نرخ شاخص تورم موضوع خارج از شمول ماده 13 قانون دیوان عدالت اداری بوده قرار رد شکایت صادر و اعلام می‌گردد. رای صادره قطعی است.

دادنامه شماره 9309970901101102-15/7/1393 به موجب رای شماره 9409970955503218-24/12/1394 شعبه 5 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری عیناً تایید و قطعیت یافت.

در سایر موارد تجدیدنظر خواهی صورت نگرفت.

ج: شعبه 12 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به شماره پرونده 8909980900003310 با موضوع دادخواست آقای سهیل بن محیسن به طرفیت شرکت فولاد خوزستان و به خواسته مطالبه ده روز پاداش پایان خدمت به موجب دادنامه شماره 8909970901200559-17/8/1389 به شرح زیر رای صادر کرده است:

شاکی مدعی است هنوز 10 روز پاداش پایان خدمت خود را دریافت ننموده در ادامه اضافه کرده هیات دولت با تصویب مصوبه های شماره 197522ت43737-9/10/1388 و 54896ت336861-9/9/1384 پرونده تبعیض پرداخت پاداش پایان سال را بسته و مقرر داشته تمام پرداختها بر اساس 30 روز باشد... در مقابل مشتکی عنه در لایحه دفاعیه اظهار داشته از سال 1370 و بر اساس آیین‌نامه خاص استخدامی خود که مصوب هیات وزیران است به ازای هر سال معادل یک ماه آخرین حقوق پایه زمان اشتغال به عنوان پاداش پایان خدمت به بازنشستگان (من جمله شاکی) پرداخت نموده است و دلیلی بر پرداخت مضاعف که غیر قانونی و غیر شرعی است وجود ندارد... حال با توجه به دعاوی هر دو طرف و از آنجا که ماده 7 قانون اصلاح پاره ای از مقررات مربوط به حقوق بازنشستگی بانوان شاغل خانواده ها و سایر کارکنان دولت مصوب 1379 و لحاظ رای شماره 478 تا 500-27/9/1384 هیات عمومی دیوان عدالت اداری دائر بر اینکه پرداخت پاداش پایان خدمت شامل کلیه دریافتهائی که از آنها کسور بازنشستگی کسر می‌گردد می‌باشد لذا استدلال مشتکی عنه مبنی براینکه پرداخت یک ماه حقوق پایه به ازای هر سال باعث رفع تکلیف از مفاد بند «ی» تبصره 5 قانون بودجه سال 1382 و آیین‌نامه اجرایی آن می‌گردد و پرداخت مازاد مضاعف و غیر قانونی و شرعی است به جا نمی‌باشد زیرا آنچه به شاکی و امثال وی پرداخت گردیده یک ماه حقوق پایه بوده در حالی که بند «ی» تبصره 5 به صورت مطلق شامل امثال شاکی نیز می‌گردد آن هم در خصوص کلیه پرداختها و نه حقوق پایه در نتیجه خواسته اول شاکی یعنی مطالبه 10 روز پاداش پایان خدمت (به ازای هر سال) وارد تشخیص و حکم به ورود آن صادر می‌گردد کما اینکه خواسته سوم شاکی (مطالبه 20 روز پاداش مابه التفاوت باقیمانده تا 30 روز) نیز برابر تصویب نامه های هیات دولت موجه بوده حکم به ورود آن صادر می‌گردد و اما خواسته دوم شاکی (خسارت تاخیرتادیه) خارج از عداد ماده 13 قانون دیوان عدالت اداری بوده قرار رد آن صادر و اعلام می‌گردد. این رای قطعی است.

د: شعبه 22 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده شماره 9009980900057304 با موضوع دادخواست آقای جاسم کردونی به طرفیت شرکت فولاد خوزستان و به خواسته مطالبه پاداش پایان خدمت موضوع بند «ر» تبصره 5 قانون بودجه سال 1382 کل کشور به موجب دادنامه شماره 9109970902200476-17/3/1391 به شرح زیر رای صادر کرده است:

بر اساس مفاد پرونده به خصوص دادخواست تقدیمی شاکی از بازنشستگان قبل از سال 1379 می‌باشد، خواسته وی عبارت است از مطالبه پاداش پایان خدمت موضوع ماده 1 آیین‌نامه اجرایی بند «ر» تبصره 5 قانون بودجه سال 1382 کل کشور و مصوبه شماره 197542/ت/43737-9/10/1388 هیات وزیران و خسارت تاخیر تادیه بر مبنای شاخص تورم، با عنایت به اینکه مطابق بند «ر» تبصره 5 قانون بودجه سال 1382 کل کشور دولت موظف شده است تا به ازاء ‌هر سال خدمت حداقل ده روز پاداش به تمامی بازنشستگان سال 1378 به قبل پرداخت نماید و همچنین به موجب تصویب نامه هیات وزیران به شماره 197542/ت/43737-9/10/1388، به منظور پرداخت مابه التفاوت مبلغ پرداخت شده در اجرای بند «ر» تبصره 5 قانون بودجه سال 1382 کل کشور تا مبلغ موضوع ماده 1 اصلاحی قانون پرداخت پاداش پایان خدمت و بخشی از هزینه های ضروری به کارکنان دولت موضوع ماده 7 قانون اصلاح پاره ای از مقررات مربوط به حقوق بازنشستگان و... مصوب 1379 به پرداخت نقدی مطالبات بازنشستگان، جمعاً به میزان 30 روز پاداش پایان خدمت به ازاء هر سال خدمت تصریح شده است و از این حیث شرکت فولاد خوزستان به عنوان یکی از شرکتهای دولتی مصرّح در قسمت اخیر آیین‌نامه اجرایی بند «ر» تبصره 5 قانون بودجه سال 1382 کل کشور مکلف به پرداخت مطالبات مذکور به بازنشستگان آن شرکت می‌باشد و ایراد شرکت مذکور در عدم توجه دعوی،‌ به آن مرجع موجه نیست مضافاً‌ اینکه استناد شرکت مذکور به سلب تکلیف قانونی در این خصوص به لحاظ پرداخت پاداش پایان خدمت قبلی ناشی از آیین‌نامه استخدامی مربوطه، مسموع نیست و نافی حق شاکی در مورد دریافت پاداش پایان خدمت موضوع ضوابط اجرایی بند «ر» تبصره 5 قانون بودجه سال 1382 نمی‌باشد. علیهذا شکایت شاکی وارد تشخیص در اجرای اصل 173 قانون اساسی و به استناد مواد 13 و 14 قانون دیوان عدالت اداری مصوب 1385 ضمن صدور حکم به ورود شکایت، مشتکی عنه فوق الذکر را مکلف به پرداخت مطالبات شاکی مزبور شامل 30 روز پاداش پایان خدمت به ازاء هر سال خدمت می‌نماید لیکن در خصوص خواسته دیگر شاکی دایر بر مطالبه خسارت تاخیر تادیه بر مبنای شاخص تورم چون این موضوع از شمول ماده 13 قانون دیوان عدالت اداری و تبصره 1 آن، خارج است لذا در این خصوص قرار رد شکایت صادر و اعلام می‌گردد. رای صادره وفق ماده 7 قانون اخیر الذکر قطعی است و مطابق ماده 34 همان قانون بلافاصله پس از ابلاغ لازم الاجرا خواهد بود.

ه-: شعبه 12 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده شماره 12/88/1245 با موضوع دادخواست آقای محسن یوسف پور به طرفیت شرکت فولاد خوزستان و به خواسته مطالبه ده روز پاداش پایان خدمت به ازای هر سال خدمت بازنشستگان پیش از 1378 موضوع ماده 1 آیین‌نامه اجرایی بند (ر) تبصره 5 قانون بودجه سال 1382 کشور به موجب دادنامه شماره 993-12/5/1389 به شرح زیر رای صادر کرده است:

در خصوص شکایت آقای محسن یوسف پور به طرفیت شرکت فولاد خوزستان به خواسته مطالبه ده روز پاداش به ازای هر سال خدمت بازنشستگان پیش از 1378 موضوع ماده 1 آیین‌نامه اجرایی بند (ر) تبصره 5 قانون بودجه سال 1382 کشور به شرح دادخواست تقدیمی نظر به اینکه شرکت خوانده با ارسال مدارک به پیوست لایحه دفاعی خود اعلام کرده است این شرکت مطابق بند 6 ماده 10 آیین‌نامه استخدامی خاص خود که به تصویب هیات وزیران رسیده است از سال 1370 اقدام به پرداخت معادل یک ماه حقوق به ازاء هر سال به عنوان پاداش پایان کار و حسن خدمت به بازنشستگان خود و از جمله شاکی که در سال 1372 بازنشسته شده است کرده است و دلیلی بر پرداخت مضاعف که غیر قانونی و غیر شرعی است وجود ندارد با توجه به محتویات پرونده و دفاعیات اداره خوانده و اینک قانون مورد ادعا شامل حال وی نمی گردد شکایت نامبرده غیر وارد تشخیص و علیهذا حکم به رد آن صادر و اعلام می‌گردد. این رای به استناد ماده 7 قانون دیوان عدالت اداری مصوب 25/9/1385 مجلس شورای اسلامی قطعی است.

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 13/6/1397 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

اولاً: تعارض در آراء محرز است.

ثانیاً: نظر به اینکه هدف قانونگذار در بند (ر) تبصره 5 قانون بودجه سال 1382 کل کشور این بوده است که: «پرداخت پاداش پایان خدمت به بازنشستگان قبل از سال 1378 که از دریافت پاداش موضوع قانون اصلاح پاره ای از مقررات مربوط به حقوق بازنشستگی، بانوان شاغل، خانواده ها و سایر کارکنان مصوب سال 1379 محروم بوده اند صورت گیرد.» در حالی که شاکیان پرونده های موضوع تعارض همگی از کارکنان بازنشسته شرکت ملی فولاد ایران بوده که از مقررات خاص خود تبعیت می کردند و بر اساس بند 6 آیین‌نامه استخدامی شرکت ملی فولاد ایران از پاداش پایان خدمت دریافت کرده اند، بنابراین از شمول بند (ر) تبصره ماده 5 قانون بودجه سال 1382 خارج بوده و آراء صادره به غیر وارد دانستن شکایت به شرح مندرج در گردش کار صحیح و موافق مقررات است. این رای به استناد بند 2 ماده 12 و ماده 89 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 برای شعب دیوان عدالت اداری و سایر مراجع اداری مربوط در موارد مشابه لازم الاتباع است.

معاون قضایی دیوان عدالت اداری

مرتضی علی اشراقی

منبع