صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1401/08/17
برگزار شده توسط: استان سمنان/ شهر سمنان
موضوع
چگونگی مطالبه الباقی ثمن معامله توسط وراث مالک اولیه در صورت فوت فروشنده
پرسش
شخصی یک واحد آپارتمان را به مبلغ 75 میلیون تومان میفروشد. از این مبلغ 40 میلیون تومان توسط خریدار پرداخت میگردد و ضمن قرارداد توافق میشود که تا 35 میلیون تومان را به عنوان باقیمانده ثمن معامله، بابت اقساط تسهیلات، به بانک پرداخت نماید. مالک اولیه (فروشنده)، تسهیلات را بیمه کرده است اما پس از 40 روز از تاریخ بیع، فروشنده فوت میکند و شرکت بیمه، باقیمانده تسهیلات را به بانک پرداخت مینماید. با این فرض، آیا وراث مالک اولیه، حق مطالبه باقیمانده ثمن را دارند؟ در صورت مثبت بودن، از چه کسی میتواند مطالبه نماید (بانک، بیمه یا خریدار)؟
نظر هیات عالی
در فرض سوال؛ نظر اکثریت صحیح است، مگر اینکه خریدار بدون انتقال مورد عقد (آپارتمان) امتیاز بیمه تسهیلات را هم اخذ کرده باشد در این صورت از پرداخت تتمه ثمن معاف است.
نظر اکثریت
یکی از اصولی که باید در قراردادها مورد توجه قرار گیرد، اصل موازنه قراردادهاست. از طرفی، توافق طرفین در مورد نحوه پرداخت تسهیلات بانکی، به بخشی از ثمن پرداخت نشده توسط خریدار اثری ندارد و چون خریدار باید تتمه ثمن را به بانک پرداخت میکرد و این کار را نکرده است؛ قطع نظر اینکه؛ این تسهیلات به لحاظ بیمه بودن، توسط شرکت بیمه تسویه شده است اما اصل تعهد پرداخت بخشی از ثمن، بر عهده خریدار، باقی مانده است، از آنجا که؛ خریدار در قبال آنچه که دریافت نموده (ملک موضوع معامله)، ثمن را بهطور کامل پرداخت نکرده است؛ لذا مصداق دارا شدن بلاجهت میباشد. بنابراین وراث فروشنده، حق مراجعه به خریدار را دارند. به عبارت دیگر؛ چون طرفین در مورد نحوه پرداخت ثمن توافق کردهاند و با عدم امکان اجرای شرایط پرداخت اقساط بانکی به عنوان پرداخت تتمه ثمن اصل تعهد، باقی خواهد بود؛ لذا خریدار مکلف به پرداخت باقیمانده ثمن معامله خواهد بود.
نظر اقلیت
در فرض سوال، چون تسهیلات اخذ شده، بهعنوان بخشی از ثمن به خریدار واگذار شده است از طرفی، چون فروشنده، قبلاً تسهیلات را از بانک دریافت نموده است، بنابراین، وراث فروشنده در دریافت وام تسویه شده استحقاق ندارند، چراکه یک دین را از دو محل نمیتوان دریافت کرد (یک بار از بانک در قالب تسهیلات و یک بار از خریدار) اما به نظر میرسد که شرکت بیمه میتواند به نمایندگی از بیمهگذار به خریدار مراجعه نماید.